Language

ENहिગુ
Scripture Library

Sushruta Samhita · Chapter 1.34

1.34.1

athāto yuktasenīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ //

1.34.2

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ //

1.34.3

yuktasenasya nṛpateḥ parānabhijigīṣataḥ /

1.34.3

bhiṣajā rakṣaṇaṃ kāryaṃ yathā tadupadekṣyate //

1.34.4

vijigīṣuḥ sahāmātyairyātrāyuktaḥ prayatnataḥ /

1.34.4

rakṣitavyo viśeṣeṇa viṣādeva narādhipaḥ //

1.34.5

panthānamudakaṃ chāyāṃ bhaktaṃ yavasamindhanam /

1.34.5

dūṣayantyarayastacca jānīyācchodhayettathā / ^

1.34.5

tasya liṅgaṃ cikitsā ca kalpasthāne pravakṣyate //

1.34.6

ekottaraṃ mṛtyuśatamatharvāṇaḥ pracakṣate /

1.34.6

tatraikaḥ kālasaṃyuktaḥ śeṣā āgantavaḥ smṛtāḥ //

1.34.7

doṣāgantujamṛtyubhyo rasamantraviśāradau /

1.34.7

rakṣetāṃ nṛpatiṃ nityaṃ yattau vaidyapurohitau //

1.34.8

brahmā vedāṅgamaṣṭāṅgamāyurvedamabhāṣata /

1.34.8

purohitamate tasmādvarteta bhiṣagātmavān //

1.34.9

saṃkaraḥ sarvavarṇānāṃ praṇāśo dharmakarmaṇām /

1.34.9

prajānāmapi cocchittirnṛpavyasanahetutaḥ //

1.34.10

puruṣāṇāṃ nṛpāṇāṃ ca kevalaṃ tulyamūrtitā /

1.34.10

ājñā tyāgaḥ kṣamā dhairyaṃ vikramaścāpyamānuṣaḥ //

1.34.11

tasmāddevamivābhīkṣṇaṃ vāṅnanaḥkarmabhiḥ śubhaiḥ /

1.34.11

cintayennṛpatiṃ vaidyaḥ śreyāṃsīcchan vicakṣaṇaḥ //

1.34.12

skandhāvāre ca mahati rājagehādanantaram /

1.34.12

bhavetsannihito nityaṃ sarvopakaraṇānvitaḥ //

1.34.13

tatrasthamenaṃ dhvajavadyaśaḥkhyātisamucchritam /

1.34.13

upasarpantyamohena viṣaśalyāmayārditāḥ //

1.34.14

svatantrakuśalo'nyeṣu śāstrārtheṣvabahiṣkṛtaḥ /

1.34.14

vaidyo dhvaja ivābhāti nṛpatadvidyapūjitaḥ //

1.34.15

vaidyo vyādhyupasṛṣṭaśca bheṣajaṃ paricārakaḥ /

1.34.15

ete pādāścikitsāyāḥ karmasādhanahetavaḥ //

1.34.16

guṇavadbhistribhiḥ pādaiścaturtho guṇavān bhiṣak /

1.34.16

vyādhimalpena kālena mahāntamapi sādhayet //

1.34.17

vaidyahīnāstrayaḥ pādā guṇavanto'pyapārthakāḥ /

1.34.17

udgātṛhotṛbrahmāṇo yathādhvaryuṃ vinādhvare //

1.34.18

vaidyastu guṇavānekastārayedāturān sadā /

1.34.18

plavaṃ pratitarairhīnaṃ karṇadhāra ivāmbhasi //

1.34.19

tattvādhigataśāstrārtho dṛṣṭakarmā svayaṃkṛtī /

1.34.19

laghuhastaḥ śuciḥ śūraḥ sajjopaskarabheṣajaḥ //

1.34.20

pratyutpannamadtirdhīmān vyavasāyī viśāradaḥ /

1.34.20

satyadharmaparo yaśca sa bhiṣak pāda ucyate //

1.34.21

āyuṣmān sattvavān sādhyo dravyavānātmavānapi /

1.34.21

āstiko vaidyavākyastho vyādhitaḥ pāda ucyate //

1.34.22

praśastadeśasaṃbhūtaṃ praśaste'hani coddhṛtam /

1.34.22

yuktamātraṃ manaskāntaṃ gandhavarṇarasānvitam //

1.34.23

doṣaghnamaglānikaramavikāri viparyaye /

1.34.23

samīkṣya dattaṃ kāle ca bheṣajaṃ pāda ucyate //

1.34.24

snigdho'jugupsurbalavān yukto vyādhitarakṣaṇe /

1.34.24

vaidyavākyakṛdaśrāntaḥ pādaḥ paricaraḥ smṛtaḥ //

Original text: Suśrutasaṃhitā · Edition: ed. Yādavaśarman Trivikrama Ācārya (Nirnaya Sagar Press); e-text by SARIT · SARIT: Search and Retrieval of Indic Texts · SARIT (e-text) via Internet Archive · CC BY-SA 3.0

Esc