Sushruta Samhita · Chapter 6.46

athāto mūrcchāpratiṣedhaṃ vyākhyāsyāmaḥ//

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//

kṣīṇasya bahudoṣasya viruddhāhārasevinaḥ/
vegāghātādabhīghātāddhīnasattvasya vā punaḥ//

karaṇāyataneṣūgrā bāhyeṣvābhyantareṣu ca/
niviśante yadā doṣāstadā mūrcchanti mānavāḥ//

hṛtpīḍā jṛmbhaṇaṃ glāniḥ saṃjñānāśo balasya ca/
sarvāsāṃ pūrvarūpāṇi yathāsvaṃ tā vibhāvayet//

saṃjñāvahāsu nāḍīṣu pihitāsvanilādibhiḥ/
tamo'bhyupaiti sahasā sukhaduḥkhavyapohakṛt//

sukhaduḥkhavyapohācca naraḥ patati kāṣṭhavat/
moho mūrccheti tāṃ prāhuḥ ṣaḍvidhā sā prakīrtitā//

vātādibhiḥ śoṇitena madyena ca viṣeṇa ca/
ṣaṭsvapyetāsu pittaṃ hi prabhutvenāvatiṣṭhate//

apasmāroktaliṅgāni tāsāmuktāni tattvataḥ/
pṛthivyambhastamorūpaṃ raktagandhaśca tanmayaḥ//

tasmādraktasya gandhena mūrcchanti bhuvi mānavāḥ/
dravyasvabhāva ityeke sthitāstu viṣamadyayoḥ//

guṇāstīvrataratvena sthitāstu viṣamadyayoḥ/
ta eva tasmājjāyeta mohastābhyāṃ yatheritaḥ//

madyena vilapaṃśchete naṣṭavibhrāntamānasaḥ/
gātrāṇi vikṣipan bhūmau jarāṃ yāvanna yāti tat//

vepathusvapnatṛṣṇāḥ syuḥ stambhaśca viṣamūrcchite/
veditavyaṃ tīvrataraṃ yathāsvaṃ viṣalakṣaṇaiḥ//

sekāvagāhau maṇayaḥ sahārāḥ śītāḥ pradehā vyajanānilāśca/
śītāni pānāni ca gandhavanti sarvāsu mūrcchāsvanivāritāni//

sitāpriyālekṣurasaplutāni drākṣāmadhūkasvarasānvitāni/
kharjūrakāśmaryarasaiḥ śṛtāni pānāni sarpīṃṣi ca jīvanāni//

siddhāni varge madhure payāṃsi sadāḍimā jāṅgalajā rasāśca/
tathā yavā lohitaśālayaśca mūrcchāsu pathyāśca sadā satīnāḥ//

bhujaṅgapuṣpaṃ maricānyuśīraṃ kolasya madhyaṃ ca pibet samāni/
śītena toyena bisaṃ mṛṇālaṃ kṣaudreṇa kṛṣṇāṃ sitayā ca pathyām//

kuryācca nāsāvadanāvarodhaṃ kṣīraṃ pibedvāpyatha mānuṣīṇām/
mūrcchāṃ prasaktāṃ tu śirovirekairjayedabhīkṣṇaṃ vamanaiśca tīkṣṇaiḥ//

harītakīkvāthaśṛtaṃ ghṛtaṃ vā dhātrīphalānāṃ svarasaiḥ kṛtaṃ vā/
drākṣāsitādāḍimalājavanti śītāni nīlotpalapadmavanti//

pibet kaṣāyāṇi ca gandhavanti pittajvaraṃ yāni śamaṃ nayanti/
prabhūtadoṣastamaso'tirekāt saṃmūrcchito naiva vibudhyate yaḥ//

saṃnyastasaṃjño bhṛśaduścikitsyo jñeyastadā buddhimatā manuṣyāḥ/
yathāāmaloṣṭaṃ salile niṣiktaṃ samuddheredāśvavilīnameva//

tadvaccikitsettvarayā bhiṣaktamasvedanaṃ mṛtyuvaśaṃ prayātam/
tīkṣṇāñjanābhyañjanadhūmayogaistathā nakhābhyantaratotrapātaiḥ//

vāditragītānunayairapūrvairvighaṭṭanairguptaphalāvagharṣaiḥ/
ābhiḥ kriyābhiśca na labdhasaṃjñaḥ sānāhalālāśvasanaśca varjyaḥ//

prabuddhasaṃjñaṃ vamanānulomyaistīkṣṇairviśuddhaṃ laghupathyabhuktam/
phalatrikaiścitrakanāgarāḍhyaistathāśmajātājjatunaḥ prayogaiḥ/
saśarkarairmāsamupakrameta viśeṣato jīrṇaghṛtaṃ sa pāyyaḥ//

yathāsvaṃ ca jvaraghnāni kaṣāyāṇyupayojayet/
sarvamūrcchāparītānāṃ viṣajāyāṃ viṣāpaham//