Subhāṣitāvali 1-1040 · Verses 0502-0521
pṛthvī pṛthvī guṇā mānyāḥ santi bhūpā vivekinaḥ /
parābhavāpadaṃ yānti kasmādunnatabuddhayaḥ //
adṛṣṭamukhabhaṅgasya yuktamandhasya yācitum /
aho bata mahatkaṣṭaṃ cakṣuṣmānapi yācate //
dāridryānalasaṃtāpaḥ śāntaḥ saṃtoṣavāriṇā /
yācakāśāvighātāntardāhaṃ ko nāma paśyatu //
paripūrṇaguṇābhogagarimodnāra eva saḥ /
trijagatspṛhaṇīyesminna rucirdraviṇepi yat //
vidyayaiva mado yeṣāṃ kārpaṇyaṃ ca dhane sati /
teṣāṃ daivābhiśaptānāṃ salilādagnirutthitaḥ //
kiṃ tayā kriyate lakṣmyā yā vadhūriva kevalā /
yā na veśyeva sāmānyā pathikairapi bhujyate //
tyāgo guṇo vittavatāṃ vittaṃ tyāgavatāṃ guṇaḥ /
parasparaviyuktau tu vittatyāgau viḍambanā //
kusumastabakasyeva dvayī vṛttirmanasvinaḥ /
mūrdhni vā sarvalokasya śīryate vana eva vā //
nṛṇāṃ dhuri sa evaiko yaḥ kaścittyāgapāṇinā /
nirmārṣṭi prārthanāpāṃsudhūsaraṃ mukhamarthinām //
ākāramātravijñānasaṃpāditamanorathāḥ /
dhanyāste ye na śṛṇvanti dīnāḥ praṇayināṃ giraḥ //
buddhiryā sattvarahitā strītvaṃ tatkevalaṃ matam /
sattvaṃ cānayasaṃpannaṃ tatpaśutvaṃ na pauruṣam //
kāmaṃ priyānapi prāṇānvimuñcanti manasvinaḥ /
icchanti na tvamitrebhyo mahatīmapi satkriyām //
atyadbhutamimaṃ manye svabhāvamamanasvinaḥ /
yadupakriyamāṇopi prīyate na vilīyate //
pratyupakurvatpūrvaṃ kṛtopakāramapi lajjayati cetaḥ /
yastu vihitopakārādupakāraḥ sodhiko mṛtyoḥ //
pratyupakurvanbahvapi na bhavati pūrvopakāriṇā tulyaḥ /
ekonukaroti kṛtaṃ niṣkāraṇameva kurutenyaḥ //
jīvañjīvayati hi yo jñātijanaṃ parijanaṃ ca suhṛdaśca /
tasya saphalā gṛhaśrīrdhiganupajīvyāṃ dhanasamṛddhim //
yacchañjalamapi jalado vallabhatāmeti sarvalokasya /
nityaṃ prasāritakaraḥ savitāmapi bhavatyacakṣuṣyaḥ //
nāptaṃ yatkenacidapi manorathā api yato nivartante /
tadyapi na labhyatenyanmanasvinaḥ kimabhimānaphalam //
ghaṭanaṃ vighaṭanamathavā kāryāṇāṃ bhavati vidhiniyogena /
ucitenucite karmaṇi vṛttinivṛttī mamāyatte //
kalpasthāyi na jīvitamaiścaryaṃ nāpyate ca yadabhimatam /
lokastathāpyakāryaṃ kurute kāryaṃ kimuddiśya //
Original text: Subhāṣitāvali 1-1040 · Edition: P. Peterson, Bombay 1886 (Bombay Sanskrit Series ; 31) · Data entry n.n. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0