Language

ENहिગુ
Scripture Library

Surya Siddhanta · Chapter 3

3.34

yugmānte viṣamānte tu nakhaliptonitās tayoH//

3.01

śilātale +ambusaṃśuddhe vajralepe +api vā same/
tatra śaṅkvaṅgulair iṣṭaiH samaṃ maṇḍalam ālikhet//

3.02

tanmadhye sthāpayec chaṅkuṃ kalpanādvādaśāṅgulam/
tacchāyāgraṃ spṛśed yatra vṛtte pūrvāparārdhayoH//

3.03

tatra bindū vidhāyobhau vṛtte pūrvāparābhidhau/
tanmadhye timinā rekhā kartavyā dakṣiṇottarā//

3.04

yāmyottaradiśor madhye timinā pūrvapaścimā/
diṅmadhyamatsyaiH saṃsādhyā vidiśas tadvad eva hi//

3.05

caturasraṃ bahiH kuryāt sūtrair madhyād vinirgataiH/
bhujasūtrāṅgulais tatra dattair iṣṭaprabhā smṛtā//

3.06

prākpaścimāśritā rekhā procyate samamaṇḍale/
unaṇḍale ca viṣuvanmaṇḍale parikīrtyate//

3.07

rekhā prācyaparā sādhyā viṣuvadbhāgragā tathā/
iṣṭacchāyāviṣuvator madhyam agrābhidhīyate//

3.08

śaṅkucchāyākṛtiyuter mūlaṃ karṇo +asya vargataH/
projjhya śaṅkukṛtiṃ mūlaṃ chāyā śaṅkur viparyayāt//

3.09

triṃśatkṛtyo yuge bhānāṃ cakraṃ prāk parilambate/
tadguṇād bhūdinair bhaktād dyugaṇād yad avāpyate//

3.10

taddos trighnā daśāptāṃśā vijñeyā ayanābhidhāH/
tatsaṃskṛtād grahāt krānticchāyācaradalādikam//

3.11

sphuṭaṃ dṛktulyatāṃ gacched ayane viṣuvadvaye/
prāk cakraṃ calitaṃ hīne chāyārkāt karaṇāgate//

3.12

antarāṃśair athāvṛtya paścāc cheṣais tathādhike/
evaṃ viṣuvatī chāyā svadeśe yā dinārdhajā//

3.13

dakṣiṇottararekhāyāṃ sā tatra viṣuvatprabhā//
śaṅkucchāyāhate trijye viṣuvatkarṇabhājite/

3.14

lambākṣajye tayoś cāpe lambākṣau dakṣiṇau sadā/
madhyacchāyā bhujas tena guṇitā tribhamaurvikā//

3.15

svakarṇāptā dhanurliptā natās tā dakṣiṇe bhuje/
uttarāś cottare yāmyās tāH sūryakrāntiliptikāH//

3.16

digbhede miśritāH sāmye viśliṣṭāś cākṣaliptikāH/
tābhyo +akṣajyā ca tadvargaṃ projjhya trijyākṛteH padam//

3.17

lambajyārkaguṇākṣajyā viṣuvadbhātha lambayā/
svākṣārkanatabhāgānāṃ dikṣāmye +antaram anyathā//

3.18

digbhede +apakramaH śeṣas tasya jyā trijyayā hatā/
paramāpakramajyāptā cāpaṃ meṣādigo raviH//

3.19

karkyādau projjhya cakrārdhāt tulādau bhārdhasaṃyutāt/
mṛgādau projjhya bhagaṇān madhyāhne +arkaH sphuṭo bhavet//

3.20

tanmāndam asakṛd vāmaṃ phalaṃ madhyo divākaraH/
svākṣārkāpakramayutir dikṣāmye +antaram anyathā//

3.21

śeṣaṃ natāṃśāH sūryasya tadbāhujyā ca koṭijyā/
śaṅkumānāṅgulābhyaste bhujatrijye yathākramam//

3.22

koṭijyayā vibhajyāpte chāyākarṇāv ahardale/
krāntijyā viṣuvatkarṇaguṇāptā śaṅkujīvayā//

3.23

arkāgrā sveṣṭakarṇaghnī madhyakarṇoddhṛtā svakā/
viṣuvadbhāyutārkāgrā yāmye syād uttaro bhujaH//

3.24

viṣuvatyām viśodhyodaggole syād bāhur uttaraH/
viparyayād bhujo yāmyo bhavet prācyaparāntare//

3.25

mādhyāhniko bhujo nityaṃ chāyā mādhyāhnikī smṛtā/
lambākṣajīve viṣuvacchāyādvādaśasaṅguṇe//

3.26

krāntijyāpte tu tau karṇau samamaṇḍalage ravau/
saumyākṣonā yadā kāntiH syāt tadā dyudalaśravaH//

3.27

viṣuvacchāyayābhyastaH karṇo madhyāgrayoddhṛtaH/
svakrāntijyā trijīvāghnī lambajyāptāgramaurvikā//

