વૈરાગ્યશતકમ્ · શ્લોક 21-40

અનધિગતે કામસુખે કાલેન યથા પ્રવર્તતે તરુણઃ ।
એવં બ્રહ્મસુખે ઽપિ પ્રવર્તતે કો ઽપિ ભાગ્યવશાત્

પુત્રગુણાઃ સ્વાતન્ત્ર્યે દારગુણાશ્ચાધિવેદનાવસરે ।
ભ્રાતૃગુણા દાયવિધૌ દ્રષ્ટવ્યા મોક્ષ્યમાણેન

કા મે ગતિરિતિ પૃચ્છતિ ચરમશ્વાસે ઽપિ યઃ સ્વાર્થમ્ ।
તસ્ય જનસ્યાપિ કૃતે પાપાઃ પાપાનિ કુર્વન્તિ

પિતૃભિઃ કલહાયન્તે પુત્રાનધ્યાપયન્તિ પિતૃભક્તિમ્ ।
પરદારાનુપયન્તઃ પઠન્તિ શાસ્ત્રાણિ દારેષુ

શાન્તિરલભ્યાદુપરતિરપાત્રભાવઃ પ્રતિગ્રહનિવૃત્તિઃ ।
ક્ષાન્તિર્દુર્બલતેતિ ચ નિવૃત્તિધર્માઃ કલાવેતે

નીતિજ્ઞા નિયતિજ્ઞા વેદજ્ઞા અપિ ભવન્તિ શાસ્ત્રજ્ઞાઃ ।
બ્રહ્મજ્ઞા અપિ લભ્યાઃ સ્વાજ્ઞાનજ્ઞાનિનો વિરલાઃ

કલિકલુષે મનસિ સ્વે કથમિવ જગદાર્જવં લભતે ।
ચક્ષુર્દોષે જાગ્રતિ ચન્દ્રદ્વિત્વં કુતો યાતુ

વિષયાનનુકૂલયિતું વિષયિણિ હૃદયે વિધીયતાં યત્નઃ ।
દૃશિ દેયમૌષધં કો દૃશ્યે દત્ત્વા સુખી ભવતિ

દારાઃ પુત્રેષુ રતાઃ પુત્રાઃ પિતૃધનપરિગ્રહવ્યગ્રાઃ ।
રોદનશરણા જનની પરલોકગતસ્ય કો બન્ધુઃ

પશ્યન્તિ મ્રિયમાણાન્મરિષ્યતો ઽનુમિમતે સ્મરન્તિ મૃતાન્ ।
કથયન્તે ચૈવમસચ્ચેષ્ટન્તે નિત્યવત્તુ પરમ્

કલહાયન્તે મૂઢાઃ કઃ પ્રતિભૂઃ શ્વઃ પ્રભાત ઇતિ ।
તસ્યામેવ રજન્યાં કઃ પ્રતિભૂઃ સ્વસ્ય સત્તાયામ્

કુલ્યાઃ કૃતા વિશાલાઃ કુડ્યાન્યુપલૈર્નિબદ્ધાનિ ।
ક્રીતા બલિનો મહિપાઃ કૃતકૃત્યાઃ સ્મ ઇતિ મન્યન્તે

આ પ્રપદમા શિરસ્કં ચાન્તઃ કલિમલમલીમસે વપુષિ ।
વિફલં ગઙ્ગાજલમપિ મદ્યઘટે દર્ભમુષ્ટિરિવ

દણ્ડ્યં યત્સુખહેતોઃ પુષ્ણન્તિ જનાઃ કથં તદેવ વપુઃ ।
નહિ શર્કરાભિલાષિભિરિક્ષોઃ કાણ્ડાનિ પૂજ્યન્તે

પ્રાયો મુહ્યતિ ચેતઃ પ્રાણભૃતઃ પ્રાણનિર્ગમાવસરે ।
પુણ્યેન યદિ ન મુહ્યતિ પુત્રાનેવ સ્મરન્મ્રિયતે

શમયિતુમૌદરમગ્નિં સંસારાખ્યામ્બુધૌ નિમજ્જન્તિ ।
તુહિનવ્યથાનિવૃત્ત્યૈ નહિ વેશ્મનિ પાવકો દેયઃ

આહૃત્ય પરિત્યક્તા જનયન્ત્યર્થાઃ સુખાભાસમ્ ।
અત્યન્તપરિત્યક્તાઃ પરમાનન્દાય કલ્પન્તે

અર્થાનામધિકાનાં રાજ્ઞા ચૌરેણ વા નાશઃ ।
અન્ને ખલ્વતિમુક્તે વમનં વા સ્યાદ્વિરેકો વા

પ્રણમતિ પરિસાન્ત્વયતિ[પ્રણિ]પતતિ સદા પરિભ્રમતિ ।
આવિષ્ટ ઇવ પિશાચ્યા પુરુષસ્તૃષ્ણાવશં યાતઃ

જનનાદૃષ્ટાત્પિતરૌ પુત્રા જામાતરો ઽપ્યયાદૃષ્ટાત્ ।
કલહાદૃષ્ટાજ્જ્ઞાતય ઇતિ નિર્ણીતે કિમેષ્ટવ્યમ્