વૈરાગ્યશતકમ્ · શ્લોક 61-80

કોપો મૈત્રાવરુણેઃ શાપો વા તાર્કિકસ્ય મુનેઃ ।
સંસ્મર્યતે યદિ સકૃચ્છત્રોરપિ માસ્તુ શક્રપદમ્

ગચ્છત્યમરાવત્યાં ગચ્છતુ ચતુરાનનસ્ય વા નગરે ।
પુનરાગન્તવ્યં યદિ પુંસા કિં સાધિતં ભવતિ

ભુક્તા બહવો દારા લબ્ધાઃ પુત્રાશ્ચ પૌત્રાશ્ચ ।
નીતં શતમપ્યાયુઃ સત્યં વદ મર્તુમસ્તિ મનઃ

વિશ્લેષણસ્વભાવાન્પશ્યન્વિષયાન્કરોતિ કો મમતામ્ ।
નશ્યદવસ્થાપન્નં કઃ ક્રીણીતે ધનૈરશ્વમ્

અન્નાભાવે મૃત્યુઃ શાલિભિરન્નાનિ શાલયો વૃષ્ટ્યા ।
વૃષ્ટિસ્તપસેતિ વદન્નમૃત્યવે તત્તપશ્ચરતુ

કિં ન નિગૃહ્ણન્તિ મનઃ કિં ન ભજન્તે જનાઃ શિવં શરણમ્ ।
અભિસંધિભેદમાત્રાન્મોક્ષોપાયે ન બધ્યન્તે

ભોગાય પામરાણાં યોગાય વિવેકિનાં શરીરમિદમ્ ।
ભોગાય ચ યોગાય ચ ન કલ્પતે દુર્વિદગ્ધાનામ્

બ્રાહ્મણચણ્ડાલા ઇત્યાહ મુનિર્યન્મહાપથિકાન્ ।
ભવમાર્ગમહાપથિકાનધિકૃત્યૈવ પ્રવર્તિતં ચૈતત્

એકદ્વાઃ ક્ષિતિપતિષુ દ્વિત્રા દેવેષુ પઞ્ચષા દ્રુહિણે ।
એતાવન્તો જગતિ બ્રહ્માનન્દાર્ણવસ્ય કણાઃ

અજ્ઞાનેનાપિહિતે વિજ્ઞાને કર્મ કિં કુરુતે ।
વિકલે ચક્ષુષિ તમસા વ્યાદાય મુખં કિમીક્ષેત

અતિકલુષમાશુનશ્વરમાપાતસ્ફુરણમનભિલાષકરમ્ ।
અપિ હૃષ્યન્તિ જનાઃ કથમવલમ્બ્ય જ્ઞાનખદ્યોતમ્

અયુતં નિયુતં વાપિ પ્રદિશન્તુ પ્રાકૃતાય ભોગાય ।
ક્રીણન્તિ ન બિલ્વદલૈઃ કૈવલ્યં પઞ્ચષૈર્મૂઢાઃ

યાવત્કિલ ચેષ્ટન્તે તાવત્પાશે નિબધ્યતે ગ્રન્થિઃ ।
નિભૃતં યદિ વર્તન્તે કાલેન સ્રંસતે પાશઃ

ઉપરુન્ધન્તિ શ્વાસાન્મુનયો નાશ્નન્તિ ન પિબન્તિ ।
સ્તૂયન્તે સુજનૈઃ કિં કણ્ઠે કુર્વન્તિ કનકપાશમિમે

કામં જનાઃ સ્મયન્તે કૈલાસવિલાસવર્ણનાવસરે ।
સાધનકથનાવસરે સાચીકુર્વન્તિ વક્ત્રાણિ

વઙ્ગાઃ કથમઙ્ગાઃ કથમિત્યનુયુઙ્ક્તે વૃથા દેશાન્ ।
કીદૃક્કૃતાન્તપુરમિતિ કો ઽપિ ન જિજ્ઞાસતે લોકઃ

ત્યક્તવ્યો મમકારસ્ત્યક્તું યદિ શક્યતે નાસૌ ।
કર્તવ્યો મમકારઃ કિં તુ સ સર્વત્ર કર્તવ્યઃ

પુત્રા ઇતિ દારા ઇતિ પોષ્યાન્મૂર્ખો જનાન્બ્રૂતે ।
અન્ધે તમસિ નિમજ્જન્નાત્મા પોષ્ય ઇતિ નાવૈતિ

યચ્ચિન્તિતમધિગર્ભં યચ્ચ ચિરં ચિન્તિતં નરકે ।
વિષયાનિલસંસર્ગાન્મમૃજે તત્સર્વમેકપદે

બાહ્યગતાગતશીલા પ્રાણસ્ય શ્વાસલક્ષણા વૃત્તિઃ ।
કર્ષતિ મનસો વૃત્તિં કુલટેવ કુલસ્ત્રિયં મુગ્ધામ્