Language

ENहिગુ
Scripture Library

Sushruta Samhita · Chapter 6.53

6.53.1

athātaḥ svarabhedapratiṣedhamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ//

6.53.2

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

6.53.3

atyuccabhāṣaṇaviṣādhyayanātigītaśītādibhiḥ prakupitāḥ pavanādayastu/
srotaḥsu te svaravaheṣu gatāḥ pratiṣṭhāṃ hanyuḥ svaraṃ bhavati cāpi hi ṣaḍvidhaḥ saḥ//

6.53.4

vātena kṛṣṇanayanānanamūtravarcā bhinnaṃ śanairvadati gadgadavat svaraṃ ca/
pittena pītavadanākṣipurīṣamūtro brūyādgalena paridāhasamanvitena//

6.53.5

kṛcchrāt kaphena satataṃ kapharuddhakaṇṭho mandaṃ śanairvadati cāpi divā viśeṣaḥ/
sarvātmake bhavati sarvavikārasaṃpadavyaktatā ca vacasastamasādhyamāhuḥ//

6.53.6

dhūpyeta vāk kṣayakṛte kṣayamāpnuyācca vāgeṣa cāpi(vāpi) hatavāk parivarjanīyaḥ/
antargalaṃ svaramalakṣyapadaṃ cireṇa medaścayādvadati digdhagalauṣṭhatāluḥ//

6.53.7

kṣīṇasya vṛddhasya kṛśasya cāpi cirotthito yaśca sahopajātaḥ/
medasvinaḥ sarvasamudbhavaśca svarāmayo yo na sa siddhimeti//

6.53.8

snigdhān svarāturanarānapakṛṣṭadoṣān nyāyena tān vamanarecanabastibhiśca/
nasyāvapīḍamukhadhāvanadhūmalehaiḥ saṃpādayecca vividhaiḥ kavalagrahaiśca//

6.53.9

yaḥ śvāsakāsavidhirādita eva coktastaṃ cāpyaśeṣamavatārayituṃ yateta/
vaiśeṣikaṃ ca vidhimūrdhvamato vadāmi taṃ vai svarāturahitaṃ nikhilaṃ nibodha//

6.53.10

svaropaghāte'nilaje bhuktopari ghṛtaṃ pibet/
kāsamardakavātārkamārkavasvarase śṛtam//

6.53.11

pītaṃ ghṛtaṃ hantyanilaṃ siddhamārtagale rase/
yavakṣārājamodābhyāṃ citrakāmalakeṣu vā//

6.53.12

devadārvagnikābhyāṃ vā siddhāmājaṃ samākṣikam/
sukhodakānupāno vā sasarpiṣko guḍaudanaḥ//

6.53.13

kṣīrānupānaṃ pitte tu pibet sarpiratandritaḥ/
aśnīyācca sasarpiṣkaṃ yaṣṭīmadhukapāyasam//

6.53.14

lihyānmadhurakāṇāṃ vā cūrṇaṃ madhughṛtāplutam/
śatāvarīcūrṇayogaṃ balācūrṇamathāpi vā//

6.53.15

pibet kaṭūni mūtreṇa kaphaje svarasaṃkṣaye/
lihyādvā madhutailābhyāṃ bhuktvā khādet kaṭūni vā//

6.53.16

svaropaghāte medoje kaphavadvidhiriṣyate/
sarvaje kṣayaje cāpi pratyākhyāyācaret kriyām//

6.53.17

śarkarāmadhumiśrāṇi śṛtāni madhuraiḥ saha/
pibet payāṃsi yasyoccairvadato'bhihataḥ svaraḥ//

Original text: Suśrutasaṃhitā · Edition: ed. Yādavaśarman Trivikrama Ācārya (Nirnaya Sagar Press); e-text by SARIT · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc