Sumāgadhāvadāna · Verses 241-260
yadā bhagavataitat sūtraṃ bhāṣitaṃ, tadā bhikṣavo bhagavantam evam āhuḥ: āścaryaṃ bhagavann, āścaryaṃ sugata, yat sumāgadhayā bhagavantaṃ kalyāṇamitram āgamya buddhakāryaṃ kṛtam iti.
bhagavān āha: na bhikṣava etarhy eva yathātīte 'py adhvani buddhaṃ bhagavantaṃ kalyāṇamitram āgamya kāñcanamālayā yad buddhakāryaṃ kṛtaṃ, tac chṛṇuta, sādhu ca suṣṭhu ca manasi kurute, bhāṣiṣye.
bhūtapūrvaṃ, bhikṣavo, 'tīte 'dhvani viṃśativarṣasahasrāyuṣi prajāyāṃ kāśyapo nāma śāstā loka udapādi, tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddho vidyācaraṇasaṃpannaḥ sugato lokavid anuttaraḥ puruṣadamyasārathiḥ śāstā devānāṃ ca manuṣyāṇāṃ ca buddho bhagavān, sa bārāṇasīṃ nagarīm upaniśritya viharati ṛṣivadane mṛgadāve.
tena khalu punaḥ samayena kṛkī nāma rājā babhūva.
tasya duhitā kāñcanamālayā śirasi baddhayā jātā, tasyā mātāpitṛbhyāṃ kāñcanamāleti nāma kṛtam.
sā unnītā vardhitā mahatī saṃvṛttā, rājñaḥ kṛkina iṣṭā kāntā priyā manāpā saṃvṛttā.
sā pañcaśataparivārā bhagavato darśanāyopasaṃkrāntā, tasyā bhagavatā dharmo deśitaḥ.
tayā taṃ dharmaṃ śrutvā bhagavato 'nitike mahān cittaprasāda utpanno, bhagavāṃś ca tayā yāvajjīvaṃ cīvarapiṇḍapātraśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkāraḥ pracāritah.
tena khalu punaḥ samayena rājñā kṛkinā daśa svapnā dṛṣṭāḥ:
(1) vātāyanena hastī nirgatas, puccho lagnaḥ.
(2) tṛṣitaya pṛṣṭhataḥ kūpo dhāvati.
(3) muktāprasthaṃ śaktuprasthena vikrīyamāṇaṃ.
(4) candanaṃ kāṣṭhārgheṇa samīkriyamāṇaṃ.
(5) gandhahastinaṃ kalabhair vitrāsyamānaṃ.
(6) āramaṃ puṣpaphalasaṃpannam adattadāyibhir apahriyamāṇam.
(7) aśucinā mrakṣito markaṭaḥ parān upaliṃpyamānaḥ.
(8) markaṭasya rājyābhiṣekaḥ.
(9) paṭo 'ṣṭādaśabhir janair ākṛṣyate, na śīryate.
(10) mahājanakāyaś caikatra saṃnipatya kalahabhaṇḍanavigrahavivāde nātināmayati.
taṃ dṛṣṭvā ca punar bhītaś trastaś cintayati: mā me itonidānaṃ rājyāc cyutir bhaviṣyati jīvitasya cāntarāya iti.
tato rājñā svapnādhyāyavido brāhmaṇān āhūya svapnān niveditavān.
te kāñcanamālāṃ dṛṣṭvā kathayanti: rājan, yā te sarvajanapriyā tasyā rudhireṇa yajño yaṣṭavyaḥ, antrair nagaraṃ veṣṭavyam, evaṃ devasya śreyo bhaviṣyati, svapnān dāruṇān dṛṣṭvā rājyajīvitahāriṇo 'nenopāyena svastir devasya bhaviṣyati.
rājā saṃlakṣayati: sarvajanapriyā me kāñcanamālā, tāṃ vyāpādayitukāmā brāhmaṇā evam āhuḥ. varaṃ mamaiva maraṇaṃ, na tu kāñcanamālāṃ vyāpādayiṣyāmīti.
kare kapolaṃ dattvā cintāparo vyavasthitaḥ, kāñcanamālayā dṛṣṭaḥ. sā kathayati: kim evaṃ cintāparo, deva, iti. tena sa vṛttānto vistareṇa niveditaḥ. sā kathayati: eṣa bhagavān kāśyapaḥ samyaksaṃbuddho bārāṇasīm upaniśritya viharati ṛṣivadane mṛgadāve, taṃ bhagavantaṃ gatvā pṛcchatha. yathā te bhagavān vyākaroti tathaivaṃ dhāraya.
tato rājā mahatā śrīsamudāyena kāñcanamālayā sārdhaṃ barāṇasyā nirgatya yena bhagavāṃs tenopasaṃkrāntaḥ, upasaṃkramya bhagavataḥ pādau śirasā vanditvaikānte niṣaṇṇaḥ, kāñcanamālāpi, anyāni ca brāhmaṇagṛhapatiśatasahasrāṇi.
atha bhagavān kṛkinaṃ rājānaṃ dharmayā kathayā saṃdarśayati samādāpayati samuttejayati saṃpraharṣayati. anekaparyāyeṇa dharmayā kathayā saṃdarśya samādāpya samuttejya saṃpraharṣya tūṣṇīṃ babhūva.
atha kṛkī rājā daśa svapnān nivedyaivam āha: mā me, bhagavaṃs, tatonidānaṃ rājyāc cyutir bhaviṣyati jīvitasya cāntarāya iti.
bhagavān āha: mā bhaiṣīs tvaṃ, mahāraja, na tavetonidānaṃ rājyāc cyutir bhaviṣyatīti jīvitasya cāntarāyaḥ.
