Sushruta Samhita · Chapter 4.32
athātaḥ svedāvacāraṇīyaṃ cikitsitaṃ vyākhyāsyāmaḥ//
yathovāca bhagavān dhanvantariḥ//
caturvidhaḥ svedaḥ tadyathā tāpasveda, ūṣmasveda, upanāhasvedo, dravasveda iti atra sarvasvedavikalpāvarodhaḥ//
tatra tāpasvedaḥ pāṇikāṃsyakandukakapālavālukāvastraiḥ prayujyate, śayānasya cāṅgatāpo bahuśaḥ khādirāṅgārairiti//
ūṣmasvedastu kapālapāṣāśeṣṭakālohapiṇḍānagnivarṇānadbhirāsiñcedamladravyairvā, tairārdrālaktakapariveṣṭitairaṅgapradeśaṃ svedayet/ māṃsarasapayodadhisnehadhānyāmlavātaharapatrabhaṅgakvāthapūrṇāṃ vā kumbhīmanutaptāṃ prāvṛtyoṣmāṇaṃ gṛhṇīyāt/ pārśvacchidreṇa vā kumbhenādhomukhena tasyā mukhamabhisandhāya tasmiñchidrehastiśuṇḍākārāṃ nāḍīṃ praṇidhāya taṃ svedayet//
sukhopaviṣṭaṃ svabhyaktaṃ guruprāvaraṇāvṛtam/ hastiśuṇḍikayā nāḍyā svedayedvātarogiṇam/ sukhā sarvāṅgagā hyeṣā na ca kliśnāti mānavam//
vyāmārdhamātrā trirvakrā hastihastasamākṛtiḥ/ svedanārthe hitā nāḍī kailiñjī hastiśuṇḍikā//
puruṣāyāmamātrāṃ ca bhūmimutkīrya khādiraiḥ/ kāṣṭhairdagdhvā tathābhyukṣya kṣīradhānyāmlavāribhiḥ//
patrabhaṅgairavacchādya śayānaṃ svedayettataḥ/ pūrvavat svedayeddagdhvā bhasmāpohyāpi vā śilām//
pūrvavat kuṭīṃ vā caturdvārāṃ kṛtvā tasyāmupaviṣṭasyāntaścaturdvāre'ṅgārānupasandhāya taṃ svedayet//
kośadhānyāni vā samyagupasvedyāstīrya kiliñje'nyasmin vā tatpratirūpake śayānaṃ prāvṛtya svedayet; evaṃ pāṃśugośakṛttuṣabusapalāloṣmabhiḥ svedayet//
upanāhasvedastu vātaharamūlakalkairamlapiṣṭairlavaṇapragāḍhaiḥ susnigdhaiḥ sukhoṣṇaiḥ pradihya svedayet/ evaṃ kākolyādibhirelādibhiḥ surasādibhistilātasīsarṣapakalkaiḥ kṛśarāpāyasotkārikābhirveśavāraiḥ sālvaṇairvā tanuvastrāvanaddhaiḥ svedayet//
dravasvedastu vātaharadravyakvāthapūrṇe koṣṇakaṭāhe droṇyāṃ vāvagāhya svedayet, evaṃ payomāṃsarasayūṣatailadhānyāmlaghṛtavasāmūtreṣvavagāheta; etaireva sukhoṣṇaiḥ kaṣāyaiśca pariṣiñcediti//
tatra tāpoṣmasvedau viśeṣataḥ śleṣmaghnau, upanāhasvedo vātaghnaḥ, anyatarasmin pittasaṃsṛṣṭe dravasveda iti//
kaphamedonvite vāyau nivātātapaguruprāvaraṇaniyuddhādhvavyāyāmabhāraharaṇāmarṣaiḥ svedamutpādayediti//
bhavanti cātra caturvidho yo'bhihito dvidhā svedaḥ prayujyate/ sarvasminneva dehe tu dehasyāvayave tathā//
yeṣāṃ nasyaṃ vidhātavyaṃ bastiścaiva hi dehinām/ śodhanīyāśca ye kecit pūrvaṃ svedyāstu te matāḥ//
paścāt svedyā hṛte śalye mūḍhagarbhānupadravā/ samyak prajātā kāle yā paścāt svedyā vijānatā//
svedyaḥ pūrvaṃ ca paścācca bhagandaryarśasastathā/ aśmaryā cāturo jantuḥ śeṣāñchāstre pracakṣmahe//
nānabhyakte nāpi cāsnigdhadehe svedo yojyaḥ svedavidbhiḥ kathañcit/ dṛṣṭaṃ loke kāṣṭhamasnigdhamāśu gacchedbhaṅgaṃ svedayogairgṛhītam//
snehaklinnā dhātusaṃsthāśca doṣāḥ svasthānasthā ye ca mārgeṣu līnāḥ/ samyak svedairyojitaiste dravatvaṃ prāptāḥ koṣṭhaṃ śodhanairyāntyaśeṣam//
agnerdīptiṃ mārdavaṃ tvakprasādaṃ bhaktaśraddhāṃ srotasāṃ nirmalatvam/ kuryāt svedo hanti nidrāṃ satandrāṃ sandhīn stabdhāṃśceṣṭayedāśu yuktaḥ//
svedāsrāvo vyādhihānirlaghutvaṃ śītārthitvaṃ mārdavaṃ cāturasya/ samyaksvinne lakṣaṇaṃ prāhuretanmithyāsvinne vyatyayenaitadeva//
svinne'tyarthaṃ sandhipīḍā vidāhaḥ sphoṭotpattiḥ pittaraktaprakopaḥ/ mūrcchā bhrāntirdāhatṛṣṇe klamaśca kuryāttūrṇaṃ tatra śītaṃ vidhānam//
pāṇḍurmehī pittaraktī kṣayārtaḥ kṣāmo'jīrṇī codarārto viṣārtaḥ/ tṛḍcchardyārto garbhiṇī pītamadyo naite svedyā yaśca martyoatisārī/ svedādeṣāṃ yānti dehā vināśaṃ nosādhyatvaṃ yānti caiṣāṃ vikārāḥ//
svedaiḥ sādhyo durbalo'jīrṇabhaktaḥ syātāṃ ceddvau svedanīyau tatastau/ eteṣāṃ svedasādhyā ye vyādhayasteṣu buddhimān/ mṛdūn svedān prayuñjīta tathā hṛnmuṣkadṛṣṭiṣu//
sarvān svedānnivāte ca jīrṇānnasyāvacārayet/ snehābhyaktaśarīrasya śītairācchādya cakṣuṣī//
svidyamānasya ca muhurhṛdayaṃ śītalaiḥ spṛśet/ samyaksvinnaṃ vimṛditaṃ snātamuṣṇāmbubhiḥ śanaiḥ//
svabhyaktaṃ prāvṛtāṅgaṃ ca nivātaśaraṇasthitam/ bhojayedanabhiṣyandi sarvaṃ cācāramādiśet//
Original text: Suśrutasaṃhitā · Edition: ed. Yādavaśarman Trivikrama Ācārya (Nirnaya Sagar Press); e-text by SARIT · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0