સુમાગધાવદાન · શ્લોક 141-160

અનેન રાજા શુદ્ધોદનઃ શુક્લોદનો દ્રોણોદનો ઽમૃતોદનો ધૌતોદનશ્ ચ, ગોપિકામૃગજાયશોધરાપ્રમુખાનિ ષષ્ટિસ્ત્રીસહસ્રાણિ બોધિસત્ત્વવિરહાચ્ છોકસાગરનિમગ્નાસ્ તાભિસ્ તાભિઃ શ્રુતિભિશ્ ચિત્તપ્રહ્લાદનીભિર્ વિવિધાભિર્ વાગ્ભિઃ શોકં પરિત્યાજિતાનિ. સો ઽયમ્ આગચ્છતિ. (15)

અત્રાન્તરેણાયુષ્માન્ જ્યોતિઃપાલો મયૂરરથમ્ અભિનિર્માય તત્રોપવિષ્ટ ઉપરિ વિહાયસા ઋદ્ધ્ય્કાશેનાગચ્છતિ.

તં દૃષ્ટ્વા સુમાગધાયાઃ સ્વામી સુમાગધાં પપ્રચ્છ: સુમાગધે, ઽયં તે સ શાસ્તા યો ઽયં મયૂરરથમ્ અભિનિર્માય તત્રોપવિષ્ટ ઉપરિ વિહાયસા ઋદ્ધ્યાકાશેનાગચ્છતિ.

સા કથયતિ: નાયમ્ આર્યો જ્યોતિઃપાલો, ઽયં ભગવતા દિવ્યમાનુષીશ્રિયં ત્યાજયિત્વા પ્રવ્રાજિતઃ.

અસ્ય સ્નાનશાટકો ઽભ્યવકાશે શોષિતો વાયુનોહ્યમાનો રાજ્ઞો બિમ્બિસારસ્યોપરિ પતિતઃ. રાજા કથયતિ: ભવન્તો, રાજાર્હમ્ ઇદં વસ્ત્રં, કુત્ર એતત્. તે કથયન્તિ: દેવ, શ્રૂયતે રાજ્ઞો માન્ધાતસ્ય સપ્તાહં હિરણ્યવર્ષઃ પતિત ઇતિ, દેવસ્યાપિ વસ્ત્રવર્ષઃ પતિતુમ્ આરબ્ધો, નચિરાદ્ હિરણ્યવર્ષઃ પતિષ્યતીતિ.

રાજા કથયતિ: ભવન્તો જ્યોતિષ્કો ગૃહપતિર્ ભગવતા વ્યાકૃતો દિવ્યમાનુષીશ્રિયં પ્રત્યનુભવિષ્યતીતિ, ઇદં ચ દિવ્યં વસ્ત્રમ્ આકાશાત્ પતિતમ્, સ્થાપયત, તસ્યૈવાગતસ્ય દાસ્યામ ઇતિ.

તે ચૈવમ્ આલાપં કુર્વન્તિ, અયં ચ રાજ્ઞઃ સકાશમ્ આગતહ્.

રાજા કથયતિ: કુમાર, ત્વં ભગવતા વ્યાકૃતો દિવ્યમાનુષીશ્રિયં પ્રત્યનુભવિષ્યસીતિ, ઇદં ચ દિવ્યં આકાશાત્ પતિતમ્, ગૃહાણેતિ.

તેન હસ્તઃ પ્રસારિતઃ. દેવાનય પશ્યામીતિ. સ નિરીક્ષિતુમ્ આરબ્ધો યાવત્ પશ્યત્ય્ આત્મીયં સ્નાનશાટકમ્.

સ વિપુષ્પ્ય કથયતિ: દેવ, મદીયઃ સ્નાનશાટકો ઽયં વાયુનોપક્ષિપ્યેહાનીત ઇતિ.

રાજા કથયતિ: કુમાર, કિં તવ દિવ્યમાનુષી શ્રીઃ પ્રાદુર્ભૂતા. દેવ, પ્રાદુર્ભૂતા. કુમાર, યદ્ય્ એવં કિમર્થં માં ન નિમન્ત્રયસે. દેવ, નિમન્ત્રિતો ભવ. ગચ્છ, ભક્તં સજ્જીકુરુ. દેવ, યસ્ય દિવ્યમાનુષી શ્રીઃ પ્રાદુર્ભૂતા, કિં તેન સજ્જીકર્તવ્યમ્. નનુ સજ્જીકૃતમ્ એવાગચ્છેતિ.

