Sushruta Samhita · Chapter 6.59
athāto mūtrakṛcchrapratiṣedhamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ//
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//
vātena pittena kaphena sarvaistathābhighātaiḥ śakṛdaśmarībhyām/
tathāparaḥ śarkarayā sukaṣṭo mūtropaghātaḥ kathito'ṣṭamastu//
alpamalpaṃ samutpīḍya muṣkamehanabastibhiḥ/
phaladbhiriva kṛcchreṇa vātāghātena mehati//
hāridramuṣṇaṃ raktaṃ vā muṣkamehanabastibhiḥ/
agninā dahyamānābhaiḥ pittāghātena mehati//
snigdhaṃ śuklamanuṣṇaṃ ca muṣkamehanabastibhiḥ/
saṃhṛṣṭaromā gurubhiḥ śleṣmāghātena mehati//
dāhaśītarujāviṣṭo nānāvarṇaṃ muhurmuhuḥ/
tāmyamānastu kṛcchreṇa sannipātena mehati//
mūtravāhiṣu śalyena kṣateṣvabhihateṣu ca/
srotaḥsu mūtrāghātastu jāyate bhṛśavedanaḥ//
vātabastestu tulyāni tasya liṅgāni lakṣayet/
śakṛtastu pratīghātādvāyurviguṇatāṃ gataḥ//
ādhmānaṃ ca saśūlaṃ ca mūtrasaṅgaṃ karoti hi/
aśmarīhetukaḥ pūrvaṃ mūtraghāta udāhṛtaḥ//
aśmarī śarkarā caiva tulye saṃbhavalakṣaṇaiḥ/
śarkarāyā viśeṣaṃ tu śṛṇu kīrtayato mama//
pacyamānasya pittena bhidyamānasya vāyunā/
śleṣmaṇo'vayavā bhinnāḥ śarkarā iti saṃjñitāḥ//
hṛtpīḍā vepathuḥ śūlaṃ kukṣau vahniḥ sudurbalaḥ/
tābhirbhavati mūrcchā ca mūtrāghātaśca dāruṇaḥ//
mūtraveganirastāsu tāsu śāmyati vedanā/
yāvadanyā punarnaiti guḍikā srotaso mukham//
śarkarāsaṃbhavasyaitanmūtrāghātasya lakṣaṇam/
cikitsitamathaiteṣāmaṣṭānāmapi vakṣyate//
aśmarīṃ ca samāśritya yaduktaṃ prasamīkṣya tat/
yathādoṣaṃ prayuñjīta snehādimapi ca kramam//
śvadaṃṣṭrāśmabhidau kumbhīṃ hapuṣāṃ kaṇṭakārikām/
balāṃ śatāvarīṃ rāsnāṃ varuṇaṃ girikarṇikām//
tathā vidārigandhādiṃ saṃhṛtya traivṛtaṃ pacet/
tailaṃ ghṛtaṃ vā tat peyaṃ tena vāpyanuvāsanam//
dadyāduttarabastiṃ ca vātakṛcchropaśāntaye/
śvadaṃṣṭrāsvarase tailaṃ saguḍakṣīranāgaram//
paktvā tat pūrvavadyojyaṃ tatrānilarujāpaham/
tṛṇotpalādikākolīnyagrodhādigaṇaiḥ kṛtam(śṛtam)//
pītaṃ ghṛtaṃ pittakṛcchraṃ nāśayet kṣīrameva vā/
dadyāduttarabastiṃ ca pittakṛcchropaśāntaye//
ebhireva kṛtaḥ snehastrividheṣvapi bastiṣu/
hitaṃ virecanaṃ cekṣukṣīradrākṣārasairyutam//
surasoṣakamustādau varuṇādau ca yat kṛtam/
tailaṃ tathā yavāgvādi kaphāghāte praśasyate//
yathādoṣocchrayaṃ kuryādetāneva ca sarvaje/
phalguvṛścīradarbhāśmasāracūrṇaṃ ca vāriṇā//
surekṣurasadarbhāmbupītaṃ kṛcchrarujāpaham/
tathābhighātaje kuryāt sadyovraṇacikitsitam//
mūtrakṛcchre śakṛjjāte kāryā vātaharī kriyā/
svedāvagāhāvabhyaṅgabasticūrṇakriyāstathā//
ye tvanye tu tathā kṛcchre tayoḥ proktaḥ kriyāvidhiḥ//
Original text: Suśrutasaṃhitā · Edition: ed. Yādavaśarman Trivikrama Ācārya (Nirnaya Sagar Press); e-text by SARIT · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0