Vairāgyaśatakam · Verses 21-40
anadhigate kāmasukhe kālena yathā pravartate taruṇaḥ /
evaṃ brahmasukhe 'pi pravartate ko 'pi bhāgyavaśāt
putraguṇāḥ svātantrye dāraguṇāścādhivedanāvasare /
bhrātṛguṇā dāyavidhau draṣṭavyā mokṣyamāṇena
kā me gatiriti pṛcchati caramaśvāse 'pi yaḥ svārtham /
tasya janasyāpi kṛte pāpāḥ pāpāni kurvanti
pitṛbhiḥ kalahāyante putrānadhyāpayanti pitṛbhaktim /
paradārānupayantaḥ paṭhanti śāstrāṇi dāreṣu
śāntiralabhyāduparatirapātrabhāvaḥ pratigrahanivṛttiḥ /
kṣāntirdurbalateti ca nivṛttidharmāḥ kalāvete
nītijñā niyatijñā vedajñā api bhavanti śāstrajñāḥ /
brahmajñā api labhyāḥ svājñānajñānino viralāḥ
kalikaluṣe manasi sve kathamiva jagadārjavaṃ labhate /
cakṣurdoṣe jāgrati candradvitvaṃ kuto yātu
viṣayānanukūlayituṃ viṣayiṇi hṛdaye vidhīyatāṃ yatnaḥ /
dṛśi deyamauṣadhaṃ ko dṛśye dattvā sukhī bhavati
dārāḥ putreṣu ratāḥ putrāḥ pitṛdhanaparigrahavyagrāḥ /
rodanaśaraṇā jananī paralokagatasya ko bandhuḥ
paśyanti mriyamāṇānmariṣyato 'numimate smaranti mṛtān /
kathayante caivamasacceṣṭante nityavattu param
kalahāyante mūḍhāḥ kaḥ pratibhūḥ śvaḥ prabhāta iti /
tasyāmeva rajanyāṃ kaḥ pratibhūḥ svasya sattāyām
kulyāḥ kṛtā viśālāḥ kuḍyānyupalairnibaddhāni /
krītā balino mahipāḥ kṛtakṛtyāḥ sma iti manyante
ā prapadamā śiraskaṃ cāntaḥ kalimalamalīmase vapuṣi /
viphalaṃ gaṅgājalamapi madyaghaṭe darbhamuṣṭiriva
daṇḍyaṃ yatsukhahetoḥ puṣṇanti janāḥ kathaṃ tadeva vapuḥ /
nahi śarkarābhilāṣibhirikṣoḥ kāṇḍāni pūjyante
prāyo muhyati cetaḥ prāṇabhṛtaḥ prāṇanirgamāvasare /
puṇyena yadi na muhyati putrāneva smaranmriyate
śamayitumaudaramagniṃ saṃsārākhyāmbudhau nimajjanti /
tuhinavyathānivṛttyai nahi veśmani pāvako deyaḥ
āhṛtya parityaktā janayantyarthāḥ sukhābhāsam /
atyantaparityaktāḥ paramānandāya kalpante
arthānāmadhikānāṃ rājñā caureṇa vā nāśaḥ /
anne khalvatimukte vamanaṃ vā syādvireko vā
praṇamati parisāntvayati[praṇi]patati sadā paribhramati /
āviṣṭa iva piśācyā puruṣastṛṣṇāvaśaṃ yātaḥ
jananādṛṣṭātpitarau putrā jāmātaro 'pyayādṛṣṭāt /
kalahādṛṣṭājjñātaya iti nirṇīte kimeṣṭavyam
Original text: Vairāgyaśatakam · Edition: Pdt. Durgaprasad and Kasinath Pandurang Parab, Kavyamala [old, cumulative series], vol. 1, 1886 (3rd ed., 1929), pp. 91-99. · Data entry Dhaval Patel · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0