સૂર્ય સિદ્ધાંત · અધ્યાય 8

પ્રોચ્યન્તે લિપ્તિકા ભાનાં સ્વભોગો +અથ દશાહતહ્।
ભવન્ત્ય્ અતીતધિષ્ણ્યાનાં ભોગલિપ્તાયુતા ધ્રુવાહ્॥

અષ્ટાર્ણવાહ્ શૂન્યકૃતાહ્ પઞ્ચષષ્ટિર્ નગેષવહ્।
અષ્ટાર્થા અબ્ધયો +અષ્ટાગા અઙ્ગાગા મનવસ્ તથા॥

કૃતેષવો યુગરસાહ્ શૂન્યવાણા વિયદ્રસાહ્।
ખવેદાહ્ સાગરનગા ગજાગાહ્ સાગરર્તવહ્॥

મનવો +અથ રસા વેદા વૈશ્વમ્ આપ્યાર્ધભોગગમ્।
આપ્યસ્યૈવાભિજિત્ પ્રાન્તે વૈશ્વાન્તે શ્રવણસ્થિતિહ્।

ત્રિચતુહ્ પાદયોહ્ સન્ધૌ શ્રવિષ્ઠા શ્રવણસ્ય તુ।
સ્વભોગતો વિયન્ નાગાહ્ ષટ્કૃતિર્ યમલાશ્વિનહ્॥

રન્ધ્રાદ્રયહ્ ક્રમાદ્ એષાં વિક્ષેપાહ્ સ્વાદ્ અપક્રમાત્।
દિઙ્માસવિષયાહ્ સૌમ્યે યામ્યે પઞ્ચ દિશો નવ॥

સૌમ્યે રસાહ્ ખં યામ્યે +અગાહ્ સૌમ્યે ખાર્કાસ્ ત્રયોદશ।
દક્ષિણે રુદ્રયમલાહ્ સપ્તત્રિંશદ્ અથોત્તરે॥

યામ્ય +અધ્યર્ધત્રિકકૃતા નવ સાર્ધશરેષવહ્।
ઉત્તરસ્યાં તથા ષષ્ટિસ્ ત્રિંશત્ ષટ્ત્રિંશદ્ એવ હિ॥

દક્ષિણે ત્વ્ અર્ધભાગસ્ તુ ચતુર્વિંશતિર્ ઉત્તરે।
ભાગાહ્ ષડ્વિંશતિહ્ ખં ચ દાસ્રાદીનાં યથાક્રમમ્॥

અશીતિભાગૈર્ યામ્યાયામ્ અગસ્ત્યો મિથુનાન્તગહ્।
વિંશે ચ મિથુનસ્યાંશે મૃગવ્યાધો વ્યવસ્થિતહ્॥

વિક્ષેપો દક્ષિણે ભાગૈહ્ ખાર્ણવૈહ્ સ્વાદ્ અપક્રમાત્।
હુતભુગ્બ્રહ્મહૃદયૌ વૃષે દ્વાવિંશભાગગૌ॥

અષ્ટાભિસ્ ત્રિંશતા ચૈવ વિક્ષિપ્તાવ્ ઉત્તરેણ તૌ।
ગોલં લબ્ધ્વા પરીક્ષેત વિક્ષેપં ધ્રુવકં સ્ફુટમ્॥

વૃષે સપ્તદશે ભાગે યસ્ય યામ્યો +અંશકદ્વયાત્।
વિક્ષેપો +અભ્યધિકો ભિન્દ્યાદ્ રોહિણ્યાહ્ શકતં તુ સહ્॥

ગ્રહવદ્ દ્યુનિશે ભાનાં કુર્યાદ્ દૃક્કર્મ પૂર્વવત્।
ગ્રહમેલકવચ્ છેષં ગ્રહભુક્ત્યા દિનાનિ ચ॥

એષ્યો હીને ગૃહે યોગો ધ્રુવકાદ્ અધિકે તતહ્।
વિપર્યયાદ્ વક્રગતે ગ્રહે જ્ઞેયહ્ સમાગમહ્॥

ફાલ્ગુન્યોર્ ભાદ્રપદયોસ્ તથૈવાષાઢયોર્ દ્વયોહ્।
વિશાખાશ્વિનિસૌમ્યાનાં યોગતારોત્તરા સ્મૃતા॥

પશ્ચિમોત્તરતારાયા દ્વિતીયા પશ્ચિમે સ્થિતા।
હસ્તસ્ય યોગતારા સા શ્રવિષ્ઠાયાશ્ ચ પશ્ચિમા॥

જ્યેષ્ઠાશ્રવણમૈત્રાણાં બાર્હસ્પત્યસ્ય મધ્યમા।
ભરણ્યાગ્નેયપિત્ર્યાણાં રેવત્યાશ્ ચૈવ દક્ષિણા॥

રોહિણ્યાદિત્યમૂલાનાં પ્રાચી સાર્પસ્ય ચૈવ હિ।
યથા પ્રત્યવશેષાણાં સ્થૂલા સ્યાદ્ યોગતારકા॥

પૂર્વસ્યાં બ્રહ્મહૃદયાદ્ અંશકૈહ્ પઞ્ચભિહ્ સ્થિતહ્।
પ્રજાપતિર્ વૃષાન્તે +અસૌ સૌમ્યે +અષ્ટત્રિંશદંશકૈહ્॥

અપાંવત્સસ્ તુ ચિત્રાયા ઉત્તરે +અંશૈસ્ તુ પઞ્ચભિહ્।
બૃહત્ કિઞ્ચિદ્ અતો ભાગૈર્ આપહ્ ષડ્ભિસ્ તથોત્તરે॥
[ઉદયાસ્ત]