Subhāṣitāvali 1-1040 · Verses 0685-0704

jalakaṇavitaraṇarahitaḥ prakaṭitadhavalitaveṣaḥ /
cātaka raṭasi vṛthā kiṃ jaladaḥ śārada eṣaḥ //

santi kūpāḥ sphuradrūpāḥ paritaḥ saritaḥ śubhāḥ /
tathāpi cātakasyaikaḥ phalado jaladodayaḥ //

kekānibhāddhaṭayase paṭucāṭukāni
cañcatkalāpamapi nṛtyasi rañjanāya /
he cātaka prayatase jaladaṃ pratītthaṃ
binduṃ jalasya labhase na ca lajjase ca //

vāhatvamīśvarasutasya vidhāya barhin-
pramlāyitaḥ sa nijapakṣakalāpa eva /
nārādhitaḥ sa bhavatā puruṣottamaḥ kiṃ
yaste tṛṣaṃ praśamayetkacameghavarṣaiḥ //

vasatotiśayaprītyā mānasocitasaṃsthiteḥ /
palvalāmbhasi haṃsasya haṃsataiva vikalpyate //

pibanti madhu padmebhyo bhṛṅgāḥ kesaradhūsarāḥ /
haṃsāḥ śaivālamaśnanti dhigdaivamasamañjasam //

yadi nāma daivayogājjagadasarojaṃ kadācidapi jātam /
avakaranikaraṃ vikirati tatkiṃ kṛkavākuriva haṃsaḥ //

kaṭu raṭati nikaṭarvatī vācāṭaṣṭiṭṭibhaḥ paṭuryatra /
apasaraṇameva śaraṇaṃ maunaṃ vā tatra haṃsasya //

astu yadyapi sarvatra nīraṃ nīrajamaṇḍitam /
ramate na marālasya mānasaṃ mānasaṃ vinā //

kṣudhitopi padmakhaṇḍe jahāti rajasāvṛtaṃ hi kiṃjalkam /
guṇini kṛtapakṣapāto bisaṃ tu bahu manyate haṃsaḥ //

taralayasi dṛśaṃ kimutsukā-
makulaṣamānasavāsalālite /
avatara kalahaṃsi vāpikāṃ
punarapi yāsyasi paṅkajālayam //

bhṛṅgāṅganājanamanoharahārigīta-
rājīvareṇukraṇakīrṇapaśaṅgatoyām /
ramyāṃ himācalanadīṃ pravihāya haṃsa
he he hatāśa vada kāṃ diśamutsukosi //

he haṃsa melitapayaḥsalilaṃ vivektuṃ
śaktasya saṃprati matiḥ kva nu tedya yātā /
kāsāravāriṇi kalāṃ patitāṃ yadindo-
rādātumicchasi bisāṅkuravāñchayā tvam //

śītāṃśuśekharaśiroruhasaṃśritāni
puṇyāni pāvitajaganti manoramāṇi /
bhrāntvā ciraṃ surasaritsalilāni daivāl-
labdhāni hātumiha vāñchasi nāsi haṃsaḥ //

sthitvā ciraṃ nabhasi niścalatārakeṇa
mātaṅgasaṅgakaluṣāṃ nalinīṃ nirīkṣya /
utpannamanyuparighargharaniḥsvanena
haṃsena sāśru parivṛtya gataṃ na līnam //

yenojjhitaṃ sahacarīvadanopanītaṃ
ramyaṃ mṛṇālaśakalaṃ himaśaṅkhaśubhram /
soyaṃ khago hatavidhe tava ceṣṭitena
śevālanālalavalampaṭatāṃ vidhatte //

raṭasi kaṭu kimuccairvāyasa spardhayā me
vihagahataka viṣṭhāraktavaktrāntarālaḥ /
vitatadhavalapakṣākṣepavikṣobhitāmbhāḥ
kamalavanavihārī sārasohaṃ na kākaḥ //

haṃsodhvagaḥ śramamapohayituṃ dinānte
kāraṇḍakākabakabhāsavanaṃ praviṣṭaḥ /
mūkoyamityupahasanti lunanti pakṣān-
nīcāśrayo hi mahatāmavamānabhūmiḥ //

kva kaṭhinamaho pīloḥ pattraṃ mṛduḥ kva bisāṅkuraḥ
kva kaṭu lavaṇaṃ kaupaṃ cāmbhaḥ kva tāmarasāsavaḥ /
kva kusumarajo hṛdyaṃ rūkṣāḥ kva coṣarapāṃsavaḥ
kva maruviṣayo dhvāṅkṣakṣetraṃ kva haṃsa bhavādṛśāḥ //

bho rājahaṃsa kimiti tvamihāgatosi
yosau bakaḥ sa iha haṃsa iti pratītaḥ /
tadgamyatāṃ tvaritameva tataḥ prabhāte
yāvadvadanti baka eṣa na mūḍhalokāḥ //