સુમાગધાવદાન · શ્લોક 101-120

સા કથયતિ: નાયમ્ આર્યો ઽનિરુદ્ધો, ઽયં ભગવતા દિવ્યચક્ષુષામ્ અગ્રો નિર્દિષ્ટઃ.

અનેન બારાણસ્યામ્ ઉપવિષ્ટસ્ય પ્રત્યેકબુદ્ધસ્યૈકપિણ્ડપ્રતિપાદનેન સપ્તકૃત્વશ્ ચક્રવર્તિરાજ્યાનિ કારિતાનિ, સપ્તકૃત્વો દેવેષુ ત્રયસ્ત્રિંશેષુ દેવાનાં રાજ્યં કારિતમ્.

તેનૈવ કર્માવશેષેણાઢ્યે શાક્યકુલે જાતઃ, અનેકાનિ ચ શતસહસ્રાનિ લક્ષાહતસ્ય હિરણ્યસુવર્ણસ્ય રૂપ્યસ્ય ચાપહાય પ્રવ્રજિતઃ, પ્રવ્રજિતો ઽપિ ચાયં લાભી ચીવરપિણ્ડપાત્રશયનાસનગ્લાનપ્રત્યયભૈષજ્યપરિષ્કારાણામ્.

પુનર્ અસ્ય માહાત્મ્યં શૃણુ: માહાનામ માત્રાભિહિતઃ. પુત્ર, રાજ્ઞા ઘણ્ટાવઘોષનં કારિતં, શાક્યૈઃ કુલૈકયા પ્રવ્રજિતવ્યમ્ ઇતિ, સ ત્વં પ્રવ્રજ.

સ કથયતિ: નાહં પ્રવ્રજામિ. યસ્ તે પ્રિયઃ પુત્રઃ સુખાસને ઉપરિ પ્રાસાદતલે તિષ્ઠતિ, તં પ્રવ્રાજયસ્વેતિ.

માતા પ્રાહ: પુત્ર, પુણ્યમહેશાખ્યો ઽસૌ, મા તેન સહ સ્પર્ધાં કુરુ.

અમ્બે, ત્વં તસ્યાભિપ્રસન્ના યેનાસૌ પુણ્યમહેશાખ્યઃ. અદ્ય તસ્ય મા કિંચિત્ પ્રેષયાજ્ઞાસ્યામિ પુણ્યમહેશાખ્યો ન વેતિ.

પુત્ર, એવં પ્રત્યક્ષીકુરુ.

તયા રિક્તપિઠરિકાભિઃ પિટકં પૂરયિત્વા શુક્લેન વસ્ત્રેણાચ્છાદ્ય મુદ્રાભિલક્ષિતં કૃત્વા પ્રેષ્યદારિકાહસ્તે પ્રેષિતમ્, સંદિષ્ટં ચ: દારિકે, યદિ ત્વાં પૃચ્છેત્ કિમ્ અત્રેતિ, વક્તવ્ય્ં ન કિંચિદ્ ઇતિ. સા તમ્ આદાય સંપ્રસ્થિતા.

શક્રસ્ય ચ દેવાનામ્ ઇન્દ્રસ્યાધસ્તાત્ જ્ઞાનદર્શનં પ્રવર્તતે. સ સંલક્ષયતિ: યેન નામ ઉપરિ પ્રત્યેકબુદ્ધઃ પિણ્ડકેન પ્રતિપાદિતઃ, તસ્યાદ્ય કથં ભોજનેન વિઘાતો ભવિષ્યતિ. ભોજનોપસંહારો ઽસ્ય કર્તવ્ય ઇતિ. તેનાસૌ પિટકો નાનાસૂપિકરભોજનોપેતસ્યાહારસ્ય પૂરિતઃ.

