Sushruta Samhita · Chapter 6.60
athāto'mānuṣopasargapratiṣedhamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ//
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//
niśācarebhyo rakṣyastu nityameva kṣatāturaḥ/
iti yat prāgabhihitaṃ vistarastasya vakṣyate//
guhyānāgatavijñānamanavasthāsahiṣṇutā/
kriyā vāmānuṣī yasmin sagrahaḥ parikīrtyate//
aśuciṃ bhinnamaryādaṃ kṣataṃ vā yadi vākṣatam/
hiṃsyurhiṃsāvihārārthaṃ satkārārthamathāpi vā//
asaṅkhyeyā grahagaṇā grahādhipatayastu ye/
vyajyante vividhākārā bhidyante te tathāṣṭadhā//
devāstathā śatrugaṇāśca teṣāṃ gandharvayakṣāḥ pitaro bhujaṅgāḥ/
rakṣāṃsi yā cāpi piśācajātireṣo'ṣṭako devagaṇo grahākhyaḥ//
saṃtuṣṭaḥ śucirapi ceṣṭagandhamālyo nistandrī hyavitathasaṃskṛtaprabhāṣī/
tejasvī sthiranayano varapradātā brahmaṇyo bhavati naraḥ sa devajuṣṭaḥ//
saṃsvedī dvijagurudevadoṣavaktā jihmākṣo vigatabhayo vimārgadṛṣṭiḥ/
santuṣṭo bhavati na cānnapānajātairduṣṭātmā bhavati ca devaśatrujuṣṭaḥ//
hṛṣṭātmā pulinavanāntaropasevī svācāraḥ priyaparigītagandhamālyaḥ/
nṛtyan vai prahasati cāru cālpaśabdaṃ gandharvagrahaparipīḍito manuṣyaḥ//
tāmrākṣaḥ priyatanuraktavastradhārī gambhīro drutamatiralpavāk sahiṣśuḥ/
tejasvī vadati ca kiṃ dadāmi kasmai yo yakṣagrahaparipīḍito manuṣyaḥ//
pretebhyo visṛjati saṃstareṣu piṇḍān śāntātmā jalamapi cāpasavyavastraḥ/
māṃsepsustilaguḍapāyasābhikāmastadbhukto bhavati pitṛgrahābhibhūtaḥ//
bhūmau yaḥ prasarati sarpavat kadācit sṛkkiṇyau vilikhati jihvayā tathaiva/
nidrālurguḍamadhudugdhapāyasepsurvijñeyo bhavati bhujaṅgamena juṣṭaḥ//
māṃsāsṛgvividhasurāvikāralipsurnirlajjo bhṛśamatiniṣṭhuro'tiśūraḥ/
krodhālurvipulabalo niśāvihārī śaucadviḍ bhavati ca rakṣasā gṛhītaḥ//
uddhastaḥ kṛśaparuṣaścirapralāpī durgandho bhṛśamaśucistathātilolaḥ/
bahvāśī vijanahimāmburātrisevī vyāvigno bhramati rudan piśācajuṣṭaḥ//
sthūlākṣastvaritagatiḥ svaphenalehī nidrāluḥ patati ca kampate ca yo'ti/
yaścādridviradanagādivicyutaḥ san saṃsṛṣṭo na bhavati vārdhakena juṣṭaḥ//
devagrahāḥ paurṇamāsyāmasurāḥ sandhyayorapi/
gandharvāḥ prāyaśo'ṣṭamyāṃ yakṣāśca pratipadyatha//
kṛṣṇakṣaye ca pitaraḥ paścamyāmapi coragāḥ/
rakṣāṃsi niśi paiśācāścaturdaśyāṃ viśanti ca//
darpaṇādīn yathā chāyā śītoṣṇaṃ prāṇino yathā/
svamaṇiṃ bhāskarasyosrā yathā dehaṃ ca dehadhṛk/
viśanti ca na dṛśyante grahāstadvaccharīriṇam//
tapāṃsi tīvrāṇi tathaiva dānaṃ vratāni dharmo niyamāśca satyam/
guṇāstathāṣṭāvapi teṣu nityā vyastāḥ samastāśca yathāprabhāvam//
na te manuṣyaiḥ saha saṃviśanti na vā manuṣyān kvacidāviśanti/
ye tvāviśantīti vadanti mohātte bhūtavidyāviṣayādapohyāḥ//
teṣāṃ grahāṇāṃ paricārakā ye koṭīsahasrāyutapadmasaṃkhyāḥ/
asṛgvasāmāṃsabhujaḥ subhīmā niśāvihārāśca tamāviśanti//
niśācarāṇāṃ teṣāṃ hi ye devagaṇamāśritāḥ/
te tu tatsattvasaṃsargādvijñeyāstu tadañjanāḥ//
devagrahā iti punaḥ procyante'śucayaśca ye/
devavacca namasyante pratyarthyante ca devavat//
svāmiśīlakriyācārāḥ krama eṣa surādiṣu/
nirṛteryā duhitarastāsāṃ sa prasavaḥ smṛtaḥ//
satyatvādapavṛtteṣu vṛttisteṣāṃ gaṇaiḥ kṛtā/
hiṃsāvihārā ye keciddevabhāvabhupāśritāḥ//
bhūtānīti kṛtā saṃjñā teṣāṃ saṃjñāpravaktṛbhiḥ/
grahasaṃjñāni bhūtāni yasmādvettyanayā bhiṣak//
vidyayā bhūtavidyātvamata eva nirucyate/
teṣāṃ śāntyarthamanvicchan vaidyastu susamāhitaḥ//
japaiḥ saniyamairhomairārabheta cikitsitum/
raktāni gandhamālyāni bījāni madhusarpiṣī//
bhakṣyāśca sarve sarveṣāṃ sāmānyo vidhirucyate/
vastrāṇi gandhamālyāni māṃsāni rudhirāṇi ca//
yāni yeṣāṃ yatheṣṭāni tāni tebhyaḥ pradāpayet/
hiṃsanti manujān yeṣu prāyaśo divaseṣu tu//
dineṣu teṣu deyāni tadbhūtavinivṛttaye/
devagrahe devagṛhe hutvāgniṃ prāpayed(dāpayed)balim//
kuśasvastikapūpājyacchatrapāyasasaṃbhṛtam/
asurāya yathākālaṃ vidadhyāccatvarādiṣu//
gandharvasya gavāṃ madhye madyamāṃsāmbujāṅgalam/
hṛdye veśmani yakṣasya kulmāṣāsṛksurādibhiḥ//
atimuktakakundābjaiḥ puṣpaiśca vitaredbalim/
nadyāṃ pitṛgrahāyeṣṭaṃ kuśāstaraṇabhūṣitam//
tatraivopahareccāpi nāgāya vividhaṃ balim/
catuṣpathe rākṣasasya bhīmeṣu gahaneṣu vā//
śūnyāgāre piśācasya tīvraṃ balimupāharet/
pūrvamācaritairmantrairbhūtavidyānidarśitaiḥ//
na śakyā balibhirjetuṃ yogaistān samupācaret/
ajarkṣacarmaromāṇi śalyakolūkayostathā//
hiṅguṃ mūtraṃ ca bastasya dhūmamasya prayojayet/
etena śāmyati kṣipraṃ balavānapi yo grahaḥ//
gajāhvapippalīmūlavyoṣāmalakasarṣapān/
godhānakulamārjāraṛṣyapittaprapeṣitān//
nasyābhyañjanasekeṣu vidadhyādyogatattvavit/
svarāśvāśvatarolūkakarabhaśvaśṛgālajam//
purīṣaṃ gṛdhrakākānāṃ varāhasya ca peṣayet/
bastamūtreṇa tatsiddhaṃ tailaṃ syāt pūrvavaddhitam//
śirīṣabījaṃ laśunaṃ śuṇṭhīṃ siddhārthakaṃ vacām/
mañjiṣṭhāṃ rajanīṃ kṛṣṇāṃ bastamūtreṇa peṣayet//
vartyaśchāyāviśuṣkāstāḥ sapittā nayanāñjanam/
naktamālaphalaṃ vyoṣaṃ mūlaṃ śyonākabilvayoḥ//
haridre ca kṛtā vartyaḥ pūrvavannayanāñjanam/
saindhavaṃ kaṭukāṃ hiṅguṃ vayaḥsthāṃ ca vacāmapi/
bastamūtreṇa saṃpiṣṭaṃ matsyapittena pūrvavat//
ye ye grahā na sidhyanti sarveṣāṃ nayanāñjanam/
pūrāṇasarpirlaśunaṃ hiṅgu siddhārthakaṃ vacā//
golomī cājalomī ca bhūtakeśī jaṭā tathā/
kukkuṭā sarpagandhā ca tathā kāṇavikāṇike//
vajraproktā vayaḥsthā ca śṛṅgī mohanavallikā/
arkamūlaṃ trikaṭukaṃ latā srotojamañjanam//
naipālī haritālaṃ ca rakṣoghnā ye ca kīrtitāḥ/
siṃhavyāghrarkṣamārjāradvīpivājigavāṃ tathā//
śvāvicchalyakagodhānāmuṣṭrasya nakulasya ca/
viṭtvagromavasāmūtraraktapittanakhādayaḥ//
asmin varge bhiṣak kuryāttailāni ca ghṛtāni ca/
pānābhyañjananasyeṣu tāni yojyāni jānatā//
avapīḍe'ñjane caiva vidadhyādguṭikīkṛtam/
vidadhīta parīṣeke kvathitaṃ cūrṇitaṃ tathā//
uddhūlane ślakṣṇapiṣṭaṃ pradehe cāvacārayet/
eṣa sarvavikārāṃstu mānasānaparājitaḥ//
hanyādalpena kālena snehādirapi ca kramaḥ/
na cācaukṣaṃ prayuñjīta prayogaṃ devatāgrahe//
ṛte piśācādanyatra pratikūlaṃ na cācaret/
vaidyāturau nihanyuste dhruvaṃ kruddhā majaujasaḥ//
hitāhitīye yaccoktaṃ nityameva samācaret/
tataḥ prāpsyati siddhiṃ ca yaśaśca vipulaṃ bhiṣak//
Original text: Suśrutasaṃhitā · Edition: ed. Yādavaśarman Trivikrama Ācārya (Nirnaya Sagar Press); e-text by SARIT · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0