સ જ્યોતિષ્કસ્ય ગૃહં ગત્વા બાહ્યં પરિજનં દૃષ્ટ્વા ઇન્દ્રિયાણ્ય્ ઉત્ક્ષિપતિ. જ્યોતિષ્કઃ કથયતિ: દેવ, કિમર્થમ્ ઇન્દ્રિયાણ્ય્ ઉત્ક્ષિપસીતિ. સ કથયતિ: કુમાર, વધૂજનો ઽયમ્ ઇતિ કૃત્વા. નાયં વધૂજનો, બાહ્યો ઽયં પરિજનઃ. સ પરં વિસ્મયમ્ આપન્નઃ.

પુનર્ મધ્યમં પરિજનં દૃષ્ટ્વા ઇન્દ્રિયાણ્ય્ ઉત્ક્ષેપ્તુમ્ આરબ્ધઃ. જ્યોતિષ્કઃ કથયતિ: દેવ, કિમર્થમ્ ઇન્દ્રિયાણ્ય્ ઉત્ક્ષિપસીતિ. રાજા કથયતિ: કુમાર, વધૂજનો ઽયમ્ ઇતિ કૃત્વા. દેવ, નાયમ્ અપિ વધૂજનઃ, કિંતુ મધ્યમો ઽયં પરિજનહ્. સ ભૂયસ્યા માત્રયા પરં વિસ્મયમ્ આપન્નહ્.

તત્ર મધ્યમાયામ્ દ્વારશાલાયાં મણિભિર્ ઉપચિતા ભૂમિઃ. તસ્યાં મત્સ્યા ઉદકપૂર્ણાયામ્ ઇવ યન્ત્રપ્રયોગેનોપરિભ્રમન્તો દૃશ્યન્તે. રાજા પ્રવેષ્ટુકમો જલમ્ ઇતિ કૃત્વા ઉપાનહૌ મોક્તુમ્ આરબ્ધઃ.

જ્યોતિષ્કઃ કથયતિ: દેવ, કસ્યાર્થે ઉપાનહાવ્ અપનયસીતિ. કુમાર, પાનીયમ્ ઉત્તરિતવ્યમ્. દેવ, નેદં પાનીયમ્, અપિ તુ મણિભૂમિર્ એષા. કુમાર, ઇમે મત્સ્યા ઉપરિભ્રમન્તો દૃશ્યન્તે. દેવ, યન્ત્રપ્રયોગેનૈતે પરિભ્રમન્તિ. રાજા ન શ્રદ્દધાતે તેનાઙ્ગુલિમુદ્રા ક્ષિપ્તા સા રણરણાશબ્દેન ભૂમૌ પતિતા. તતો રાજા વિસ્મયમ્ આપન્નઃ.

પ્રવિશ્ય સિંહાસને નિષણ્ણઃ. તતો વધૂજનઃ પાદાભિવન્દક ઉપસંક્રાન્તઃ. તાસામ્ અશ્રુપાતો જાતઃ. રાજા કથયતિ: કુમાર, કસ્માદ્ અયં વધૂજનો રોદિતિ. દેવ, નાયં રોદિતિ, કિંતુ દેવસ્ય કાષ્ઠધૂપેન વસ્ત્રાણિ ધૂપિતાનિ, તેનાસામ્ અશ્રુપાતો જાત ઇતિ.

રાજા તત્ર તયા દિવ્યમાનુષિકયા શ્રિયા ઉપચર્યમાણો ન નિષ્ક્રામતિ; રાજકૃત્યાનિ રાજકરણીયાનિ પરિહાતુમ્ આરબ્ધાનિ.

અમાત્યૈર્ અજાતશત્રુઃ કુમારો ઽભિહિતઃ: કુમાર, દેવો જ્યોતિષ્કસ્ય ગૃહં પ્રવિશ્ય પ્રમત્તઃ, ગચ્છ, નિવેદયેતિ.

તેન ગત્વા ઉક્તો: દેવ, કિં ત્વમ્ અત્ર પરિવિશ્યાવસ્થિતો, રાજકૃત્યાનિ રાજકરણીયાનિ પરિહીયન્ત ઇતિ.

રાજા કથયતિ: કુમાર, ન શક્તો ઽસિ ત્વમ્ એકં દિવસં રાજ્યં કારયિતુમ્. દેવો જાનીતે, મમૈકો દિવસઃ પ્રવિષ્ટસ્યતિ. અદ્ય દેવસ્ય સપ્તમો દિવસો વર્તતે.