(1) yat tvaṃ, mahārāja, svapnam adrākṣīr, vātāyanena hastī nirgacchan puccho lagna iti, bhaviṣyaty anāgate 'dhvani varṣaśatāyuṣi prajāyāṃ śākyamunir nāma tathāgato 'rhan samyaksaṃbuddhaḥ, sa sakalaṃ buddhakāryaṃ kṛtvendhanakṣayād ivāgnir anupadhiśeṣe nirvāṇadhātau parinirvāsyatīti. tasya parinirvṛtasya paścime kāle aśrāddhā brāhmaṇagṛhapatayas, te rudanto 'śrumukhān bandhūn utsṛjya pravrajya vihāreṣu gṛhasaṃjñām utpādayiṣyanti, tasyaitat pūrvanimittam.
(2) yat tvaṃ punaḥ svapnam adrākṣīs, tṛṣitasya pṛṣṭhataḥ kūpo dhāvati, tasyaiva śravakā dharmaṃ deśayiṣyanti śraddhānāṃ gṛhapatīnāṃ, te satṛṣṇā eva prakramiṣyanti, tasyaitat pūrvanimittam.
(3) yat tvaṃ svapnam adrākṣīr, muktāprasthena śaktuprasthaṃ krīyamāṇam iti, tasyaiva śrāvakāḥ śaktuprasthasya hetor indriyabalabodhyaṅgāni saṃprakāśayiṣyanti, tasyaitat pūrvanimittam.
(4) yat tvaṃ svapnam adrākṣīś, candanaṃ kāṣṭhārgheṇa samīkriyamāṇaṃ, tasyaiva śrāvakās taṃ tīrthikavākyam anugṛhya saddharmeṇa samīkariṣyanti, tasyaitat pūrvanimittam.
(5) yat tvaṃ svapnam adrākṣīr, gandhahastī kalabhair vitrāsyata iti, tasyaiva śrāvakā asaṃyatās te śīlavanto bhikṣūn niṣkāśayiṣyanti, tasyaitat pūrvanimittam.
(6) yat tvaṃ svapnam adrākṣīr, ārāmāṃ puṣpaphalasaṃpannaṃ adattādāyibhir apahriyamāṇaṃ, tasyaiva śrāvakā āryasaṃghasya pratipāditam ārāmaṃ saṃgham ālaṃbīkṛtya kecid abhāvitakāyā abhāvitacittā abhāvitaprajñāḥ saṃghād ācchidya puṣpaphalaṃ svajanebhyo dāsyanti, tasyaitat pūrvanimittam.
(7) yat tvaṃ svapnam adrākṣīr, aśucimrakṣito markaṭaḥ parān upaliṃpyatīti, tasyaiva śrāvakā abhāvitakāyā abhāvitacittā abhāvitaprajñā ātmanāpattim āpannāḥ śrāddhānām api bhikṣūṇām āpattiṃ vyavasthāpayiṣyanti, tasyaitat pūrvanimittam.
(8) yat tvaṃ svapnam adrākṣīr, markaṭasya rājyābhiṣekaḥ, tasmin samaye vikalendriyā api rājāno bhaviṣyanti, tasyaitat pūrvanimittam.
(9) yat tvaṃ svapnam adrākṣīḥ, paṭo 'ṣṭādaśabhir janair ākṛṣyate na ca śīryata iti, tasya parinirvṛtasya śāsanam aṣṭādaśabhedabhinnaṃ bhaviṣyati, na ca śakyati vimuktipaṭaṃ pāṭayituṃ, tasyaitat pūrvanimittam.
(10) yat tvaṃ svapnam adrākṣīr, mahājanakāyaś caikatra saṃnipatya kalahabhaṇḍena vivādavigrahenātināmayanti, tasya śāsane asaṃyatā bhikṣavaḥ kalahabhaṇḍanavigrahavivādenāntardhāpayiṣyanti, tasyaitat pūrvanimittam.
mā bhaiṣīs tvaṃ, mahārāja, na tavetonidānaṃ rājyāc cyutir bhaviṣyati jīvitāntarāyo vā.
tato bhagavatā tasya rājñas tasya ca mahājanakāyasya tādṛśī caturāryasatyasaṃprativedhikī dharmadeśanā kṛtā, yāṃ śrutvā caturaśītyā prāṇiśatasahasraiḥ satyadarśanaṃ kṛtam.
kāñcanamālayā bhagavantaṃ kalyāṇamitram āgamya buddhakāryaṃ kṛtam.
Original text: Sumāgadhāvadāna · Edition: Yutaka Iwamoto: Sumagadhavadana. Kyoto: Hozokan Verlag 1968 (Studien zur buddhistischen Erzählungsliteratur, 2) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0