Surya Siddhanta · Chapter 8
procyante liptikā bhānāṃ svabhogo +atha daśāhataH/
bhavanty atītadhiṣṇyānāṃ bhogaliptāyutā dhruvāH//
aṣṭārṇavāH śūnyakṛtāH pañcaṣaṣṭir nageṣavaH/
aṣṭārthā abdhayo +aṣṭāgā aṅgāgā manavas tathā//
kṛteṣavo yugarasāH śūnyavāṇā viyadrasāH/
khavedāH sāgaranagā gajāgāH sāgarartavaH//
manavo +atha rasā vedā vaiśvam āpyārdhabhogagam/
āpyasyaivābhijit prānte vaiśvānte śravaṇasthitiH/
tricatuH pādayoH sandhau śraviṣṭhā śravaṇasya tu/
svabhogato viyan nāgāH ṣaṭkṛtir yamalāśvinaH//
randhrādrayaH kramād eṣāṃ vikṣepāH svād apakramāt/
diṅmāsaviṣayāH saumye yāmye pañca diśo nava//
saumye rasāH khaṃ yāmye +agāH saumye khārkās trayodaśa/
dakṣiṇe rudrayamalāH saptatriṃśad athottare//
yāmya +adhyardhatrikakṛtā nava sārdhaśareṣavaH/
uttarasyāṃ tathā ṣaṣṭis triṃśat ṣaṭtriṃśad eva hi//
dakṣiṇe tv ardhabhāgas tu caturviṃśatir uttare/
bhāgāH ṣaḍviṃśatiH khaṃ ca dāsrādīnāṃ yathākramam//
aśītibhāgair yāmyāyām agastyo mithunāntagaH/
viṃśe ca mithunasyāṃśe mṛgavyādho vyavasthitaH//
vikṣepo dakṣiṇe bhāgaiH khārṇavaiH svād apakramāt/
hutabhugbrahmahṛdayau vṛṣe dvāviṃśabhāgagau//
aṣṭābhis triṃśatā caiva vikṣiptāv uttareṇa tau/
golaṃ labdhvā parīkṣeta vikṣepaṃ dhruvakaṃ sphuṭam//
vṛṣe saptadaśe bhāge yasya yāmyo +aṃśakadvayāt/
vikṣepo +abhyadhiko bhindyād rohiṇyāH śakataṃ tu saH//
grahavad dyuniśe bhānāṃ kuryād dṛkkarma pūrvavat/
grahamelakavac cheṣaṃ grahabhuktyā dināni ca//
eṣyo hīne gṛhe yogo dhruvakād adhike tataH/
viparyayād vakragate grahe jñeyaH samāgamaH//
phālgunyor bhādrapadayos tathaivāṣāḍhayor dvayoH/
viśākhāśvinisaumyānāṃ yogatārottarā smṛtā//
paścimottaratārāyā dvitīyā paścime sthitā/
hastasya yogatārā sā śraviṣṭhāyāś ca paścimā//
jyeṣṭhāśravaṇamaitrāṇāṃ bārhaspatyasya madhyamā/
bharaṇyāgneyapitryāṇāṃ revatyāś caiva dakṣiṇā//
rohiṇyādityamūlānāṃ prācī sārpasya caiva hi/
yathā pratyavaśeṣāṇāṃ sthūlā syād yogatārakā//
pūrvasyāṃ brahmahṛdayād aṃśakaiH pañcabhiH sthitaH/
prajāpatir vṛṣānte +asau saumye +aṣṭatriṃśadaṃśakaiH//
apāṃvatsas tu citrāyā uttare +aṃśais tu pañcabhiH/
bṛhat kiñcid ato bhāgair āpaH ṣaḍbhis tathottare//
[udayāsta]
Original text: Sūryasiddhānta · Edition: B: The Surya-siddhanta with its commentary the Gudhartha-prakasaka, edited by Fits-Edward Hall, Bibliotheca Indica No.79, Calcutta 1854. (reprinted as volume 25 of Bibliotehca Indica, Biblio Verlag, Osnabruck 1980). C: Kasi samskrta granthamala 144, Caukhamba Sanskrit Samsthaana, Fourth edition, 1987. D: With the Commentary of Sudhakara Dvivedi, ed. by Dr. Sri Krsna Candra Dvivedii, Sampurnanand S · Data entry Michio Yano · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0