Sushruta Samhita · Chapter 6.50

athāto hikkāpratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ//

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

vidāhiguruviṣṭambhirūkṣābhiṣyandibhojanaiḥ/
śītapānāsanasthānarajodhūmānilānalaiḥ//

vyāyāmakarmabhārādhvavegāghātāpatarpaṇaiḥ/
āmadoṣābhighātastrīkṣayadoṣaprapīḍanaiḥ//

viṣamāśanādhyanaśanaistathā samaśanairapi/
hikkā śvāsaśca kāsaśca nṛṇāṃ samupajāyate//

muhurmuhurvāyurudeti sasvano yakṛtplihāntrāṇi mukhādivākṣipan/
sa ghoṣavānāśu hinastyasūn yatastatastu hikketi bhiṣagbhirucyate//

annajāṃ yamalāṃ kṣudrāṃ gambhīrāṃ mahatīṃ tathā/
vāyuḥ kaphenānugataḥ pañca hikkāḥ karoti hi//

mukhaṃ kaṣāyamaratirgauravaṃ kaṇṭhavakṣasoḥ/
pūrvarūpāṇi hikkānāmāṭopo jaṭharasya ca//

tvaramāṇasya cāhāraṃ bhuñjānasyāthavā ghanam/
vāyurannairavastīrṇaḥ kaṭukairardito bhṛśam//

hikkayatyūrdhvago bhūtvā tāṃ vidyādannajāṃ bhiṣak/
cireṇa yamalairvegairyā hikkā saṃpravartate//

kampayantī śirogrīvaṃ yamalāṃ tāṃ vinirdiśet/
vikṛṣṭakālairyā vegairmandaiḥ samabhivartate//

kṣudrikā nāma sā hikkā jatrumūlāt pradhāvitā/
nābhipravṛttā yā hikkā ghorā gambhīranādinī//

śuṣkauṣṭhakaṇṭhajihvāsyaśvāsapārśvarujākarī/
anekopadravayutā gambhīrā nāma sā smṛtā//

marmāṇyāpīḍayantīva satataṃ yā pravartate/
dehamāyamya vegena ghoṣayatyatitṛṣyataḥ/
mahāhikketi sā jñeyā sarvagātraprakampinī//

āyamyate hikkato'ṅgāni yasya dṛṣṭiścordhvaṃ tāmyate yasya gāḍham/
kṣīṇo'nnadviṭ kāsate yaśca hikkī tau dvāvantyau varjayeddhikkamānau//

prāṇāyāmodvejanatrāsanāni sūcītodaiḥ saṃbhramaścātra śastaḥ/
yaṣṭyāhvaṃ vā mākṣikeṇāvapīḍe pippalyo vā śarkarācūrṇayuktāḥ//

sarpiḥ koṣṇaṃ kṣīramikṣo raso vā nātikṣīṇe chardanaṃ śāntihetoḥ/
nārīpayaḥpiṣṭamaśuklacandanaṃ ghṛtaṃ sukhoṣṇaṃ ca sasaindhavaṃ tathā//

cūrṇīkṛtaṃ saindhavamambhasāthavā nihanti hikkāṃ ca hitaṃ ca nasyataḥ/
yuñjyāddhūmaṃ śālaniryāsajātaṃ naipālaṃ vā goviṣāṇodbhavaṃ vā//

sarpiḥsnigdhaiścarmabālaiḥ kṛtaṃ vā hikkāsthāne svedanaṃ cāpi kāryam/
kṣaudropetaṃ gairikaṃ kāñcanāhvaṃ lihyādbhasma grāmyasattvāsthijaṃ vā//

tadvacchvāvinmeṣagośalyakānāṃ(gośallakānāṃ) romāṇyantardhūmadagdhāni cātra/
madhvājyāktaṃ barhipatraprasūtamevaṃ bhasmaudumbaraṃ tailvakaṃ vā//

svarjikṣāraṃ bījapūrādrasena kṣaudropetaṃ hanti līḍhvāāśu hikkām/
sarpiḥsnigdhā ghnanti hikkāṃ yavāgvaḥ koṣṇagrāsāḥ pāyaso vā sukhoṣṇaḥ//

śuṇṭhītoye sādhitaṃ kṣīramājaṃ tadvat pītaṃ śarkarāsaṃyutaṃ vā/
ātṛptervā sevyamānaṃ nihantyād ghrātaṃ hikkāmāśu mūtraṃ tvajāvyoḥ//

sapūtikīṭaṃ laśunogragandhāhiṅgvabjamācūrṇya subhāvitaṃ tat/
kṣaudraṃ sitāṃ vāraṇakeśaraṃ ca pibedrasenekṣumadhūkajena//

pibet palaṃ vā lavaṇottamasya dvābhyāṃ palābhyāṃ haviṣaḥ samagram/
harītakīṃ koṣṇajalānupānāṃ pibedghṛtaṃ kṣāramadhūpapannam//

rasaṃ kapitthānmadhupippalībhyāṃ śuktipramāṇaṃ prapibet sukhāya//

kṛṣṇāṃ sitāṃ cāmalakaṃ ca līḍhaṃ saśṛṅgaveraṃ madhunāthavāpi/
kolāsthimajjāñjanalājacūrṇaṃ hikkā nihanyānmadhunāvalīḍham//

pāṭalāyāḥ phalaṃ puṣpaṃ gairikaṃ kaṭurohiṇī/
kharjūramadhyaṃ māgadhyaḥ kāśīśaṃ dadhināma ca//

catvāra ete yogāḥ syuḥ pratipādapradarśitāḥ/
madhudvitīyāḥ kartavyāste hikkāsu vijānatā//

kapotapārāvatalāvaśaka(lla)śvadaṃṣṭragodhāvṛṣadaṃśajān rasān/
pibet phalāmlānahimān sasaindhavān snigdhāṃstathaivarṣyamṛgadvijodbhavān//

virecanaṃ pathyatamaṃ sasaindhavaṃ ghṛtaṃ sukhoṣṇaṃ ca sitopalāyutam/
sadāgatāvūrdhvagate'nuvāsanaṃ vadanti kecicca hitāya hikkinām//