Sushruta Samhita · Chapter 1.33

athāto'vāraṇīyamadhyāyaṃ vyākhyāsyāmaḥ //

yathovāca bhagavān dhanvantariḥ //

upadravaistu ye juṣṭā vyādhayo yāntyavāryatām /

rasāyanādvinā vatsa tān śṛṇvekamanā mama //

vātavyādhiḥ pramehaśca kuṣṭhamarśo bhagandaram /

aśmarī mūḍhagarbhaśca tathaivodaramaṣṭamam //

aṣṭāvete prakṛtyaiva duścikitsyā mahāgadāḥ /

prāṇamāṃsakṣayaśvāsatṛṣnāśoṣavamījvaraiḥ //

mūrcchātisārahikkābhiḥ punaścaitairupadrutāḥ /

varjanīyā viśeṣeṇa bhiṣajā siddhimicchatā //

śūnaṃ suptatvacaṃ bhagnaṃ kampādhmānanipīḍitam /

naraṃ rujārtamantaśca vātavyādhirvināśayet //

yathoktopadravāviṣṭamatiprasrutameva vā /

piḍakāpīḍitaṃ gāḍhaṃ prameho hanti mānavam //

prabhinnaṃ prasrutāṅgaṃ ca raktanetraṃ hatasvaram /

pañcakarmaguṇātītaṃ kuṣṭhaṃ hantīha kuṣṭhinam //

tṛṣṇārocakaśūlārtamatiprasrutaśoṇitam /

śophātīsārasaṃyuktamarśovyādhirvināśayet //

vātamūtrapurīṣāṇi krimayaḥ śukrameva ca /

bhagandarāt prasravanti yasya taṃ parivarjayet //

praśūnanābhivṛṣaṇaṃ ruddhamūtraṃ ruganvitam /

aśmarī kṣapayatyāśu sikatāśarkarānvitā //

garbhakoṣaparāsaṅgo makkallo yonisaṃvṛtiḥ /

hanyāt striyaṃ mūḍhagarbhe yathoktāścāpyupadravāḥ //

pārśvabhaṅgānnavidveṣaśophātīsārapīḍitam /

viriktaṃ pūryamāṇaṃ ca varjayedudarārditam //

yastāmyati visaṃjñaśca śete nipatito'pi vā /

śītārdito'ntaruṣṇaśca jvareṇa mriyate naraḥ //

yo hṛṣṭaromā raktākṣo hṛdi saṃghātaśūlavān /

nityaṃ vaktreṇa cocchvasyāttaṃ jvaro hanti mānavam //

hikkāśvāsapipāsārtaṃ mūḍhaṃ vibhrāntalocanam /

santatocchvāsinaṃ kṣīṇaṃ naraṃ kṣapayati jvaraḥ //

āvilākṣaṃ pratāmyantaṃ nidrāyuktamatīva ca /

kṣīṇaśoṇitamāṃsaṃ ca naraṃ nāśayati jvaraḥ //

śvāsaśūlapipāsārtaṃ kṣīṇaṃ jvaranipīḍitam /

viśeṣeṇa naraṃ vṛddhamatīsāro vināśayet //

śuklākṣamannadveṣṭāramūrdhvaśvāsanipīḍitam /

kṛcchreṇa bahu mehantaṃ yakṣmā hantīha mānavam //

śvāsaśūlapipāsānnavidveṣagranthimūḍhatāḥ /

bhavanti durbalatvaṃ ca gulmino mṛtyumeṣyataḥ //

ādhmātaṃ baddhaniṣyandaṃ chardihikkātṛḍanvitam /

rujāśvāsasamāviṣṭaṃ vidradhirnāśayennaram //

pāṇḍudantanakho yaśca pāṇḍunetraśca mānavaḥ /

pāṇḍusaṃghātadarśī ca pāṇḍurogī vinaśyati //

lohitaṃ chardayedyastu bahuśo lohitekṣaṇaḥ /

raktānāṃ ca diśāṃ draṣṭā raktapittī vinaśyati //

avāṅnukhastūnmukho vā kṣīṇamāṃsabalo naraḥ /

jāgariṣṇurasandehamunmādena vinaśyati //

bahuśo'pasmarantaṃ tu prakṣīṇaṃ calitabhruvam /

netrābhyāṃ ca vikurvāṇamapasmāro vināśayet //