Sumāgadhāvadāna · Verses 141-160

anena rājā śuddhodanaḥ śuklodano droṇodano 'mṛtodano dhautodanaś ca, gopikāmṛgajāyaśodharāpramukhāni ṣaṣṭistrīsahasrāṇi bodhisattvavirahāc chokasāgaranimagnās tābhis tābhiḥ śrutibhiś cittaprahlādanībhir vividhābhir vāgbhiḥ śokaṃ parityājitāni. so 'yam āgacchati. (15)

atrāntareṇāyuṣmān jyotiḥpālo mayūraratham abhinirmāya tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhykāśenāgacchati.

taṃ dṛṣṭvā sumāgadhāyāḥ svāmī sumāgadhāṃ papraccha: sumāgadhe, 'yaṃ te sa śāstā yo 'yaṃ mayūraratham abhinirmāya tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.

sā kathayati: nāyam āryo jyotiḥpālo, 'yaṃ bhagavatā divyamānuṣīśriyaṃ tyājayitvā pravrājitaḥ.

asya snānaśāṭako 'bhyavakāśe śoṣito vāyunohyamāno rājño bimbisārasyopari patitaḥ. rājā kathayati: bhavanto, rājārham idaṃ vastraṃ, kutra etat. te kathayanti: deva, śrūyate rājño māndhātasya saptāhaṃ hiraṇyavarṣaḥ patita iti, devasyāpi vastravarṣaḥ patitum ārabdho, nacirād hiraṇyavarṣaḥ patiṣyatīti.

rājā kathayati: bhavanto jyotiṣko gṛhapatir bhagavatā vyākṛto divyamānuṣīśriyaṃ pratyanubhaviṣyatīti, idaṃ ca divyaṃ vastram ākāśāt patitam, sthāpayata, tasyaivāgatasya dāsyāma iti.

te caivam ālāpaṃ kurvanti, ayaṃ ca rājñaḥ sakāśam āgatah.

rājā kathayati: kumāra, tvaṃ bhagavatā vyākṛto divyamānuṣīśriyaṃ pratyanubhaviṣyasīti, idaṃ ca divyaṃ ākāśāt patitam, gṛhāṇeti.

tena hastaḥ prasāritaḥ. devānaya paśyāmīti. sa nirīkṣitum ārabdho yāvat paśyaty ātmīyaṃ snānaśāṭakam.

sa vipuṣpya kathayati: deva, madīyaḥ snānaśāṭako 'yaṃ vāyunopakṣipyehānīta iti.

rājā kathayati: kumāra, kiṃ tava divyamānuṣī śrīḥ prādurbhūtā. deva, prādurbhūtā. kumāra, yady evaṃ kimarthaṃ māṃ na nimantrayase. deva, nimantrito bhava. gaccha, bhaktaṃ sajjīkuru. deva, yasya divyamānuṣī śrīḥ prādurbhūtā, kiṃ tena sajjīkartavyam. nanu sajjīkṛtam evāgaccheti.

sa jyotiṣkasya gṛhaṃ gatvā bāhyaṃ parijanaṃ dṛṣṭvā indriyāṇy utkṣipati. jyotiṣkaḥ kathayati: deva, kimartham indriyāṇy utkṣipasīti. sa kathayati: kumāra, vadhūjano 'yam iti kṛtvā. nāyaṃ vadhūjano, bāhyo 'yaṃ parijanaḥ. sa paraṃ vismayam āpannaḥ.

punar madhyamaṃ parijanaṃ dṛṣṭvā indriyāṇy utkṣeptum ārabdhaḥ. jyotiṣkaḥ kathayati: deva, kimartham indriyāṇy utkṣipasīti. rājā kathayati: kumāra, vadhūjano 'yam iti kṛtvā. deva, nāyam api vadhūjanaḥ, kiṃtu madhyamo 'yaṃ parijanah. sa bhūyasyā mātrayā paraṃ vismayam āpannah.

tatra madhyamāyām dvāraśālāyāṃ maṇibhir upacitā bhūmiḥ. tasyāṃ matsyā udakapūrṇāyām iva yantraprayogenoparibhramanto dṛśyante. rājā praveṣṭukamo jalam iti kṛtvā upānahau moktum ārabdhaḥ.

jyotiṣkaḥ kathayati: deva, kasyārthe upānahāv apanayasīti. kumāra, pānīyam uttaritavyam. deva, nedaṃ pānīyam, api tu maṇibhūmir eṣā. kumāra, ime matsyā uparibhramanto dṛśyante. deva, yantraprayogenaite paribhramanti. rājā na śraddadhāte tenāṅgulimudrā kṣiptā sā raṇaraṇāśabdena bhūmau patitā. tato rājā vismayam āpannaḥ.

praviśya siṃhāsane niṣaṇṇaḥ. tato vadhūjanaḥ pādābhivandaka upasaṃkrāntaḥ. tāsām aśrupāto jātaḥ. rājā kathayati: kumāra, kasmād ayaṃ vadhūjano roditi. deva, nāyaṃ roditi, kiṃtu devasya kāṣṭhadhūpena vastrāṇi dhūpitāni, tenāsām aśrupāto jāta iti.

rājā tatra tayā divyamānuṣikayā śriyā upacaryamāṇo na niṣkrāmati; rājakṛtyāni rājakaraṇīyāni parihātum ārabdhāni.

amātyair ajātaśatruḥ kumāro 'bhihitaḥ: kumāra, devo jyotiṣkasya gṛhaṃ praviśya pramattaḥ, gaccha, nivedayeti.

tena gatvā ukto: deva, kiṃ tvam atra pariviśyāvasthito, rājakṛtyāni rājakaraṇīyāni parihīyanta iti.

rājā kathayati: kumāra, na śakto 'si tvam ekaṃ divasaṃ rājyaṃ kārayitum. devo jānīte, mamaiko divasaḥ praviṣṭasyati. adya devasya saptamo divaso vartate.