વૈરાગ્યશતકમ્ · શ્લોક 41-60

સ્વપિતુઃ પરલોકાય સ્વયમનુદિવસં યદાચરતિ ।
ક્રિયતામિદમુપમાનં કિં નાલં પુત્રવૈરાગ્યે

અનનુગતે દારિદ્ર્યે કિમનુગતં લક્ષણં દૃષ્ટમ્ ।
કામસ્યાપૂર્તિર્યદિ કૃપણં જગદા ચતુર્વદનાત્

ન ખલુ ધનત્વં જાતિર્યસ્ય યદિષ્ટં તદેવ તસ્ય ધનમ્ ।
તત્તદિવ પામરાણામાકિંચન્યં ધનં વિદુષામ્

સ્વીક્રિયતે યદિ તૃષ્ણા સ્વીકર્તવ્યં જગત્સમસ્તમપિ ।
સ્વીક્રિયતે યદિ શાન્તિઃ સ્વાત્માપિ સ્વસ્ય ભવતિ ન વા

યદ્દાતારં વશયતિ યત્પરિજનમસ્ય સાન્ત્વયતિ ।
યદપત્રપતે નાન્તર્ભાવાલાભઃ સ કસ્ય સમઃ

પ્રાદેશમાત્રમુદરં પરિપૂરયિતું કિયાનયં યત્નઃ ।
ચુલકેનામ્ભઃ પાતું સ્વનિતવ્યઃ કિં તટાકો ઽપિ

યામાર્ધમસંસ્કારાદ્યામદ્વયમનશનાચ્ચ સુવ્યક્તે ।
શારીરે સૌન્દર્યે ઽપ્યભિનિવિશન્તે કિયન્મૂઢાઃ

વન્ધ્યેત્યાહુસ્તરુણીં જરતીતિ પરિત્યજન્તિ બહુપુત્રામ્ ।
અભિનિન્દન્ત્યલ્પસુતાં કા ગૃહિણી કામિનો હૃદ્યા

યાન્તિ શુચમકૃતદારા દ્વે ભાર્યે નેતિ કૃતદારાઃ ।
તે પરદારા નેતિ સ્ત્રીભિસ્તૃપ્તાન્ન પશ્યામઃ

મદનસ્યાજ્ઞાકરણે મન્યે જગદખિલમેકરૂપમિદમ્ ।
તિર્યઞ્ચ ઇતિ નરા ઇતિ દેવા ઇત્યન્યતો ભેદઃ

શુક્રવિમોકસ્થાનં મલમૂત્રત્યાગદેશવત્કિમપિ ।
સ્ત્રિય ઇતિ વિહિતં વિધિના કિયદત્ર જના નિમજ્જન્તિ

વેદાનધીત્ય વિધિવન્મીમાંસિત્વા તદર્થં ચ ।
દારાઃ કર્તવ્યા ઇતિ કેનેદં પ્રહસનં કથિતમ્

દુઃખેનોપાર્જ્યન્તે પાલ્યન્તે પ્રત્યહં ચ લાલ્યન્તે ।
વામાઃ સ્ત્રિયો વિમૂઢૈરુપભુઞ્જાનાઃ સુખં વિગુણમ્

અશ્નીત પિબત સ્વાદત જાગ્રત સંવિશત તિષ્ઠત વા ।
સકૃદપિ ચિન્તયતાહ્નઃ સાવધિકો દેહબન્ધ ઇતિ

કિં વિજિતયા પૃથિવ્યા કિં કાઞ્ચનભૂભૃતા કરસ્થેન ।
કિં દિવ્યાભિઃ સ્ત્રીભિર્મર્તવ્યે બ્રહ્મણા લિખિતે

જીવતિ કતિચિન્નિમિષાન્કતિચિત્તેષુ શ્રુતીરધીત ઇવ ।
તાવત્સૈવાકુલયતિ તન્ત્રાણિ નવાનિ ચાતનુતે

સ્વલ્પો જીવનકાલઃ સ્વલ્પા ધીઃ પરિચયઃ સ્વલ્પઃ ।
તદપિ તરેમ કથંચિચ્છ્રુતયો યદિ નોપજાયન્તે

કુત આગતં ન જાને ક્વ નુ વા ગન્તવ્યમિદમપિ ન જાને ।
સંચરસિ ક્વેદાનીં સંસારપથે મહાતમસિ

તમસાવૃત્તાશ્ચરન્તઃ સવિધે દૂરે ચ નાવયન્ત્યર્થાન્ ।
અવયન્તિ તુ વિસ્પષ્ટં તડિતાભિહતે શિરસિ મૂઢાઃ

નિમિષન્ત્યત્ર તરુણ્યસ્તત્ર તરુણ્યો ન નિમિષન્તિ ।
ઈદૃક્ષો હિ વિશેષઃ સ્વર્ગઃ સ્વર્ગ ઇતિ કિં તત્ર