Sumāgadhāvadāna · Verses 21-40
punar aparaṃ, bhagavān dvātriṃśatā mahāpuruṣalakṣaṇaiḥ samanvāgato 'sītyanuvyañjanair virājitagātro vyāmaprabhālaṃkṛtaḥ, sūryasahasrātirekaprabhaḥ, jaṅgama iva ratnaparvataḥ samantato bhadrako 'bhirūpako darśanīyaḥ prāsādikaḥ.
jñātvā sa bhagavān dṛṣṭvā, sanidānaṃ śrāvakānāṃ dharmaṃ deśayati nānidānaṃ, saniḥsaraṇaṃ nāniḥsaraṇaṃ, saparikramaṃ nāparikramaṃ, sapratisaraṇaṃ nāpratisaraṇaṃ, saparākramaṃ nāparākramaṃ, saprātihāryaṃ nāprātihāryam.
prajñāvan sa bhagavān mahāprājñaḥ, alam utpannānāṃ paravādināṃ saha dharmeṇa nirgṛhītā, alaṃ svakasya vādasya pratiṣṭhāpayitā, karmavādī sa bhagavān kriyāvādī.
pūrvābhilāpī sa bhagavān priyabhāṣī, uttānamukhavarṇo vigatabhṛkuṭiḥ smitapūrvaṃgamaḥ. ehīti svāgatavādī, kalyāṇavākyaḥ sa bhagavān bāhyakaraṇopetaś, citrakathaḥ sa bhagavān madhurakathaḥ, kalyāṇapraṇidhāno bahuhitānukampī bahvanekajanatāvinīta.
āryadharmatayā nyāyadharmatayā virajadharmatayā atuladharmatayā labdhasahāyaḥ sa bhagavān, bahavo 'sya sahāyakāḥ śīlasaṃpannāḥ samādhisaṃpannāḥ prajñāsaṃpannā vimuktisaṃpannā vimuktijñānasaṃpannāḥ.
punar aparaṃ; sa bhagavān yaṃ grāmakṣetram upaniśritya viharati, na tatra manuṣyā amanuṣyā vā viheṭhayanti, kālena kālaṃ divyāni rūpāṇi dṛśyante, divyāḥ śabdāḥ śrūyante, udārāś cāvabhāsāḥ prajñāyante, devaḥ kālena kālaṃ samyag vāridhārām anuprayacchatīti.
tasyāḥ sahaśravaṇād eva bhagavato 'ntike cittam abhiprasannaṃ, sā prasannacittā kathayati: dārike, śakyasi tvaṃ taṃ bhagavantam asmākam upadarśayitum.
sā kathayati: ārye, tena hi tvaṃ bhaktaṃ sajjīkuru, śvo 'haṃ bhagavantam ānayisyāmīti. mūṣilapatnī kathayati: sādhu, sarvaṃ sajjitam iti.
tataḥ sumāgadhā bhavanapṛṣṭham abhiruhya maṇḍalakam upalipya puṣpāṇy avakīrya bhagavantam abhinamasya yasyāṃ diśi prativasati tasyāṃ diśi puṣpāṇi kṣipati, dhūpaṃ ca dadāti, bhṛṅgārodakaṃ ca bhagavato nimantraṇakaṃ preṣayati. evam āha:
sarvajña kāruṇika bho khalu sāṃprataṃ me saṃdarśanaṃ svayam ihāgamanaṃ kurusva /
saṃghena sāgarasamena samaṃ jitāre āgāminīṃ prativasasva niśām atulyam //
anugrahārthaṃ bhagavan mamādya kartuṃ narāṇāṃ manasaḥ prasādaṃ /
rūpasya te darśanamātrakena lokaikanātha kriyatāṃ prasādaḥ //
tatas tāni puṣpāṇi buddhānāṃ buddhānubhāvena devatānāṃ ca devatānubhāvena haṃsapaṅktir ivākāśe jetavanābhimukhāni saṃprasthitāni, dhūpo 'bhrakūṭavad vaiḍūryaśalākovedakaṃ bhagavato 'grataḥ sthitam.
taṃ dṛṣṭvāyuṣmān ānando bhagavantaṃ papracha: kuto bhagavann idaṃ nimantraṇakam āyātam.
puṇḍravardhanād, ānanda, ṣaṣṭyuttarād yojanaśatāt. gacchānanda, bhikṣūṇām ārocaya: śvo yuṣmābhiḥ puṇḍravardhanaṃ nagaraṃ gantavyaṃ, tirthyāvaṣṭabdhaṃ taṃ nagaram ṛddhivikurvaṇaṃ kartavyam, aprasannānāṃ prasādāya, prasannānāṃ bhūyobhāvāya, durmaṅkūnāṃ nirgrahāya, lajjināṃ sparśavihārāyeti.
evaṃ bhadantety āyuṣmān ānando bhagavataḥ pratiśrutya gaṇḍīm ākoṭya bhikṣusaṃghaṃ saṃnipātya vṛddhānte sthitvā śalākāṃ cārayann evam āha: śṛṇvantu bhadantāh, saṃghaṃ bhagavān ājñāpayati.
śvo yuṣmābhiḥ puṇḍravardhanaṃ nagaraṃ gantavyaṃ, tīrthyāvaṣṭabdhaṃ taṃ nagaram, ṛddhivikurvaṇam kartavyam, aprasannānāṃ prasādāya, prasannānāṃ bhūyobhāvāya, durmaṅkūnāṃ nirgrahāya, lajjināṃ sparśavihārayeti.
tataḥ sthavirasthavirāḥ śalākāṃ grahītum ārabdhāḥ. tatra pūrṇo nāma sukuṇḍopadhānīyaḥ sthaviraḥ, so 'pi śalākāṃ grahītum ārabdhaḥ. āyuṣmatānandenocyate: sthavira, nedam anāthapiṇḍadasya gṛhaṃ gantavyam, api tu puṇḍravardhanaṃ nagaraṃ gantavyaṃ ṣaṣṭyuttarayojanaśataṃ yāvad ṛddhivikurvaṇaṃ kartavyam.
tataḥ sasaṃbhramaṃ sthaviraḥ śalākāṃ chorayitvā, yāvad dvitīyasya bhikṣoḥ śalākā na dīyate, tāvat ṣaḍabhijñām utpādya gajabhujasadṛśaṃ dakṣiṇaṃ bāhum abhiprasārya śalākāṃ gṛhītvā kathayati:
na hi rūpaguṇair na hi sauṣṭhavair na balātkāraguṇair na gauravāt /
jarayā hi nipīḍitayauvanāḥ ṣaḍabhijñās tu bhavanti madvidhāḥ //
tataḥ prabhatāyām rajanyāṃ sthavirasthavirāḥ svakasvakena ṛddhyanubhāvena saṃprasthitāḥ.
atha mūṣilapatnī bhagavato 'rthe śuciṃ praṇītaṃ khādanīyaṃ bhojanīyaṃ samudānīyāsanakāni prajñapya, udakamaṇiṃ pratiṣṭhāpya, bhavanapṛṣṭham abhiruhya, sumāgadhāpi svāminā sārdhaṃ śvaśureṇa bahiḥ sthitā cintayati.
kiṃ bhagavān āgamiṣyati. atha nāgamisyatīti. athavānyatropanimantrito bhaviṣyati.
Original text: Sumāgadhāvadāna · Edition: Yutaka Iwamoto: Sumagadhavadana. Kyoto: Hozokan Verlag 1968 (Studien zur buddhistischen Erzählungsliteratur, 2) · Data entry Klaus Wille · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0