Language

ENहिગુ
Scripture Library

Vairāgyaśatakam · Verses 1-20

1

śrīmadappayadīkṣitaviracitaṃ vairāgyaśatakam /
āste kaścana bhikṣuḥ saṃgṛhṇannavyayāni daśa /
na mametyavyayayugalaṃ yācāmastaṃ kimastyanyat

2

dhīsacivaṃ dhairyabalaṃ saṃkalpavirodhi śāntidhanam /
viśvatrayaviṣayamidaṃ vairāgyaṃ nāma sāmrājyam

3

rājño bibheti loko rājānaḥ punarito 'pi vairibhyaḥ /
ā brahmaṇaḥ kṛtāntādakutobhayamaspṛhārājyam

4

bhikṣāpradā jananyaḥ pitaro guravaḥ kumārakāḥ śiṣyāḥ /
ekāntaramaṇahetuḥ śāntirdayitā viraktasya

5

ye na kimapi ceṣṭante kāryapratikaryayorvirahāt /
santasta eva muktāḥ saṃdehe gautamaḥ sākṣī

6

patatu nabhaḥ sphuṭatu mahī calantu girayo milantu vāridhayaḥ /
adharottaramastu jagatkā hānirvītarāgasya

7

ke corāḥ ke piśunāha ke ripavaḥ ke 'pi dāyādāḥ /
jagadakhilaṃ tasya vaśe yasya vaśe syādidaṃ cetaḥ

8

viṣayā upatiṣṭhantāṃ viṣayairvā samavayantu karaṇāni /
āntaramekaṃ karaṇaṃ śāntaṃ yadi kā tataścintā

9

kiṃ viṣayānparihartuṃ vastavyaṃ merukaṃdareṣvabudhaiḥ /
nahyadbhiranāsektuṃ dhātuṣu rohanti padmāni

10

ajñānamiha nidānaṃ prāgrūpaṃ jananameva bhavaroge /
paripākaḥ saṃsaraṇaṃ bhaiṣajyaṃ naiṣṭhikī śāntiḥ

11

svenopabhuktamarthaṃ sūkarajātismaro manuṣya iva /
dūre jugupsamāno dhīro vairāgyamadriyate

12

śaiśavamiva kaumāre tattaruṇimnīva sa iva vṛddhatve /
na svadate dhīrāṇāṃ kāmasya viceṣṭitaṃ śāntau

13

śataśaḥ parīkṣya viṣayānsadyo jahati kvacitkvaciddhavyāḥ /
kākā iva vāntāśanamanye tāneva sevante

14

caramau mātāpitarau caramā gṛhiṇī sutāścaramāḥ /
kartavye 'pi premaṇi kathamiha dhīrā virajyante

15

tṛṇavadbhramanti capalāḥ strīnāmani caṇḍamārute calati /
dharaṇidharā iva santastatra na kiṃcitprakampante

16

kāmijanaparamabhogye kāmasukhe dhārayanti bībhatsam /
santaḥ śamasukharasikāḥ sudhāśanāḥ sūkarānna iva

17

vikṣepamātrabhājo vikāsakāṣṭāgatajñānāḥ /
svasyāpi ceṣṭitāni svayamīkṣante parasyeva

18

asthāne 'bhiniviṣṭānmūrkhānasthāna eva saṃtuṣṭān /
anuvartante dhīrāḥ pitara iva krīḍato bālān

19

puṣṇati puruṣe salilairmuṣṇati puṣpaṃ phalaṃ ca tarava iva /
vartante santaḥ samamupakartari cāpakartari ca

20

nityānityavivekaḥ sarveṣāṃ ghaṭaghaṭatvayorāste /
sa viveko yaḥ śāntikṛdaviveko 'nyaḥ samasto 'pi

Original text: Vairāgyaśatakam · Edition: Pdt. Durgaprasad and Kasinath Pandurang Parab, Kavyamala [old, cumulative series], vol. 1, 1886 (3rd ed., 1929), pp. 91-99. · Data entry Dhaval Patel · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc