Subhāṣitaratnakośa · Chapter 46
yad-vargyābhir jagrāhe pṛthu-śakula-kulāsphālana-trāsa-hāsa vyastoru-stambhikābhir diśi diśi saritāṃ dig-jaya-prakrameṣu
ambho gambhīra-nābhī-kuhara-kavalanomukta-paryasta-lolat kallolābaddha-mugdha-dhvani-cakita-kaṇat-kukkubhaṃ kāminībhiḥ //
majjaty āmajja-majjan-maṇi-masṛṇa-phaṇā-cakravāle phaṇīndre yat senoddāma-helā-bhara-calita-mahā-śaila-kīlāṃ babhāra
kṛcchrāt pātāla-mūlāvila-bahula-nirālamba-jambāla-niṣṭhaḥ pṛṣṭhāṣṭhīla-pratiṣṭhām avanim avanamat karparaḥ kūrmarājaḥ //
yasyodyoge balānāṃ sakṛd api calatām ujjihānai rajobhir jambāliny ambarasya sravad-amara-sarit-toya-pūreṇa mārge
saṃsīdac-cakra-śalyākula-taraṇikarot pīḍitāśvīya-datta dvitrāvaskanda-mandaḥ katham api calati syandano bhānavīyaḥ //
deve diśāṃ vijaya-kautuka-suprayāte niryantraṇa-prasara-sainya-bhareṇa yatra
pratyūpyamāna-maṇi-kīlaka-gāḍha-bandha prāṇaḥ . . phaṇapatir vasudhāṃ dadhāti //
guñjat-kuñja-kuṭīra-kuñjara-ghaṭā-vistīrṇa-karṇa-jvarāḥ prāk-pratyag-dharaṇīndra-kandara-darī-pārīndra-nidrā-druhaḥ
laṅkāṅka trikakut-pratidhvani-ghanāḥ paryanta-yātrā-jaye yasya bhremuramandamandara-ravair āśā-rudho ghoṣaṇāḥ //
tvaṃ sarvadā nṛpati-candra jaya-śriyo 'rthī svapne 'pi na praṇayinī bhavato 'ham āsam
itthaṃ śriyā kupitayeva ripūn vrajantyā saṃjaghnire samara-keli-sukhāni yasya //
te pīyūṣa-mayūkha-śekhara-śiraḥ-saṃdāna-mandākinī kallola-pratimalla-kīrti-laharī-lāvaṇya-liptāmbarāḥ
sarva-kṣatra-bhujoṣma-śātana-kalā-duḥśīla-doḥ-śālino vaṃśe tasya babhūvur adbhuta-guṇā dhārā-dharitrī-bhujaḥ //
yan nistriṃśa-hatodgatair ari-śiraś cakrair babhūva kṣaṇaṃ loke cāndramase vidhuṃtuda-ghaṭāvaskanda-kolāhalaḥ
kiṃ cāmībhir api sphuran-maṇitayā caṇḍāṃśukoṭi-bhramaṃ bibhrāṇair udapādi rāhu-bhuvane bhūyān subhikṣotsavaḥ //
tenedaṃ sura-mandiraṃ ghaṭayatā ṭaṅkāvalī-nirdalat pāṣāṇa-prakaraḥ kṛto 'yam akhilaḥ kṣīṇo girīṇāṃ gaṇaḥ
arthibhyo vasu varṣatā punar asau saṃrūḍha-ratnāṅkura śreṇi-smera-śiraḥ-sahasra-śikharaḥ saṃvardhito rohaṇaḥ //
surāṇāṃ pātāsau sa punar atipuṇyaika-hṛdayo grahas tasyāsthāne gurur ucita-mārge sa nirataḥ
karas tasyātyarthaṃ vahati śatakoṭi-praṇayitāṃ sa sarvasvaṃ dātā tṛṇam iva sureśaṃ vijayate //
jīvākṛṣṭiṃ sa cakre mṛdha-bhuvi dhanuṣaḥ śatrur āsīd gatāsur lakṣāptir mārgaṇānām abhavad ari-bale tad-yaśas tena labdham
muktā tena kṣameti tvaritam ari-gaṇair uttamāṅgaiḥ pratīṣṭhā pañcatvaṃ dveṣi-sainye sthitam avani-patir nāpa saṃkhyāntaraṃ saḥ //
yeṣāṃ kalpa-mahīruhāṃ marakata-vyājena tair arthibhir vyakrīyante śalāṭavo 'pi maṇayas te padmarāgādayaḥ
teṣu prauḍha-phalopamardavi-namac-chākhā-mukhārohibhis tyāgādvaitam aharniśaṃ sukṛtino yasyāmarair gīyate //
yo maurvīkiṇa-kaitavena sakala-kṣmāpāla-lakṣmī-balāt kāropagraha-vācyatāmakinitau bibhrad bhujau bhūpatiḥ
lokān vācayati sma vikrama-mayim ākhyāyikām ātmanaḥ kvāpi kvāpy anugacchad-arjuna-kathā-saṃbhāra-lambhāvatīm //
krudhyad-gandha-karīndra-danta-muṣala-preṅkhola-dīptānala jvālā-pātita-kumbha-mauktika-phala-vyutpanna-lājāñjalau
hastenāsima-yūkha-darbha-latikā-baddhena yuddhotsavaiḥ rājñā yena salīlam utkala-pater lakṣmīḥ punar-bhūḥ kṛtā //
Original text: Subhāṣitaratnakośa · Edition: D.D. Kosambi and V.V. Gokhale. Cambridge, Massachusetts 1957 (Harvard Oriental Series, 42) · Data entry Harunaga Isaacson · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0