Vairāgyaśatakam · Verses 41-60

svapituḥ paralokāya svayamanudivasaṃ yadācarati /
kriyatāmidamupamānaṃ kiṃ nālaṃ putravairāgye

ananugate dāridrye kimanugataṃ lakṣaṇaṃ dṛṣṭam /
kāmasyāpūrtiryadi kṛpaṇaṃ jagadā caturvadanāt

na khalu dhanatvaṃ jātiryasya yadiṣṭaṃ tadeva tasya dhanam /
tattadiva pāmarāṇāmākiṃcanyaṃ dhanaṃ viduṣām

svīkriyate yadi tṛṣṇā svīkartavyaṃ jagatsamastamapi /
svīkriyate yadi śāntiḥ svātmāpi svasya bhavati na vā

yaddātāraṃ vaśayati yatparijanamasya sāntvayati /
yadapatrapate nāntarbhāvālābhaḥ sa kasya samaḥ

prādeśamātramudaraṃ paripūrayituṃ kiyānayaṃ yatnaḥ /
culakenāmbhaḥ pātuṃ svanitavyaḥ kiṃ taṭāko 'pi

yāmārdhamasaṃskārādyāmadvayamanaśanācca suvyakte /
śārīre saundarye 'pyabhiniviśante kiyanmūḍhāḥ

vandhyetyāhustaruṇīṃ jaratīti parityajanti bahuputrām /
abhinindantyalpasutāṃ kā gṛhiṇī kāmino hṛdyā

yānti śucamakṛtadārā dve bhārye neti kṛtadārāḥ /
te paradārā neti strībhistṛptānna paśyāmaḥ

madanasyājñākaraṇe manye jagadakhilamekarūpamidam /
tiryañca iti narā iti devā ityanyato bhedaḥ

śukravimokasthānaṃ malamūtratyāgadeśavatkimapi /
striya iti vihitaṃ vidhinā kiyadatra janā nimajjanti

vedānadhītya vidhivanmīmāṃsitvā tadarthaṃ ca /
dārāḥ kartavyā iti kenedaṃ prahasanaṃ kathitam

duḥkhenopārjyante pālyante pratyahaṃ ca lālyante /
vāmāḥ striyo vimūḍhairupabhuñjānāḥ sukhaṃ viguṇam

aśnīta pibata svādata jāgrata saṃviśata tiṣṭhata vā /
sakṛdapi cintayatāhnaḥ sāvadhiko dehabandha iti

kiṃ vijitayā pṛthivyā kiṃ kāñcanabhūbhṛtā karasthena /
kiṃ divyābhiḥ strībhirmartavye brahmaṇā likhite

jīvati katicinnimiṣānkaticitteṣu śrutīradhīta iva /
tāvatsaivākulayati tantrāṇi navāni cātanute

svalpo jīvanakālaḥ svalpā dhīḥ paricayaḥ svalpaḥ /
tadapi tarema kathaṃcicchrutayo yadi nopajāyante

kuta āgataṃ na jāne kva nu vā gantavyamidamapi na jāne /
saṃcarasi kvedānīṃ saṃsārapathe mahātamasi

tamasāvṛttāścarantaḥ savidhe dūre ca nāvayantyarthān /
avayanti tu vispaṣṭaṃ taḍitābhihate śirasi mūḍhāḥ

nimiṣantyatra taruṇyastatra taruṇyo na nimiṣanti /
īdṛkṣo hi viśeṣaḥ svargaḥ svarga iti kiṃ tatra