Sumāgadhāvadāna · Verses 1-20

buddho bhagavān satkṛto gurukṛto mānitaḥ pūjito rājabhī rājāmātyair dhanibhiḥ pauraiḥ śreṣṭhibhiḥ sārthavāhair devair nāgair yakṣair asurair garuḍair gandharvaiḥ kinnarair mahoragair iti devanāgayakṣagandharvāsuragaruḍakinnaramahoragābhyarcito buddho bhagavān jñāto mahāpuṇyo lābhī cīvarapiṇḍapātraśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇāṃ saśrāvakasaṃghaḥ śrāvastyāṃ viharati sma jetavane 'nāthapiṇḍadasyārāme.

tena khalu punaḥ samayena śrāvastyām anāthapiṇḍado nāma gṛhapatiḥ prativasaty āḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇadhanapratispardhī.

tena sadṛśāt kulāt kalatram ānītam. sa tayā sārdhaṃ krīḍati ramate paricārayati. tasya krīḍato ramamāṇasya paricārayataḥ patnī āpannasattvā saṃvṛttā. sāṣṭānāṃ navānāṃ vā māsānām atyayāt prasūtā.

dārikā jātā, abhirūpā darśanīyā prāsādikā sarvāṅgapratyaṅgopetā sā unnītā vardhitā mahatī saṃvṛttā, jñātibhir asyāḥ sumāgadheti nāma vyavasthāpitam.

puṇḍravardhane 'pi ca nagare mūṣilo nāma gṛhapatiḥ prativasaty āḍhyo mahādhano mahābhogo vistīrṇaviśālaparigraho vaiśravaṇadhanasamudito vaiśravaṇadhanapratispardhī.

tasya putro vṛṣabhadatto nāma, so 'py abhirūpo darśanīyaḥ prāsādikaḥ sarvāṅgapratyaṅgopetaḥ, sa cānyatīrthyasaṃsargān nirgrantheṣv abhiprasanno 'bhūt.

yadā bhagavatānuttare manuṣyadharme ṛddhiprātihāryaṃ tadā sarve 'nyatīrthyā bhagnāḥ parājitāḥ pratyantaṃ samāśritāḥ, kecit gauḍikaṃ grāmaṃ, kecit puṇḍravardhanaṃ nagaraṃ, kecit bhadrikaṃ nagaram.

sa ca gṛhapatiputro dainyenāvatiṣṭhate, sa ca nirgranthair ucyate: kim arthaṃ tvaṃ no vivāhayasīti. sa provāca: patnī me sadṛśī na vidyate. ta ūcur: anāthapiṇḍadasya duhitā sumāgadhā nāmāsti, sāpi abhirūpā darśanīyā prāsādikā janapadakalyāṇīsadṛśī, tāṃ prārthayeti.

tato 'sau sahaśravaṇād eva tasyāṃ saṃraktacitto babhūva. yāvad anyatīrthikaveśaṃ kṛtvānupūrveṇa śrāvastīm anuprāptaḥ, piṇḍapātram anuvicarann anāthapiṇḍadasya gṛhaṃ praviṣṭaḥ. sumāgadhā bhikṣāṃ gṛhītvā nirgatā. sā tena dṛṣṭā. sahadarśanād evātīva saṃraktacitto babhūva. sa bhrāntena khorakena śaktuṃ pratigṛhnāti, mathitaṃ ca sikkāyāṃ.

tataḥ sumāgadhā tam asaṃvṛtendriyaṃ dṛṣṭvā prahasitā, āha ca: asaṃprajānā ime 'nyatīrthyā bhikṣāṃ pratigṛhṇantīti. tataḥ so 'pi tayā saha prahasito bhikṣāṃ gṛhītvā prakrāntaḥ.

tataḥ puṇḍravardhanaṃ gatvā pitur niveditavān. tena sā dārikā śrāvastīṃ gatvā yācitā.

anāthapiṇḍadena gṛhapatinā bhagavān pṛsṭaḥ. bhagavān āha: gṛhapate, pravrajitām idam akaraṇīyam. api tu yadi sumāgadhā puṇḍravardhanaṃ yāsyati, tatrāpi buddhakāryaṃ kariṣyatīti.

tato 'nāthapiṇḍadena gṛhapatinā sumāgadhā mahatā śrisamudayena vṛṣabhadattāya dattā, tenāpi svagṛhaṃ nītā.

yāvad apareṇa samayena tasmin gṛhe nirgranthā bhuñjate, sā śvaśruṇocyate: dārike, āgaccha dakṣiṇīyān paśyeti.

tasyā buddhir abhavat: nūnaṃ sthavirāryaśāradvatīputramahāmaudgalyāyanāryānandaprabhṛtayo mahāśrāvakā upanimantritā iti. sā hṛṣṭatuṣṭā nirgatā.

tayā te nirgranthāḥ kākapakṣamalinā malapaṭalavastrā durgandhaśarīrā nagnāḥ pretasadṛśā dṛṣṭvā ca punar durmanāḥ saṃvṛttā.

sā śvaśruṇocyate: dārike, kimarthaṃ parikhinnāsīti. sā provāca: ārye, yady evaṃvidhā dakṣinīyāḥ. pāpakārinaḥ punaḥ kīdṛśā bhavantīti.

sā kathayati: dārike, 'sti kaścid ebhyo 'nyaḥ prativiśiṣṭataraḥ śāstā loke.

sā kathayati: asti śrāvastyāṃ pitur me vihāre sa bhagavān upeto mātṛtaḥ pitṛtaḥ saṃśuddhaḥ, kṣatriyo jātyā, rājakulāt pravrajitaś cakravartivaṃśāt; uccāt kulāt pravrajito 'nūnāt. punar aparaṃ, sa bhagavān āḍhyāt kulāt pravrajito 'dīnāt. punar aparaṃ, sa bhagavān daharas taruṇaḥ pratyagrayauvanasamanvāgataḥ.

yasmin samaye krīḍāharṣamaṇḍanavibhūṣaṇasthānayogam anuyuktena vihartavyam, tasmin samaye 'kāmakānāṃ jñātīnām sāśrukaṇṭhānāṃ rudanmukhānāṃ keśaśmaśrūṇy avatārya kāśāyāṇi vastrāṇy ācchādya samyag eva śraddhayāgārād anagārikāṃ pravrajitaḥ.