Subhāṣitāvali 1-1040 · Verses 0462-0481
karṇe tatkathayanti dundubhiravai rāṣṭre yaduddhoṣitaṃ
tannamrāṅgatayā vadanti karuṇaṃ yasmātrapāvānbhavet /
ślāghante tadudīryate yadariṇāpyugraṃ na marmāntakṛ-
dye kecinnanu śāvyamaugdhyanidhayaste bhūbhṛtāṃ rañjakāḥ //
bhaṇḍastāṇḍavamaṇḍape caṭukathāvīthīṣu kanthākavir-
goṣṭhaśva svagṛhāṅgaṇe śikharibhūgarte khaṭākhuḥ sphuṭam /
piṇḍīśūratayā viṭaśva paṭutāṃ bhūbhṛdgṛhe gāhate
gacchanti hradakṛṣṭakacchapatulāṃ citraṃ tatonyatra te //
jāḍyaṃ hrīmati gaṇyate vratarucau dambhaḥ śucau kaitavaṃ
śūre nirghṛṇatā ṛjau vimatitā dainyaṃ priyālāpini /
tejasvinyavaliptatā mukharatā vaktaryaśaktiḥ sthire
tatko nāma guṇo bhavedguṇavatāṃ yo durjanairnāṅkitaḥ //
ākhuḥ kailāsaśailaṃ tulayati karaṭastārkṣyamāṃsābhilāṣī
babhrurlāṅgūlamūlaṃ calayati capalastakṣakāhiṃ jighāṃsuḥ /
bhekaḥ pāraṃ yiyāaurbhujagamapi mahāghasmarasyāmburāśeḥ
prāyeṇāsannapātaḥ smarati samucitaṃ karma na kṣudrakarmā //
aguṇakaṇo guṇorāśirdvayamiha daivātkhalamukhe patitam /
prasarati tailamivaikaḥ salile ghṛtavajjaḍatvametyanyaḥ //
śaraṇaṃ kiṃ prapannāni viṣavanmārayanti kim /
na tyajyante na bhujyante kṛpaṇena dhanāni yat //
kṛpaṇena samo dātā na bhūto na bhaviṣyati /
aspṛśanneva vittāni yaḥ parebhyaḥ prayacchati //
yā vipattirdhanāpāye navā bhogivadānyayoḥ /
prajñāpakarṣātprāgeva prāptā hi kṛpaṇena sā //
tyāgopabhogaśūnyena dhanena dhanino yadi /
bhavāmaḥ kiṃ na tenaiva dhanena dhanino vayam //
gṛhamadhyanikhātena dhanena ramate yadi /
sa tu tenānusāreṇa ramate kiṃ na meruṇā //
kiṃśuke kiṃ śukaḥ kuryātphalitepi bubhukṣitaḥ /
adātari samṛddhepi kiṃ kuryurupajīvinaḥ //
dānopabhogabandhyā yā suhṛdhbiryā na bhujyate /
puṃsāṃ yadi hi sā lakṣmīralakṣmīḥ katama bhavet //
atisaṃcayakart ṇāṃ vittamanyasya kāraṇām /
anyaiḥ saṃcīyate yatnādanyaiśca madhu pīyate //
yaddadāsi viśiṣṭebhyo yadāśnāsi dine dine /
tatte vittamahaṃ manye śeṣaṃ kasyāpi rakṣasi //
viḍambanaiva puṃsi śrīḥ parapraṇayapāṃsule /
kāntiṃ kāmiha kurvīta kuṇau kaṭakakalpanā //
kṛtvopakāraṃ yastasmādvāñchati pratyupakriyām /
dīnastṛṣṇāvidheyatvādvāntamapyupaleḍhi saḥ //
dānaṃ bhogo nāśastisro gatayo bhavanti vittasya /
yo na dadāti na bhuṅkte tasya tṛtīyā gatirnāśaḥ //
dānaṃ bhogaṃ ca vinā dhanasattāmātrakeṇa ceddhaninaḥ /
vayamapi kimiti na dhaninistiṣṭhati naḥ kāñcano meruḥ //
dhaninopyadānabhogā gaṇyante dhuri mahādaridrāṇām /
hanti na yataḥ pipāsāmataḥ samudropi marureva //
abhyupayuktāḥ sadbhirgatāgatairaharahaḥ sunirviṇṇāḥ /
kṛpaṇajanasaṃnikarṣaṃ saṃprāpyārthāḥ svapantīva //
Original text: Subhāṣitāvali 1-1040 · Edition: P. Peterson, Bombay 1886 (Bombay Sanskrit Series ; 31) · Data entry n.n. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0