યાવદ્ અસૌ દારિકા તમ્ આદાયાનિરુદ્ધસકાશં ગતા, તેનોક્તા: દારિકે, કિમ્ અત્રેતિ. સા કથયતિ: કુમાર, ન કિંચિદ્ ઇતિ. અનિરુદ્ધઃ સંલક્ષયતિ: પ્રિયો ઽહં માતુઃ, કિમ્ અસૌ
રિક્તં પ્રેષયિષ્યતિ. નૂનમ્ અત્ર કિં નામ ભોજ્યભોજનં પ્રક્ષિપ્તમ્ પશ્યામસ્ તાવદ્ ઇતિ.

યાવદ્ ઉદ્ઘાટિતં સર્વં તદ્ ઉદ્યાનમ્ અનેકોપકરણસુરભિગન્ધસંપૂર્ણં વ્યવસ્થિતમ્. યં ઘ્રાત્વાનિરુદ્ધઃ પરં વિસ્મયમ્ ઉપગતઃ: માતૃભક્તો ઽયમ્, અનેન માતુર્ અગ્રપિણ્ડઃ પ્રેષિતઃ. સંદિષ્ટં ચામ્બ, પ્રતિદિનમ્ ઈદૃશં ભોજનં પ્રેષિતુમ્ અર્હસીતિ.

સા દૃષ્ટ્વા પરમવિસ્મયમ્ ઉપગતા. તયા મહાનામોપદર્શિતઃ: પુત્ર, દૃષ્ટં તે. અમ્બ, દૃષ્ટમ્. નનુ ત્વં મયા પૂર્વમ્ એવોક્તઃ: પુન્યમહેશાખ્યઃ સત્ત્વો મનુષ્ય સુભગો, મા તેન સહ સ્પર્ધાં કુર્ષ્વેતિ. સ એષાગચ્છતિ.

આહ ચ:
સૌવર્ણે સુવિમાનમાલરચિતે રત્નપ્રભાલંકૃતે
ધ્યાયી ધ્યાનરતો નિષદ્ય વિરજોભદ્રાસને સંયતઃ ।
આયાત્ય્ એષ ચલધ્વજોપરચિતો આર્યાનિરુદ્ધો મુનિઃ
મુક્તો મોચયિતા નિમગ્નમ્ અવશં લોકં ભવામ્ભો નિધૌ ॥ (11)

અત્રાન્તરેણાયુષ્માન્ શ્રોણઃ કોટીકર્ણઃ પુષ્પમણ્ડપમ્ અભિનિર્માય તત્રોપવિષ્ટ ઉપરિ વિહાયસા ઋદ્ધ્યાકાશેનાગચ્છતિ.

તં દૃષ્ટ્વા સુમાગધાયાઃ સ્વામી સુમાગધાં પપ્રચ્છ: સુમાગધે, ઽયં તે સ શાસ્તા યો ઽયં પુષ્પમણ્ડપમ્ અભિનિર્માય તત્રોપવિષ્ટ ઉપરિ વિહાયસા ઋદ્ધ્યાકાશેનાગચ્છતિ.

સા કથયતિ: નાયમ્ આર્યઃ શ્રોણઃ કોટીકર્ણો, ઽયં ભગવતા અલ્પરજસ્કજાતીયાનામ્ અગ્રો નિર્દિષ્ટઃ.

અયં રત્નપ્રયુક્તિકયા કર્ણિકયા કર્ણે આમુક્તિકયા જાતઃ. માતાપિતરૌ પરં વિસ્મયમ્ આપન્નૌ.

અસ્ય પિત્રા બલસેનેન સર્વરત્નપરિક્ષકાન્ આહૂયોક્તઃ: રત્નાનાં મૂલ્યમ્ કુરુત ઇતિ. તે રત્નાનાં મૂલ્યં કર્તુમ્ આરબ્ધા, ન શક્નુવન્તિ રત્નાનાં મૂલ્યં કર્તુમ્.

ધર્મતા ખલુ યસ્ય રત્નસ્ય ન શક્યતે મૂલ્યં કર્તું, તસ્ય કોટિમૂલ્યં ક્રિયતે. તે કથયતિ: ગૃહપતે, એકૈકસ્ય રત્નસ્ય કોટિમૂલ્યમ્ ઇતિ.