3.28

sveṣṭakarṇahatā bhaktā trijyayāgrāṅgulādikā/
trijyāvargārdhato +agrajyāvargonād dvādaśāhatāt//

3.29

punar dvādaśanighnāc ca labhyate yat phalaṃ budhaiH/
śaṅkuvargārdhasaṃyuktaviṣuvadvargabhājitāt//

3.30

tadeva karaṇī nāma tāṃ pṛthak sthāpayed budhaH/
arkaghnī viṣuvacchāyāgrajyayā guṇitā tathā//

3.31

bhaktā phalākhyaṃ tadvargasaṃyuktakaraṇīpadam/
phalena hīnasaṃyuktaṃ dakṣiṇottaragolayoH//

3.32

yāmyayor vidiśoH śaṅkur evaṃ yāmyottare ravau/
paribhramati śaṅkos tu śaṅkur uttarayos tu saH//

3.33

tattrijyāvargaviśleṣān mūlaṃ dṛgjyābhidhīyate/
svaśaṅkunā vibhajyāpte dṛktrijye dvādaśāhate//

3.34

chāyākarṇau tu koṇeṣu yathāsvaṃ deśakālayoH/
trijyodakcarajāyuktā yāmyāyāṃ tadvivarjitā//

3.35

antyā natotkramajyonā svahorātrārdhasaṅguṇā/
trijyābhaktā bhavec chedo lambajyāghno +atha bhājitaH//

3.36

tribhajyayā bhavec chaṅkus tadvargaṃ pariśodhayet/
trijyāvargāt padaṃ dṛgjyā chāyākarṇau tu pūrvavat//

3.37

abhīṣṭacchāyayābhyastā trijyā tatkarṇabhājitā/
dṛgjyā tadvargasaṃśuddhāt trijyāvargāc ca yat padam/

3.38

śaṅkuH sa tribhajīvāghnaH svalambajyāvibhājitaH/
chedaH sa trijyayābhyastaH svāhorātrārdhabhājitaH//

3.39

unnatajyā tayā hīnā svāntyā śeṣasya kārmukam/
utkramajyābhir evaṃ syuH prākpaścārdhanatāsavaH//

3.40

iṣṭāgrāghnī tu lambajyā svakarṇāṅgulabhājitā/
krāntijyā sā trijīvāghnī paramāpakramoddhṛtā//

3.41

taccāpaṃ bhādikaṃ kṣetraṃ padais tatra bhavo raviH/
iṣṭe +ahni madhye prākpaścād dhṛte bāhutrayāntare//

3.42

matsyadvayāntarayutes trispṛkṣūtreṇa bhābhramaH/
tribhadyukarṇārdhaguṇāH svāhorātrārdhabhājitāH//

3.43

kramād ekadvitribhajyās taccāpāni pṛthak pṛthak/
svādho +adhaH pariśodhyātha meṣāl laṅkodayāsavaH//

3.44

khāgāṣṭayo +arthago +agaikāH śaratryaṅkahimāṃśavaH/
svadeśacarakhaṇḍonā bhavantīṣṭodayāsavaH//

3.45

vyastā vyastair yutāH svaiH svaiH karkaṭādyās tatas trayaH/
utkrameṇa ṣaḍevaite bhavantīṣṭās tulādayaH//

3.46

gatabhogyāsavaH kāryā bhāskarād iṣṭakālikāt/
svodayāsuhatā bhuktabhogyā bhaktāH khavahnibhiH//

3.47

abhīṣṭaghaṭikāsubhyo bhogyāsūn praviśodhayet/
tadvat tadeṣyalagnāsūn evaṃ yātāt tathotkramāt//

3.48

śeṣaṃ cet triṃśatābhyastam aśuddhena vibhājitam/
bhāgair yuktaṃ ca hīnaṃ ca tallagnaṃ kṣitije tadā// (C bhāgahīnaṃ ca yuktaṃ ca)

3.49

prākpaścān natanāḍībhis tasmāl laṅkodayāsubhiH/
bhānau kṣayadhane kṛtvā madhyalagnaṃ tadā bhavet//

3.50

bhogyāsūn ūnakasyātha bhuktāsūn adhikasya ca/
sampīṇḍyāntaralagnāsūn evaṃ syāt kālasādhanam//

3.51

sūryād ūne niśāśeṣe lagne +arkād adhike divā/
bhacakrārdhayutād bhānor adhikke +astamayāt param//
[candragrahaṇa]

Original text: Sūryasiddhānta · Edition: B: The Surya-siddhanta with its commentary the Gudhartha-prakasaka, edited by Fits-Edward Hall, Bibliotheca Indica No.79, Calcutta 1854. (reprinted as volume 25 of Bibliotehca Indica, Biblio Verlag, Osnabruck 1980). C: Kasi samskrta granthamala 144, Caukhamba Sanskrit Samsthaana, Fourth edition, 1987. D: With the Commentary of Sudhakara Dvivedi, ed. by Dr. Sri Krsna Candra Dvivedii, Sampurnanand S · Data entry Michio Yano · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc