Sushruta Samhita · Chapter 6.58

athāto mūtrāghātapratiṣedhamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ//

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

vātakuṇḍalikāṣṭhīlā vātabastistathaiva ca/
mūtrātītaḥ sajaṭharo mūtrotsaṅgaḥ kṣayastathā//

mūtragranthirmūtraśukramuṣṇavātastathaiva ca/
mūtraukasādau dvau cāpi rogā dvādaśa kīrtitāḥ//

raukṣyādvegavighātādvā vāyurantaramāśirtaḥ/
mūtraṃ carati saṃgṛhya viguṇaḥ kuṇḍalīkṛtaḥ//

sṛjedalpālpamathavā sarujaskaṃ śanaiḥ śanaiḥ/
vātakuṇḍalikāṃ taṃ tu vyādhiṃ vidyāt sudāruṇam//

śakṛnmārgasya basteśca cāyurantaramāśritaḥ/
aṣṭhīlāvadghanaṃ granthiṃ karotyacalamunnatam//

viṇmūtranilasaṅgaśca tatrādhmānaṃ ca jāyate/
vedanā ca parā bastau vātāṣṭhīleti tāṃ viduḥ//

vegaṃ vidhārayedyastu mūtrasyākuśalo naraḥ/
niruṇaddhi mukhaṃ tasya basterbastigato'nilaḥ//

mūtrasaṅgo bhavettena bastikukṣinipīḍitaḥ/
vātabastiḥ sa vijñeyo vyādhiḥ kṛcchraprasādhanaḥ//

vegaṃ sandhārya mūtrasya yo bhūyaḥ sraṣṭumicchati/
tasya nābhyeti yadi vā kathañcitsaṃpravartate//

pravāhato mandarujamalpamalpaṃ punaḥ punaḥ/
mūtrātītaṃ tu taṃ vidyānmūtravegavighātajam//

mūtrasya vihate vege tadudāvartahetunā/
apānaḥ kupito vāyurudaraṃ pūrayedbhṛśam//

nābheradhastādādhmānaṃ janayettīvravedanam/
taṃ mūtrajaṭharaṃ vidyādadhaḥsrotonirodhanam//

bastau vāpyathavā nāle maṇau vā yasya dehinaḥ/
mūtraṃ pravṛttaṃ sajjeta saraktaṃ vā pravāhataḥ//

sravecchanairalpamalpaṃ sarujaṃ vātha nīrujam/
viguṇānilajo vyādhiḥ sa mūtrotsaṅgasaṃjñitaḥ//

rūkṣasya klāntadehasya bastisthau pittamārutau/
sadāhavedanaṃ kṛcchraṃ kuryātāṃ mūtrasaṃkṣayam//

abhyantare bastimukhe vṛtto'lpaḥ sthira eva ca/
vedanāvānati sadā mūtramārganirodhanaḥ//

jāyate sahasā yasya granthiraśmarilakṣaṇaḥ/
sa mūtragranthirityevamucyate vedanādibhiḥ//

pratyupasthitamūtrastu maithunaṃ yo'bhinandati/
tasya mūtrayutaṃ retaḥ sahasā saṃpravartate//

purastādvāpi mūtrasya paścādvāpi kadācana/
bhasmodakapratīkāśaṃ mūtraśukraṃ taducyate//

vyāyāmādhvātapaiḥ pittaṃ bastiṃ prāpyānilāvṛtam/
bastiṃ meḍhraṃ gudaṃ caiva pradahan srāvayedadhaḥ//

mūtraṃ hāridramathavā saraktaṃ raktameva vā/
kṛcchrāt pravartate jantoruṣṇavātaṃ vadanti tam//

viśadaṃ pītakaṃ mūtraṃ sadāhaṃ bahalaṃ tathā/
śuṣkaṃ bhavati yaccāpi rocanācūrṇasannibham//

mūtraukasādaṃ taṃ vidyādrogaṃ pittakṛtaṃ budhaḥ/
picchilaṃ saṃhataṃ śvetaṃ tathā kṛcchrapravartanam//

