Subhāṣitāvali 1-1040 · Verses 0847-0866

paśyāmaḥ kimayaṃ viceṣṭata iti svalpābhrasiddhikriyair-
darpāddūramupekṣitena balavatkarmeritairmantribhiḥ /
labdhātmaprasareṇa rakṣitumathāśakyena muktvāśaniṃ
sphītastāvadaho ghanena ripuṇā dagdho girigrāmakaḥ //

garjitvā bahu saṃnirudhya gaganaṃ pracchādya diṅmaṇḍalaṃ
saṃpādyoddalitendranīlaśakalaśyāmābhirāmaṃ vapuḥ /
prāpte vāridharāgamepi salilaṃ tattyaktamambhomucā
cañcūśrātakapotakasya sakalā siktā na yena svayam //

atrotpātaghanena mantrivikale śūnyāmbaravyāpinā
dhṛṣṭasvaprakṛtikriyāsamucite grāme tathā jṛmbhitam /
rathyākardamavāhināmatiśucisvacchātmanāmantaraṃ
nāpyajñāyi janairyathaughapayasāṃ strotojalānāmapi //

re meghāḥ svaśarīradānaguru kiṃ bauddhaṃ yaśo na śrutaṃ
yaṣmābhiḥ kimu pārijātacaritaṃ nākarṇitaṃ vā kvacit /
yenaitatsukhalabhyamambu dadatāṃ yuṣmākamudgarjatāṃ
no lajjāpyabhijāyatetirabhasādvyomnyuddhataṃ dhāvatām //

sthāne varṣati naiva garjati vṛthā klāntiṃ haratyañjasā
kṣetrāṇāṃ paritāpajarjararucāṃ kṣemaṃkaraḥ kṣmātale /
yadyadbhadrakasāndratāṃ hṛdi dadhātyanyatkarotyullasa-
nsanmeghoyamamoghadarśanaghanasnigdhacchavirvardhatām //

no garjatyamburāśistrijagadadhipatiprārthitārthapradāna-
vyāpārsphītakīrtiḥ sphuradanlaśikhānargharatnaikapūrṇaḥ /
tattoyastokamātravyapahṛtavikṛtiḥ prākṛtoyaṃ prakṛtyā
śūnye kṣiptvāmbu garjatyagaṇitanidhano vārivāhaḥ sagarvam //

na pālayati maryādāṃ velākhyāmambudhistathā /
tṛṣyatāṃ nopakartavyamitīmāmaparāṃ yathā //

gavādīnāṃ payonyedyuḥ sadyo vā dadhi jāyate /
kṣīrodadhestu nādyāpi mahatāṃ vikṛtiḥ kutaḥ //

yadyapi svacchabhāvena darśayatyudadhirmaṇīn /
tathāpi jānudaghnoyamiti cetasi mā kṛthāḥ //

yasyāmbukaṇikāpyāsye na patatyarthīnāṃ kvacit /
kaṣṭamambhonidhiḥ sopi nadīna iti kathyate //

yātu nāśaṃ samudrasya mahimā sa bhuvi śrutaḥ /
vāḍavaḥ kṣutpipāsārto yenaikopi na tarpitaḥ //

amṛtarasavisaraavitaraṇamaraṇottāritasure sati payodhau /
kasya sphuranti hṛdaye grīṣmataḍākā bhuvi varākāḥ //

yadayaṃ śaśiśekharo haro
harirapyeṣa yadīśitā śriyaḥ /
amarā api yatsurā amī
tadimāstasya vibhūtivipruṣaḥ //

kṣārataiva hi guṇastathāsti te
yena na vrajati kaścidantikam /
bhīṣaṇākṛti bibharṣi yādasāṃ
cakramarṇava kimarthamagrataḥ //

apāsya lakṣmīharaṇotthavairitā-
macintayitvā ca tadadrimanthanam /
dadau nivāsaṃ haraye mahodadhir-
vimatsarā dhīradhiyāṃ hi vṛttayaḥ //

jitendubhāso nayatāṃ maṇinadhas-
tṛṇāni mūrdhnā bibhṛtāṃ jaleśvaraḥ /
prabhorna kaścitprabhurasti tattvato
ratnāni ratnāni tṛṇaṃ tṛṇaṃ punaḥ //

grīṣmaṃ dviṣantu jaladāgamarthayantāṃ
te saṃkaṭaprakṛtayaḥ kṛpaṇāstaḍāgāḥ /
abdhestu mugdhaśapharīcaṭulācalendra-
niṣkampakukṣipayaso dvayamapyacintyam //

grāvāṇo maṇayo harirjalacaro lakṣmīḥ payomānuṣī
muktaughaḥ sikatā pravālalatikāḥ śevālamambhaḥ sudhā /
tīre kalpamahīruhāḥ kimaparaṃ nāmāpi ratnākaro
dūrātkarṇarasāyanaṃ nikaṭatastṛṣnāpi no śāmyati //

āstāṃ klamāpaharaṇaṃ jaladherjalena
dūre davāgniparidīpitamānasānām /
etāvadastu yadi toyakaṇairna jihvā
dandahyate dviguṇatāṃ ca na yāti tṛṣṇā //

ratnānyamūni makarālaya māvamaṃsthāḥ
kallolavellitadṛṣatparuṣaprahāraiḥ /
kiṃ kaustubhena vihito bhavato na nāma
yāñcāprasāritakaraḥ puruṣottamopi //