Subhāṣitāvali 1-1040 · Verses 0887-0906
vaikuṇṭhāyaśriyamabhinavaṃ śītabhānuṃ bhavāya
prādāduccaiḥśravasamapi vā vajriṇe tatkva gaṇyam /
tṛṣṇārtāya svamapi munaye yaddadāti sma dehaṃ
konyastasmādbhavati bhuvaneṣvambudherbodhisattvaḥ //
ratnojjvalāḥ pravikirallaṃharīḥ samīrair-
abdhiḥ kriyeta yadi ruddhataṭābhimukhyaḥ /
doṣorthinaḥ sa khalu bhāgyaviparyayāṇāṃ
dāturmanāgapi na tasya tu dātṛtāyāḥ //
antarye satataṃ luṭhantyagaṇitāstāneva pāthodharai-
rāttānāpatatastaraṅgavalayairāliṅgya gṛhṇannasau /
vyaktaṃ mauktikaratnatāṃ jalakaṇānsaṃprāpayatyambudhiḥ
prāyonyena kṛtādaro laghurapi prāptorcyate svāmibhiḥ //
svastyastu vidrumalatāsumanomaṇibhyaḥ
kalyāṇinī bhavatu mauktikaśuktipaṅktiḥ /
prāptaṃ mayā sakalameva phalaṃ payodher-
yaddāruṇairjalacarairna vidāritosmi //
ādāya vāri paritaḥ saritāṃ mukhebhyaḥ
kiṃ tāvadarjitamanena durarṇavena /
kṣārīkṛtaṃ ca vaḍavādahane hutaṃ ca
pātālakukṣikuhare viniveśitaṃ ca //
kālaprāptaṃ mahāratnaṃ yo na gṛhṇātyabuddhimān /
anyahastagataṃ dṛṣṭvā paścātsa paritapyate //
bhidyatenupraviśyāntaryo yathārucyupādhinā /
viśuddhiḥ kīdṛśī tasya jaḍasya sphaṭikāśmanaḥ //
sphaṭikasya guṇo yosau sa evāyāti doṣatām /
dhatte svacchatayā chāyāṃ yastāṃ malavatāmapi //
yena pāṣāṇakhaṇḍasya mūlyamalpaṃ vasuṃdharā /
anastamitasārasya tejasastadvijṛmbhitam //
śuṣkatanutṛṇalavāgraṃ gṛhṇāti dhanāśayānyadīyaṃ yaḥ /
mūḍhāstṛṇamaṇimapi taṃ niyuñjate pādarakṣāyai //
sadvaṃśajaḥ sādhuguṇaḥ suvṛttaḥ
saṃtāpabhittulyaguṇopagūḍhaḥ /
kānto dṛśaḥ paśya tathāpi hāraḥ
kṣipto bahistuṅgakucadvayena //
kanakabhūṣaṇasaṃgrahaṇocito
yadi maṇistrapuṇi pratibadhyate /
na sa virauti na cāpi hi śobhate
bhavati yojayiturvacanīyatā //
marakatasya varaṃ malinātmatā
tyajati jātu nijāṃ prakṛtiṃ na yaḥ /
amalatāṃ sphaṭikasya dhigañjasā
bhajati rūpamupāntagatasya yaḥ //
asminsakhe nanu maṇitvamahāsubhikṣe
cintāmaṇe tvamupalo bhava mā maṇirbhūḥ /
adyedṛśā hi maṇayaḥ prabhavanti loke
yeṣāṃ tṛṇagrahaṇakauśalameva bhūṣā //
bhūmau patannapi rajaḥ paridhūsaropi
jātyandhadurjanajanairavadhīritopi /
trailokyavandanamahāmahimānamantaś-
cintāmaṇirnahi jahāti kadācideva //
cintāmaṇe bhuvi na kenacidīśvareṇa
mūrdhnā dhṛtosi yadi mā sma tato viṣīdaḥ /
nāstyeva hi tvadadhiropaṇapuṇyabījaṃ
saubhāgyayogyamiha kasyaciduttamāṅgam //
cintāmaṇestṛṇamaṇeśca kṛtaṃ vidhātrā
kenobhayorapi maṇitvamadaḥ samānam /
naikorthitāni dadadarthijanāya khinno
gṛhṇañjarattṛṇalavaṃ na tu lajjitonyaḥ //
manorathaśatairvṛto bhuvananāthacūḍocitas-
tṛṇairalamadhaḥ kṛtaḥ kṛtapadaḥ kvacidgrāvasu /
vrajatyapi sacetasāṃ viṣayamīdṛśāṃ yo dṛśo
luṭhatyacalakaṃdare vidhura eṣa cintāmaṇiḥ //
parāmṛṣati saspṛhaṃ muhurapelavaṃ vīkṣate
mahatkimapi ratnamityasamasaṃmadaṃ gūhate /
kutopi parilepavacchavimavāpya kācopale
vahatyatikadarthanāṃ bata varākakaḥ pāmaraḥ //
kiraṇanikarairāśācakraṃ ciraṃ paripūrayan-
kimiha gahena bhrātarvyarthaṃ samullasito bhavān /
ka iha bhavato vettyatyantaṃ nisargamahārghatāṃ
marakatamaṇe dagdhagrāme hatādarapāmare //
Original text: Subhāṣitāvali 1-1040 · Edition: P. Peterson, Bombay 1886 (Bombay Sanskrit Series ; 31) · Data entry n.n. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0