Language

ENहिગુ
Scripture Library

Surya Siddhanta · Chapter 6

6.01

na chedyakam ṛte yasmād bhedā grahaṇayoH sphuṭāH/
jñāyante tat pravakṣyāmi chedyakajñānam uttamam//

6.02

susādhitāyām avanau binduṃ kṛtvā tato likhet/
saptavargāṅgulenādau maṇḍalaṃ valanāśritam//

6.03

grāhyagrāhakayogārdhasammitena dvitīyakam/
maṇḍalaṃ tat samāsākhyaṃ grāhyārdhena tṛtīyakam//

6.04

yāmyottarāprācyaparāsādhanaṃ pūrvavad diśām/
prāg indor grahaṇaṃ paścān mokṣo +arkasya viparyayāt//

6.05

yathādiśaṃ prāgrahaṇaṃ valanaṃ himadīdhiteH/
maukṣikaṃ tu viparyastaṃ viparītam idaṃ raveH//

6.06

valanāgrān nayen madhyaṃ sūtraṃ yady atra saṃspṛśet/
tatsamāse tato deyau vikṣepau grāsamaukṣikau//

6.07

vikṣepāgrāt punaH sūtraṃ madhyabinduṃ praveśayet/
tadgrāhyabindusaṃsparśād grāsamokṣau vinirdiśet//

6.08

nityaśo +arkasya vikṣepāH parilekhe yathādiśam/
viparītāH śaśāṅkasya tadvaśād atha madhyamam//

6.09

valanaṃ prāṅmukhaṃ deyaṃ tadvikṣepaikatā yadi/
bhede paścān mukhaṃ deyam indor bhānor viparyayāt//

6.10

valanāgrāt punaH sūtraṃ madhyabinduṃ praveśayet/
madhyasūtreṇa vikṣepaṃ valanābhimukhaṃ nayet//

6.11

vikṣepāgrāl likhed vṛttaṃ grāhakārdhena tena yat/
grāhyavṛttaṃ samākrāntaṃ tadgrastaṃ tamasā bhavet//

6.12

chedyakaṃ likhatā bhūmau phalake vā vipaścitā/
viparyayo diśāṃ kāryaH pūrvāparakapālayoH//

6.13

svacchatvād dvādaśāṃśo +api grastaś candrasya dṛśyate/
liptātrayam api grastaṃ tīkṣṇatvān na vivasvataH//

6.14

svasaṃjñitās trayaH kāryā vikṣepāgreṣu bindavaH/
tatra prāṅmadhyayor madhye tathā maukṣikamadhyayoH//

6.15

likhen matsyau tayor madhyān mukhapucchaviniHsṛtam/
prasārya sūtradvitayaṃ tayor yatra yutir bhavet//

6.16

tatra sūtreṇa vilikhec cāpaṃ bindutrayaspṛśā/
sa panthā grāhakasyoktā yenāsau samprayāsyati//

6.17

grāhyagrāhakayogārdhāt projjhyeṣṭagrāsam āgatam/
avaśiṣṭāṅgulasamāṃ śalākāṃ madhyabindutaH//

6.18

tayor mārgonmukhīṃ dadyād grāsataH prāggrahāśritām/
vimuñcato mokṣadiśi grāhakādhvānam eva sā//

6.19

spṛśed yatra tato vṛttaṃ grāhakārdhena saṃlikhet/
tena grāhyaṃ yadākrāntaṃ tat tamograstam ādiśet//

6.20

mānāntarārdhena mitāṃ śalākāṃ grāsadiṅmukhīm/
nimīlanākhyāṃ dadyāt sā tanmārge yatra saṃspṛśet//

6.21

tato grāhakakhaṇḍena prāgvan maṇḍalam ālikhet/
tadgrāhyamaṇḍalayutir yatra tatra nimīlanam//

6.22

evam unmīlane mokṣadiṅmukhīṃ samprasārayet/
vilikhen maṇḍalaṃ prāgvad unmīlanam athoktavat//

6.23

ardhād ūne sadhūṃraṃ syāt kṛṣṇam ardhādhikaṃ bhavet/
vimuñcataH kṛṣṇatāṃraṃ kapilaṃ sakalagrahe//

6.24

rahasyam etad devānāṃ na deyaṃ yasya kasyacit/
suparīkṣitaśiṣyāya deyaṃ vatsaravāsine//
[grahayuti]

Original text: Sūryasiddhānta · Edition: B: The Surya-siddhanta with its commentary the Gudhartha-prakasaka, edited by Fits-Edward Hall, Bibliotheca Indica No.79, Calcutta 1854. (reprinted as volume 25 of Bibliotehca Indica, Biblio Verlag, Osnabruck 1980). C: Kasi samskrta granthamala 144, Caukhamba Sanskrit Samsthaana, Fourth edition, 1987. D: With the Commentary of Sudhakara Dvivedi, ed. by Dr. Sri Krsna Candra Dvivedii, Sampurnanand S · Data entry Michio Yano · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc