સુમાગધાવદાન · શ્લોક 181-200

અત્રાન્તરેણાયુષ્માન્ કપ્ફિણો વિચિત્રરત્નાચલમ્ અભિનિર્માય તત્રોપવિષ્ટ ઉપરિ વિહાયસા ઋદ્ધ્યાકાશેનાગચ્છતિ.

તં દૃષ્ટ્વા સુમાગધાયાઃ સ્વામી સુમાગધાં પપ્રચ્છ: સુમાગધે, ઽયં તે સ શાસ્તા યો ઽયં વિચિત્રરત્નાચલમ્ અભિનિર્માય તત્રોપવિષ્ટ ઉપરિ વિહાયસા ઋદ્ધ્યાકાશેનાગચ્છતિ.

સા કથયતિ: નાયમ્ આર્યઃ કપ્ફિણો, યો ઽયં ભગવતા વિગતમદદર્પાણામ્ અગ્રો નિર્દિષ્ટઃ.

યો ઽયં રાજા મહાકપ્ફિણ એકસ્મિન્ સમયે અષ્ટાદશામાત્યસહસ્રપરિવૃતો મૃગવધાય નિર્ગતઃ.

પુરસ્તાત્ પૃષ્ઠતશ્ ચ સર્વબલૌઘમ્ અવલોક્યામાત્યાન્ આમન્ત્રયતે: અસ્તિ, ભવન્તઃ, કસ્યચિદ્ એવંરૂપો બલૌઘસ્ તદ્યથા મમૈતર્હીતિ. તે કથયન્તિ: દેવ, નાન્યસ્ય કસ્યચિત્.

યાવદ્ અનેન મહાકપ્ફિણેન રાજ્ઞા શ્રાવસ્ત્યાદિષુ ષટ્સુ મહાનગરેષુ દૂતં પ્રેષિતમ્: યદ્ વ્યુત્થિતા ભવથ નોપવેષ્ટવ્યં, શીઘ્રમ્ આગન્તવ્યમ્; અન્યથા ચેદ્ ઉત્તમેન દણ્ડેન સમનુશાસિષ્યામીતિ.

એતદ્ વચનમ્ ઉપશ્રુત્ય ષણ્મહાનગરવાસિનો રાજાનો ભીતાસ્ ત્રસ્તાઃ સંવિગ્નાઃ સમાગમ્ય શ્રાવસ્તીં ગત્વા ભગવતે એતદ્ વૃત્તાન્તં નિવેદયન્તિ.

ભગવતા તે સમાશ્વાસિતા, ઉક્તાશ્ ચ: સ દૂતો મત્સકાશમ્ આનેતવ્ય ઇતિ. તૈર્ દૂતસ્ય નિવેદિતમ્: અસ્ત્ય્ અસ્માકમ્ રાજાધિરાજસ્, તં તાવત્ પશ્યેતિ.

ભગવતા જેતવનમ્ ચતૂરત્નમયં નિર્મિતં દેવાનામ્ ઇવ સુદર્શનં નગરં ચત્વારો મહારાજા દૌવારિકાઃ સ્થાપિતાઃ, ઐરાવતસદૃશા હસ્તિનો, બાલાહકસદૃશા, નન્દીઘોષસદૃશા રથા, વ્યાડયક્ષસદૃશા મનુષ્યાઃ, સ્વયં ચ ભગવાંશ્ ચક્રવર્તિવેશમ્ આત્માનમ્ અભિનિર્માય સપ્તતાલોદ્ગતે મહારત્નસિંહાસને નિષણ્નાઃ.

દૂતસ્ તથાવિધાં શોભાં દૃષ્ટ્વા પરં વિસ્મયમ્ આપન્નઃ.

ભગવતા લેખં લિખયિત્વાભિહિતઃ: કપ્ફિણો મદ્વચનાદ્ વક્તવ્યો લેખવાચસમકલમ્ એવ: યત્ વ્યુત્થિતો ભવસિ નોપવેષ્ટવ્યં, શીઘ્રમ્ આગન્તવ્યમ્, અથ નાગચ્છસિ, અહમ્ એવ મહતા બલૌઘેન સાર્ધમ્ આગમિષ્યમીતિ.

દૂતેન મહાકપ્ફિણસ્ય તત્ સર્વં સંદિષ્ટં નિવેદિતમ્.

અયં કપ્ફિણો રાજાષ્ટાદશામાત્યસહસ્રપરિવૃતઃ શ્રાવસ્તીમ્ અનુપ્રવેશ્ય જેતવનં પ્રવિષ્ટઃ, સહદર્શનાદ્ અસ્ય યો રૂપે રૂપમદ ઐશ્વર્યે ઐશ્વર્યમદઃ સ પ્રતિવિગતઃ, બલદર્પો ઽદ્યાપિ વધ્યત એવ.

તતો ભગવતા લૌકિકં ચિત્તમ્ ઉત્પાદિતમ્: અહો બત, શક્રો દેવાનામ્ ઇન્દ્ર ઐન્દ્રં ધનુર્ આદાયાગચ્છેદ્ ઇતિ.

સહચિત્તોત્પાદાદ્ ભગવતઃ શક્રો દેવાનામ્ ઇન્દ્રઃ સારથિવેશેનૈન્દ્રં ધનુર્ ઉપનામિતવાન્. તતો ભગવતા તદ્ ધનુર્ ઉપનામિતમ્. તદ્ ઉત્ક્ષેપ્તુમ્ અપિ ન શક્નોતિ, કુતઃ પુનર્ આરોપયિતુમ્.

તતો ભગવતા સપ્તાયોમય્યો ભેર્યો નિર્મિતાઃ, સ્વયમ્ એવ તદ્ ધનુર્ અર્ધચન્દ્રાકારેણારોપ્ય શરઃ ક્ષિપ્તો યેન સપ્તાયોમય્યો ભેર્યશ્ છિદ્રીકૃતાસ્, તતઃ શબ્દો નિર્ગતઃ.

આરભધ્વમ્, નિષ્ક્રામત, યુજ્યધ્વં બુદ્ધશાસને ।
ધૂનીત મૃત્યુનઃ સૈન્યં નડાગારં ઇવ કુઞ્જરઃ ॥

યો હ્ય્ અસ્મિન્ ધર્મવિનયે અપ્રમત્તશ્ ચરિષ્યતિ ।
પ્રહાય જાતિસંસારં દુઃખસ્યાન્તં કરિષ્યતીતિ ॥

સ ચ શબ્દો યાવદ્ અકનિષ્ઠાન્ દેવાન્ ગતઃ, તતો ઽસ્ય યો ઽભૂદ્ બલદર્પઃ સ પ્રતિવિગતઃ.

તતો ભગવતાસ્ય ચિત્તમ્ આજ્ઞાય રાજવેશમ્ અન્તર્ધાપ્ય ધર્મો દેશિતહ્. યેનાષ્ટાદશામાત્યસહસ્રપરિવારેણ યાવચ્ છ્રોતઆપત્તિફલં સાક્ષાત્ કૃતવાન્, તતો દૃષ્ટસત્યશ્ ચ ભગવતઃ શાસને પ્રવ્રજિતઃ. સો ઽયમ્ આગચ્ચતિ. (17)