Subhāṣitāvali 1-1040 · Verses 0907-0926
dūre kasyacideṣa kopyakṛtadhīrnaivāsya vettyantaraṃ
mānī kopi na yācate mṛgayate kopyalpamalpāśayaḥ /
itthaṃ prārthitadānadurvyasanino naudāryarekhojjvalā
jātā naipuṇadustareṣu nikaṣā sthāneṣu cintāmaṇeḥ //
ye gṛhṇanti haṭhāttṛṇāni maṇayo ye vāpyayaḥpiṇḍikāṃ
te dṛṣṭāḥ pratidhāma dagdhamaṇayo vicchinnasaṃkhyāściram /
no jāne kimabhāvataḥ kimathavā daivādiha śrūyate
nāmāpyatra na tādṛśasya tu maṇe ratnāni gṛhṇāti yaḥ //
yanmuktāmaṇayombudherudarataḥ kṣiptā mahāvīcibhiḥ
paryanteṣu luṭhanti nirmalarucā spaṣṭāṭṭahāsā iva /
tattasyaiva parikṣayājjalanidherdvīpāntarālambināṃ
ratnānāṃ tu parigrahavyasaninaḥ santyeva sāṃyātrikāḥ //
māṇikyoyaṃ mahārghaḥ kṣititalamahito dīptimānuccajanmā
dṛṣṭvainaṃ nūnamārādvyapasaratitarāṃ kāpi daurgatyanītiḥ /
itthaṃ bhrāntiprapañcairvipadapahṛtaye kenacitsthāpitaḥ sa-
nnante dṛṣṭaḥ sa eva vraṇaśataparuṣaḥ kopi pāṣāṇakhaṇḍaḥ //
yāmaḥ svasti tavāstu rohaṇagire mattaḥ sthitipracyutā
vartiṣyanta ime kathaṃ kathamiti svapnepi maivaṃ kṛthāḥ /
śrīmaṃste maṇayo vayaṃ yadi bhavallabdhapratiṣṭhāstadā
te śṛṅgāraparāyaṇāḥ kṣitibhujo maulau kariṣyanti naḥ //
uccairuccaratu ciraṃ cīrī vartmani taruṃ samāruhya /
digvyāpini śabdaguṇe śaṅkhaḥ saṃbhāvanābhūmiḥ //
śaṅkhosthiśeṣaḥ sphuṭito mṛto yad-
ucchvāsitenocchvasate nu satyam /
kiṃ tūccaratyeva na sosya śabdaḥ
śravyo na yo yo na sadarthaśaṃsī //
prāṇānvihāya dhavalatvaguṇocitāni
prāptāni yajjagativaktraviśeṣayogāt /
śaṅkhairmahāvibhavaśabdavijṛmbhitāni
tajjīvitaṃ sahṛdayāḥ prabhavanti yeṣām //
dhīraḥ śrotrasukhāvahopi sadṛśaḥ satyaṃ paraṃ maṅgalaṃ
kvāpi grāmasurāṅgaṇe sa tu lasansaṃdhyāsu śaṅkhadhvaniḥ /
mādyanmedurasārameyasaralagrīvāgradīrghībhavan-
nādo nāma kṛtānukāramuditagrāmyāṭṭahāsāhataḥ //
ratnākarājjanibhuvopyapacāyamānaḥ
śuṣkāsthiśeṣatanutāmapi lambamānaḥ /
śvāsaiḥ saphūtkṛtibhirapyupahanyamānaḥ
śuddhāśayo vadati maṅgalameva śaṅkhaḥ //
śaṅkhāḥ santi sahasraśo jalanidhervīcicchaṭāghaṭṭitāḥ
paryanteṣu luṭhanti ye dalaśataiḥ kalmāṣitakṣmātalāḥ /
ekaḥ kopi sa pāñcajanya udabhūdāścaryabhūtaḥ satāṃ
yaḥ saṃvartabharakṣamairmadhuripoḥ śvāsānilaiḥ pūryate //
sarvāśāparipūri huṃkṛtamado janmāpi dugdhodadher-
govindānanacumbi sunadarataraṃ pūrṇendubimbādvapuḥ /
śrīreṣā sahajā guṇāḥ kimaparaṃ bhaṇyanta ete hi yat-
kauṭilyaṃ hṛdi pāñcajanya bhavatastenātilajjāmahe //
varamaśrīkataivāstu netaraśrīsamānatā /
iti kairavakodbhede kamalaṃ mukulāyate //
lakṣmīsaṃparkarūpoyaṃ doṣaḥ padmasya niścitam /
yadayaṃ guṇasaṃdohadhāmanīndau parāṅmukhaḥ //
antaśchidrāṇi bhūyāṃsi kaṇṭakā bahavo bahiḥ /
kathaṃ kamalanālasya mā bhūvanbhaṅgurā guṇāḥ //
kiṃ dīrghadīrgheṣu guṇeṣu padma
siteṣvavacchādanakāraṇaṃ te /
astyeva tānpaśyati cedanāryā
trasteva lakṣmīrna padaṃ vidhatte //
sthalakuśeśaya saṃcinu kaṇṭakān-
prathaya paṅkakulodbhavatāṃ mudā /
api badhāna dhṛtiṃ jalasaṃgame
vrajasi yena parāspadatāṃ śriyaḥ //
akṣeṣviyaṃ vyasanitā hṛdaye yadete
rāgo ghano madhumadotkaṭamānanaṃ ca /
padmastathāpi paramāspadameva lakṣmyās-
taddainyameva kila durbhagatā yadebhiḥ //
padmādayo bahuguṇā api yanniśāsu
nāśaṃ na yānti viraheṇa divākarasya /
tatpaṅkasaṃkarajalāśayajanmajāḍya-
jyāyovijṛmbhitamidaṃ trijagatpratītam //
lakṣmīṃ viśeṣaya kuśeśaya kauśalāṅkāṃ
jṛmbhā jahīhi calatāṃ ca vimuñca kiṃcit /
āśāgatānyalikulāni mudaṃ nayeha
mittre vidhau sati vidhatsa yatheṣṭametat //
Original text: Subhāṣitāvali 1-1040 · Edition: P. Peterson, Bombay 1886 (Bombay Sanskrit Series ; 31) · Data entry n.n. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0