Sumāgadhāvadāna · Verses 101-120

sā kathayati: nāyam āryo 'niruddho, 'yaṃ bhagavatā divyacakṣuṣām agro nirdiṣṭaḥ.

anena bārāṇasyām upaviṣṭasya pratyekabuddhasyaikapiṇḍapratipādanena saptakṛtvaś cakravartirājyāni kāritāni, saptakṛtvo deveṣu trayastriṃśeṣu devānāṃ rājyaṃ kāritam.

tenaiva karmāvaśeṣeṇāḍhye śākyakule jātaḥ, anekāni ca śatasahasrāni lakṣāhatasya hiraṇyasuvarṇasya rūpyasya cāpahāya pravrajitaḥ, pravrajito 'pi cāyaṃ lābhī cīvarapiṇḍapātraśayanāsanaglānapratyayabhaiṣajyapariṣkārāṇām.

punar asya māhātmyaṃ śṛṇu: māhānāma mātrābhihitaḥ. putra, rājñā ghaṇṭāvaghoṣanaṃ kāritaṃ, śākyaiḥ kulaikayā pravrajitavyam iti, sa tvaṃ pravraja.

sa kathayati: nāhaṃ pravrajāmi. yas te priyaḥ putraḥ sukhāsane upari prāsādatale tiṣṭhati, taṃ pravrājayasveti.

mātā prāha: putra, puṇyamaheśākhyo 'sau, mā tena saha spardhāṃ kuru.

ambe, tvaṃ tasyābhiprasannā yenāsau puṇyamaheśākhyaḥ. adya tasya mā kiṃcit preṣayājñāsyāmi puṇyamaheśākhyo na veti.

putra, evaṃ pratyakṣīkuru.

tayā riktapiṭharikābhiḥ piṭakaṃ pūrayitvā śuklena vastreṇācchādya mudrābhilakṣitaṃ kṛtvā preṣyadārikāhaste preṣitam, saṃdiṣṭaṃ ca: dārike, yadi tvāṃ pṛcchet kim atreti, vaktavyṃ na kiṃcid iti. sā tam ādāya saṃprasthitā.

śakrasya ca devānām indrasyādhastāt jñānadarśanaṃ pravartate. sa saṃlakṣayati: yena nāma upari pratyekabuddhaḥ piṇḍakena pratipāditaḥ, tasyādya kathaṃ bhojanena vighāto bhaviṣyati. bhojanopasaṃhāro 'sya kartavya iti. tenāsau piṭako nānāsūpikarabhojanopetasyāhārasya pūritaḥ.

yāvad asau dārikā tam ādāyāniruddhasakāśaṃ gatā, tenoktā: dārike, kim atreti. sā kathayati: kumāra, na kiṃcid iti. aniruddhaḥ saṃlakṣayati: priyo 'haṃ mātuḥ, kim asau
riktaṃ preṣayiṣyati. nūnam atra kiṃ nāma bhojyabhojanaṃ prakṣiptam paśyāmas tāvad iti.

yāvad udghāṭitaṃ sarvaṃ tad udyānam anekopakaraṇasurabhigandhasaṃpūrṇaṃ vyavasthitam. yaṃ ghrātvāniruddhaḥ paraṃ vismayam upagataḥ: mātṛbhakto 'yam, anena mātur agrapiṇḍaḥ preṣitaḥ. saṃdiṣṭaṃ cāmba, pratidinam īdṛśaṃ bhojanaṃ preṣitum arhasīti.

sā dṛṣṭvā paramavismayam upagatā. tayā mahānāmopadarśitaḥ: putra, dṛṣṭaṃ te. amba, dṛṣṭam. nanu tvaṃ mayā pūrvam evoktaḥ: punyamaheśākhyaḥ sattvo manuṣya subhago, mā tena saha spardhāṃ kurṣveti. sa eṣāgacchati.

āha ca:
sauvarṇe suvimānamālaracite ratnaprabhālaṃkṛte
dhyāyī dhyānarato niṣadya virajobhadrāsane saṃyataḥ /
āyāty eṣa caladhvajoparacito āryāniruddho muniḥ
mukto mocayitā nimagnam avaśaṃ lokaṃ bhavāmbho nidhau // (11)

atrāntareṇāyuṣmān śroṇaḥ koṭīkarṇaḥ puṣpamaṇḍapam abhinirmāya tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.

taṃ dṛṣṭvā sumāgadhāyāḥ svāmī sumāgadhāṃ papraccha: sumāgadhe, 'yaṃ te sa śāstā yo 'yaṃ puṣpamaṇḍapam abhinirmāya tatropaviṣṭa upari vihāyasā ṛddhyākāśenāgacchati.

sā kathayati: nāyam āryaḥ śroṇaḥ koṭīkarṇo, 'yaṃ bhagavatā alparajaskajātīyānām agro nirdiṣṭaḥ.

ayaṃ ratnaprayuktikayā karṇikayā karṇe āmuktikayā jātaḥ. mātāpitarau paraṃ vismayam āpannau.

asya pitrā balasenena sarvaratnaparikṣakān āhūyoktaḥ: ratnānāṃ mūlyam kuruta iti. te ratnānāṃ mūlyaṃ kartum ārabdhā, na śaknuvanti ratnānāṃ mūlyaṃ kartum.

dharmatā khalu yasya ratnasya na śakyate mūlyaṃ kartuṃ, tasya koṭimūlyaṃ kriyate. te kathayati: gṛhapate, ekaikasya ratnasya koṭimūlyam iti.