śuṣkaṃ bhavati yaccāpi śaṅkhacūrṇaprapāṇḍuram/
mūtraukasāhaṃ taṃ vidyādāmayaṃ dvādaśaṃ kaphāt//

kaṣāyakalkasarpiṃṣi bhakṣyān lehān payāṃsi ca/
kṣāramadyāsavasvedān(kṣāramadhvāsavasvedān) bastīṃścottarasaṃjñitān//

vidadhyānmatimāṃstatra vidhiṃ cāśmarināśanam/
mūtrodāvartayogāṃśca kārtsnyenātra prayojayet//

kalkamervārubījānāmakṣamātraṃ sasaindhavam/
dhānyāmlayuktaṃ pītvaiva mūtrakṛcchrāt pramucyate//

surāṃ sauvarcalavatīṃ mūtrakṛcchrī pibennaraḥ/
madhu māṃsopadaṃśaṃ vā pibedvāpyatha gauḍikam//

pibet kuṅkumakarṣaṃ vā madhūdakasamāyutam/
rātriparyuṣitaṃ prātastathā sukhamavāpnuyāt//

dāḍimāmlāṃ yutāṃ mukhyāmelājīrakanāgaraiḥ/
pītvā surāṃ salavaṇāṃ mūtrakṛcchrāt pramucyate//

pṛthakparṇyādivargasya mūlaṃ gokṣurakasya ca/
ardhaprasthena toyasya pacet kṣīracaturguṇam//

kṣīrāvaśiṣṭaṃ tacchītaṃ sitākṣaudrayutaṃ pibet/
naro mārutapittotthamūtraghātanivāraṇam//

niṣpīḍya vāsasā samyagvarco rāsabhavājinoḥ/
rasasya kuḍavaṃ tasya pibenmūtrarujāpaham//

mustābhayādevadārumūrvāṇāṃ madhukasya ca/
pibedakṣasamaṃ kalkaṃ mūtradoṣanivāraṇam//

abhayāmalakākṣāṇāṃ kalkaṃ badarasaṃmitam/
ambhasālavaṇopetaṃ pibenmūtrarujāpaham//

udumbarasamaṃ kalkaṃ drākṣāyā jalasaṃyutam/
pibet paryuṣitaṃ rātrau śītaṃ mūtrarujāpaham//

nidigdhikāyāḥ svarasaṃ pibet kuḍavasaṃmitam/
mūtradoṣaharaṃ kalyamathavā kṣaudrasaṃyutam//

prapīḍyāmalakānāṃ tu rasaṃ kuḍavasaṃmitam/
pītvāgadī bhavejjanturmūtradoṣarujāturaḥ//

dhātrīphalarasenaivaṃ sūkṣmailāṃ vā pibennaraḥ/
piṣṭvāthavā suśītena śālitaṇḍulavāriṇā//

tālasya taruṇaṃ mūlaṃ trapusasya rasaṃ tathā/
śvetaṃ karkaṭakaṃ caiva prātastu payasā pibet//

śṛtaṃ vā madhuraiḥ kṣīraṃ sarpirmiśraṃ pibennaraḥ/
mūtradoṣaviśuddhyarthaṃ tathaivāśmarināśanam//

balāśvadaṃṣṭrākrauñcāsthikokilākṣakataṇḍulān/
śataparvakamūlaṃ ca devadāru sacitrakam//

akṣabījaṃ ca surayā kalkīkṛtya pibennaraḥ/
mūtradoṣaviśuddhyarthaṃ tathaivāśmarināśanam//

pāṭalākṣāramāhṛtya saptakṛtvaḥ parisrutam/
pibenmūtravikāraghnaṃ saṃsṛṣṭaṃ tailamātrayā//

nalāśmabhedadarbhekṣutrapusairvārubījakān/
kṣīre pariśṛtān tatra pibet sarpiḥ samāyutān//

pāṭalyā yāvaśūkācca pāribhadrāttilādapi/
kṣārodakena matimān tvageloṣaṇacūrṇakam//

pibedguḍena miśraṃ vā lihyāllehān pṛthak pṛthak/
ata ūrdhvaṃ pravakṣyāmi mūtradoṣe kramaṃ hitam//

snehasvedopapannānāṃ hitaṃ teṣu virecanam/
tataḥ saṃśuddhadehānāṃ hitāścottarabastayaḥ//

strīṇāmatiprasaṅgena śoṇitaṃ yasya dṛśyate/
maithunoparamastasya bṛṃhaṇaśca vidhiḥ smṛtaḥ//

tāmracūḍavasā tailaṃ hitaṃ cottarabastiṣu/
vidhānaṃ tasya pūrvaṃ hi vyāsataḥ parikīrtitam//

kṣaudrārdhapātraṃ dattvā ca pātraṃ tu kṣīrasarpiṣaḥ/
śarkarāyāśca cūrṇaṃ ca drākṣācūrṇaṃ ca tatsamam//

svayaṅguptāphalaṃ caiva tathivekṣurakasya ca/
pippalīcūrṇasaṃyuktamardhabhāgaṃ prakalpayet//

tadaikadhyaṃ samānīya khajenābhipramanthayet/
tataḥ pāṇitalaṃ cūrṇaṃ līḍhvā kṣīraṃ tataḥ pibet//

etat sarpiḥ prayuñjānaḥ śuddhadeho naraḥ sadā/
mūtradoṣāñjayet sarvānanyayogaiḥ sudurjayān//

jayecchoṇitadoṣāṃśca vandhyā garbhaṃ labheta ca/
nārī caitat prayuñjānā yonidosāt pramucyate//

balā kolāsthi madhukaṃ śvadaṃṣṭrātha śatāvarī/
mṛṇālaṃ ca kaśeruśca bījānīkṣurakasya ca//

sahasravīryāṃśumatī payasyā saha kālayā/
śṛgālavinnātibalā bṛṃhaṇīyo gaṇastathā//

etāni samabhāgāni matimān saha sādhayet/
caturguṇena payasā guḍasya tulayā saha//

droṇāvaśiṣṭaṃ tat pūtaṃ pacettena ghṛtāḍhakam/
tat siddhaṃ kalaśe sthāpyaṃ kṣaudraprasthena saṃyutam//

sarpiretat prayuñjāno mūtradoṣāt pramucyate/
tugākṣīryāśca cūrṇāni śarkarāyāstathaiva ca//

kṣaudreṇa tulyānyāloḍya praśaste'hani lehayet/
tasya khādedyathāśakti mātrāṃ kṣīraṃ tataḥ pibet//

śukradoṣāñjayenmartyaḥ prāśya samyak suyantritaḥ/
vyavāyakṣīṇaretāstu sadyaḥ saṃlabhate sukham//

ojasvī balavānmartyaḥ pibenneva ca hṛṣyati/
citrakaḥ sārivā caiva balā kālānusārivā//

drākṣā viśālā pippalyastathā citraphalā bhevet/
tathaiva madhukaṃ pathyāṃ dadyādāmalakāni ca//

ghṛtāḍhakaṃ pacedebhiḥ kalkaiḥ karṣasamanvitaiḥ/
kṣīradroṇe jaladroṇe tatsiddhamavatārayet//

śītaṃ parisrutaṃ caiva śarkarāprasthasaṃyutam/
tugākṣīryāśca tat sarvaṃ matimān parimiśrayet//

tato mitaṃ pibetkāle yathādoṣaṃ yathābalam/
vātaretāḥ śleṣmaretāḥ pittaretāstu yo bhavet//

raktaretā granthiretāḥ pibedicchannarogatām/
jīvanīyaṃ ca vṛṣyaṃ ca sarpiretadbalāvaham//

prakṣāhitaṃ ca dhanyaṃ ca sarvarogāpahaṃ śivam/
sarpiretat prayuñjānā strī garbhaṃ labhate'cirāt//

asṛgdoṣāñjayeccāpi yonidoṣāṃśca saṃhatān/
mūtradoṣeṣu sarveṣu kuryādetaccikitsitam//