Subhāṣitāvali 1-1040 · Verses 0282-0301
kasyādeśātkṣapayati tamaḥ saptasaptiḥ prajānāṃ
chāyāhetoḥ pathi viṭapināmañjaliḥ kena baddhaḥ /
abhyarthyante jalalavamucaḥ kena vā vṛṣṭihetor-
jātyaivaite parahitavidhau sādhavo baddhakakṣyā //
svaphalanicayaḥ śākhābhaṅgaṃ karoti vanaspater-
gamanamalasaṃ barhāṭopi karoti śikhaṇḍinaḥ /
caturagamano yo jātyāśvaḥ sa gauriva vāhyate
guṇavati jane prāyeṇaite guṇāḥ khalu vairiṇaḥ //
khyātiṃ yatra guṇā na yānti guṇinastatrādaraḥ syātkutaḥ
kiṃ kuryādbahuśikṣitopi puruṣaḥ pāṣāṇabhūte jane /
premārūḍhavilāsinīmadavaśavyāvṛttakaṇṭhasvanaḥ
sītkāro hi manoharopi badhire kiṃ nāma kuryādguṇam //
kṣudrāḥ santi sahasraśaḥ svabharaṇavyāpāramātronmukhāḥ
svārtho yasya parārtha eva sa pumānekaḥ satāmagraṇīḥ /
duṣpūrodarapūraṇāya pibati srotaḥpatiṃ vāḍavo
jīmūtastu nidāghatāpitajagatsaṃtāpavicchittaye //
namratvenonnamantaḥ paraguṇanutibhiḥ svānguṇānkhyāpayantaḥ
puṣṇantaḥ svīyamarthaṃ satatakṛtamahārambhayatnāḥ parārthe /
kṣāntyaivākṣeparūkṣākṣaramukharamukhādurmukhānduḥkhayantaḥ
santaḥ sāścaryacaryā jagati bahumatāḥ kasya nābhyarthanīyāḥ //
sajjanā eva sādhūnāṃ prathayanti guṇotkaram /
puṣpāṇāṃ saurabhaṃ prāyastanvate dikṣu mārutāḥ //
sādhureva pravīṇaḥ syātsadguṇāmṛtacarvaṇe /
navacūtāṅkurāsvādakuśalaḥ kokilaḥ kila //
prāyaḥ santyupadeśārhā dhīmanto na jaḍāśayāḥ /
tilāḥ kusumasaugandhyagrāhiṇo na yavāḥ kvacit //
manasvihṛdayaṃ dhatte raukṣyeṇaiva prasannatām /
bhasmanā makuraḥ prāyaḥ prasādaṃ labhatetarām //
uttamaḥ kleśavikṣobhaṃ kṣamaḥ soḍhuṃ nahītaraḥ /
maṇireva mahāśāṇagharṣaṇaṃ na tu mṛtkaṇaḥ //
jaḍe prabhavati prāyo duḥkhaṃ bibhrati sādhavaḥ /
sitāṃśāvudite padmāḥ saṃkocātaṅkadhāriṇaḥ //
guṇānāmantaraṃ prāyastajjño jānāti netaraḥ /
mālatīmallikāmodaṃ ghrāṇaṃ vetti na locanam //
svabhāvaṃ naiva muñcanti santaḥ saṃsargatosatām /
na tyajanti rutaṃ mañju kākasaṃparkataḥ pikāḥ //
saṃpattau komalaṃ cittaṃ sādhorāpadi karkaśam /
sukumāraṃ madhau pattraṃ taroḥ syātkaṭhinaṃ śucau //
svabhāvaṃ na jahātyantaḥ sādhurāpadgatopi san /
karpūraḥ pāvakapluṣṭaḥ saurabhaṃ bhajatetarām //
apyāpatsamayaḥ sādhoḥ prayāti ślāghanīyatām /
vidhorvidhuṃtudāskandavipatkālopi sundaraḥ //
dṛṣṭadurjanadaurātmyaḥ sajjane rajyate janaḥ /
āruhya parvataṃ pānthaḥ nirvṛtimetyalam //
kṣaṇakṣayiṇi sāpāye bhoge rajyanti nottamāḥ /
saṃtyajyāmbhojakiṃjalkaṃ haṃsāḥ prāśnanti śaivalam //
adhamaṃ bādhate bhūyo duḥkhāvego na tūttamam /
pāṇipādaṃ rujatyāśu śītasparśo na cakṣuṣī //
guṇavānsucirasthāyī daivenāpi na sahyate /
tiṣṭhatyekāṃ niśāṃ candraḥ śrīmānsaṃpūrṇamaṇḍalaḥ //
Original text: Subhāṣitāvali 1-1040 · Edition: P. Peterson, Bombay 1886 (Bombay Sanskrit Series ; 31) · Data entry n.n. · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0