Subhāṣitāvali 1-1040 · Verses 0827-0846
dāvāgniploṣaduḥkhaṃ kharapavanajalakleśamarkācca tāpaṃ
mātaṅgākarṣaṇāni vyasanamapi guru prāptavantopi vajrāt /
dārucchāyāphalāni tvacamapi kusumaṃ mañjarīḥ pallavānvā
nārthibhyo vārayanti pratidivasamaho sādhu vṛttaṃ tarūṇām //
haṃsāḥ padmavanāśayā balibhujo gṛdhrāśca māṃsāśayā
pānthāḥ svāduphalāśayā madhulihaḥ saurabhyagandhāśayā /
dūrānniṣphalaraktapuṣpanicayairniḥsāra rathyonnate
re re śalmalipādapa pratidinaṃ ke na tvayā vañcitāḥ //
bhrātarbhīmamarubhramśramaśamavyāpārapāraṃgamaṃ
matvā candanapādapaṃ pathika mā viśrāntaye śiśriyaḥ /
etasyāntikavartibhirghanaviṣajvālāvalībīṣaṇair-
āśvāsya smṛtiśeṣatāṃ viṣadharairnīṃtaḥ kiyantodhvagāḥ //
uccairyo madhupānalubdhamanasāṃ bhṛṅgāṅganānāṃ gaṇair-
udgīto racitālayaḥ khagakulairdeśāntarādāgataiḥ /
āsīdyaśva niṣevitodhvagaśatairgrīṣmoṣmatānticchide
soyaṃ saṃprati durmadena dalitaśchāyātarurdantinā //
bhuktaṃ svāduphalaṃ kṛtaṃ ca śayanaṃ śākhāgrajaiḥ pallavais-
tvacchāyāpariśītalaṃ ca salilaṃ pītaṃ vinītaḥ klamaḥ /
viśrāntaṃ suciraṃ tatopi manasā prāptā parā nirvṛtis-
tvaṃ sanmārgatarurvayaṃ ca pathikā bhūyāspunaḥ saṃgamaḥ //
astyeva bhūbhṛtāṃ mūrdhni divi vā dyotatembudaḥ /
marudbhirbhujyamānopi sa kimeti rasātalam //
ambudaḥ kṛtapado nabhastale
toyapūraparipūritodadhiḥ /
goṣpadasya bharaṇepyaśaktimān-
ityasatyamabhidīyate katham //
etadatra pathikaikajīvitaṃ
paśya śuṣyati kathaṃ mahatsaraḥ /
dhiṅmudhāmbudhara ruddhasadgatir-
vardhitā kimiha haṭṭavāhinī //
svārthānapekṣaṃ janatāpaśāntyai
nityoditāḥ santi payomucomī /
vivarṣiṇastānavagṛhṇate ye
santyeva te kepi mahānubhāvāḥ //
kva dṛṣṭamandhena balāhakena
ghrātuṃ gavā yanna tṛṇaṃ nighṛṣṭam /
mahātarurbandhurivādhvagānā-
māyātvavaśyāyakaṇairdaridraḥ //
uttuṅgaśailaśikharāśrayaṇena kecid-
uddāmavīcivalitāḥ sarito bhavanti /
anye punarjalakaṇāstṛṇaloṣṭapātā-
dambhomucāṃ payasi na kṣayamānpuvanti //
yatroṣitosi cirakālamakiṃcanaḥ san-
narṇaḥpratigrahadhanagrahaṇādhamarṇaḥ /
nirlajja garjasi samudrataṭepi tatra
dhṛṣṭodhamastava samo ghana naiva dṛṣṭaḥ //
āsyaṃ nirasya rasitaiḥ suciraṃ vihasya
gātrāntareṣu ghana varṣasi cātakasya /
taccañcukoṭikuṭilāyatakaṃdharasya
prāṇātyayosya bhavataḥ parihāsamātram //
ākramyoccaiḥ śirasi vasatirbhūbhṛtāmunnatānāṃ
toyādānāṃ tadapi jaladherlokasaṃtāpaśāntyai /
dīrghā chāyā prakṛtimahati vyomni cābhogabandho
he he megha spṛhayati na te kaḥ kiletthaṃ vratāya //
ākramyoccaiḥ śirasi vasatirbhūbhṛtāmunnatānāṃ
toyādānaṃ tadapi jaladherlokasaṃtāpaśāntyai /
dīrghā chāyā prakṛtimahati vyomni cābhogabandho
he he megha spṛhayati na te kaḥ kiletthaṃ vratāya //
sādhūtpātaghanaugha sādhu sudhiyāṃ dheyaṃ dharāyāmidaṃ
konyaḥ kartumalaṃ tavaiva ghaṭate karmedṛśaṃ duṣkaram /
sarvasyaupayikāni yāni katicitkṣetrāṇi tatrāśaniḥ
sarvānaupayikeṣu dagdhasikatāraṇyeṣvapāṃ vṛṣṭayaḥ //
bhekaiḥ koṭaraśāyibhirmṛtamiva kṣmāntargataṃ kacchapaiḥ
pāṭhīnaiḥ pṛthupaṅkakūṭaluṭhitairyasminmuhurmūrchitam /
tasmiñchuṣkasarasyakālajaladenāgatya tacceṣṭitaṃ
yenā kaṇṭhanimagnavanyakariṇāṃ yūthaiḥ payaḥ pīyate //
yadbhūbhṛto laghuguṇairapi baddhamūlam-
āpāditāni sahasaiva tṛṇaiḥ śirāṃsi /
ambhomucaḥ pracuravarṣaviśṛṅkhalasya
tacceṣṭitaṃ duravadhāragaterjalasya //
kṛchrāddatte viralaviralānvāribindūnpravṛddho
garjatyekaḥ sarabhasataraṃ paśya tanmātralābhāt /
nṛtyatyanyopyatulamahimaślāghyabhūmirna jāne
madhyādābhyāṃ vipulahṛdayaścātakaḥ kiṃ nu meghaḥ //
gatāste jīmūtāḥ sphuradalikulaśyāmavapuṣaḥ
śriyā yeṣāṃ loke sthalajalavibhāgopyapahṛtaḥ /
vṛthā tṛṣṇāndhaḥ kiṃ bhramasi vidhuraścātakaśiśo
śarajjīmūtoyaṃ kuta iha payobindurapi te //
Original text: Subhāṣitāvali 1-1040 · Edition: P. Peterson, Bombay 1886 (Bombay Sanskrit Series ; 31) · Data entry n.n. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0