Sumāgadhāvadāna · Verses 181-200

atrāntareṇāyuṣmān kapphiṇo vicitraratnācalam abhinirmāya tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.

taṃ dṛṣṭvā sumāgadhāyāḥ svāmī sumāgadhāṃ papraccha: sumāgadhe, 'yaṃ te sa śāstā yo 'yaṃ vicitraratnācalam abhinirmāya tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.

sā kathayati: nāyam āryaḥ kapphiṇo, yo 'yaṃ bhagavatā vigatamadadarpāṇām agro nirdiṣṭaḥ.

yo 'yaṃ rājā mahākapphiṇa ekasmin samaye aṣṭādaśāmātyasahasraparivṛto mṛgavadhāya nirgataḥ.

purastāt pṛṣṭhataś ca sarvabalaugham avalokyāmātyān āmantrayate: asti, bhavantaḥ, kasyacid evaṃrūpo balaughas tadyathā mamaitarhīti. te kathayanti: deva, nānyasya kasyacit.

yāvad anena mahākapphiṇena rājñā śrāvastyādiṣu ṣaṭsu mahānagareṣu dūtaṃ preṣitam: yad vyutthitā bhavatha nopaveṣṭavyaṃ, śīghram āgantavyam; anyathā ced uttamena daṇḍena samanuśāsiṣyāmīti.

etad vacanam upaśrutya ṣaṇmahānagaravāsino rājāno bhītās trastāḥ saṃvignāḥ samāgamya śrāvastīṃ gatvā bhagavate etad vṛttāntaṃ nivedayanti.

bhagavatā te samāśvāsitā, uktāś ca: sa dūto matsakāśam ānetavya iti. tair dūtasya niveditam: asty asmākam rājādhirājas, taṃ tāvat paśyeti.

bhagavatā jetavanam catūratnamayaṃ nirmitaṃ devānām iva sudarśanaṃ nagaraṃ catvāro mahārājā dauvārikāḥ sthāpitāḥ, airāvatasadṛśā hastino, bālāhakasadṛśā, nandīghoṣasadṛśā rathā, vyāḍayakṣasadṛśā manuṣyāḥ, svayaṃ ca bhagavāṃś cakravartiveśam ātmānam abhinirmāya saptatālodgate mahāratnasiṃhāsane niṣaṇnāḥ.

dūtas tathāvidhāṃ śobhāṃ dṛṣṭvā paraṃ vismayam āpannaḥ.

bhagavatā lekhaṃ likhayitvābhihitaḥ: kapphiṇo madvacanād vaktavyo lekhavācasamakalam eva: yat vyutthito bhavasi nopaveṣṭavyaṃ, śīghram āgantavyam, atha nāgacchasi, aham eva mahatā balaughena sārdham āgamiṣyamīti.

dūtena mahākapphiṇasya tat sarvaṃ saṃdiṣṭaṃ niveditam.

ayaṃ kapphiṇo rājāṣṭādaśāmātyasahasraparivṛtaḥ śrāvastīm anupraveśya jetavanaṃ praviṣṭaḥ, sahadarśanād asya yo rūpe rūpamada aiśvarye aiśvaryamadaḥ sa prativigataḥ, baladarpo 'dyāpi vadhyata eva.

tato bhagavatā laukikaṃ cittam utpāditam: aho bata, śakro devānām indra aindraṃ dhanur ādāyāgacched iti.

sahacittotpādād bhagavataḥ śakro devānām indraḥ sārathiveśenaindraṃ dhanur upanāmitavān. tato bhagavatā tad dhanur upanāmitam. tad utkṣeptum api na śaknoti, kutaḥ punar āropayitum.

tato bhagavatā saptāyomayyo bheryo nirmitāḥ, svayam eva tad dhanur ardhacandrākāreṇāropya śaraḥ kṣipto yena saptāyomayyo bheryaś chidrīkṛtās, tataḥ śabdo nirgataḥ.

ārabhadhvam, niṣkrāmata, yujyadhvaṃ buddhaśāsane /
dhūnīta mṛtyunaḥ sainyaṃ naḍāgāraṃ iva kuñjaraḥ //

yo hy asmin dharmavinaye apramattaś cariṣyati /
prahāya jātisaṃsāraṃ duḥkhasyāntaṃ kariṣyatīti //

sa ca śabdo yāvad akaniṣṭhān devān gataḥ, tato 'sya yo 'bhūd baladarpaḥ sa prativigataḥ.

tato bhagavatāsya cittam ājñāya rājaveśam antardhāpya dharmo deśitah. yenāṣṭādaśāmātyasahasraparivāreṇa yāvac chrotaāpattiphalaṃ sākṣāt kṛtavān, tato dṛṣṭasatyaś ca bhagavataḥ śāsane pravrajitaḥ. so 'yam āgaccati. (17)