સુભાષિતરત્નકોશ · અધ્યાય 46

યદ્-વર્ગ્યાભિર્ જગ્રાહે પૃથુ-શકુલ-કુલાસ્ફાલન-ત્રાસ-હાસ વ્યસ્તોરુ-સ્તમ્ભિકાભિર્ દિશિ દિશિ સરિતાં દિગ્-જય-પ્રક્રમેષુ
અમ્ભો ગમ્ભીર-નાભી-કુહર-કવલનોમુક્ત-પર્યસ્ત-લોલત્ કલ્લોલાબદ્ધ-મુગ્ધ-ધ્વનિ-ચકિત-કણત્-કુક્કુભં કામિનીભિઃ ॥

મજ્જત્ય્ આમજ્જ-મજ્જન્-મણિ-મસૃણ-ફણા-ચક્રવાલે ફણીન્દ્રે યત્ સેનોદ્દામ-હેલા-ભર-ચલિત-મહા-શૈલ-કીલાં બભાર
કૃચ્છ્રાત્ પાતાલ-મૂલાવિલ-બહુલ-નિરાલમ્બ-જમ્બાલ-નિષ્ઠઃ પૃષ્ઠાષ્ઠીલ-પ્રતિષ્ઠામ્ અવનિમ્ અવનમત્ કર્પરઃ કૂર્મરાજઃ ॥

યસ્યોદ્યોગે બલાનાં સકૃદ્ અપિ ચલતામ્ ઉજ્જિહાનૈ રજોભિર્ જમ્બાલિન્ય્ અમ્બરસ્ય સ્રવદ્-અમર-સરિત્-તોય-પૂરેણ માર્ગે
સંસીદચ્-ચક્ર-શલ્યાકુલ-તરણિકરોત્ પીડિતાશ્વીય-દત્ત દ્વિત્રાવસ્કન્દ-મન્દઃ કથમ્ અપિ ચલતિ સ્યન્દનો ભાનવીયઃ ॥

દેવે દિશાં વિજય-કૌતુક-સુપ્રયાતે નિર્યન્ત્રણ-પ્રસર-સૈન્ય-ભરેણ યત્ર
પ્રત્યૂપ્યમાન-મણિ-કીલક-ગાઢ-બન્ધ પ્રાણઃ . . ફણપતિર્ વસુધાં દધાતિ ॥

ગુઞ્જત્-કુઞ્જ-કુટીર-કુઞ્જર-ઘટા-વિસ્તીર્ણ-કર્ણ-જ્વરાઃ પ્રાક્-પ્રત્યગ્-ધરણીન્દ્ર-કન્દર-દરી-પારીન્દ્ર-નિદ્રા-દ્રુહઃ
લઙ્કાઙ્ક ત્રિકકુત્-પ્રતિધ્વનિ-ઘનાઃ પર્યન્ત-યાત્રા-જયે યસ્ય ભ્રેમુરમન્દમન્દર-રવૈર્ આશા-રુધો ઘોષણાઃ ॥

ત્વં સર્વદા નૃપતિ-ચન્દ્ર જય-શ્રિયો ઽર્થી સ્વપ્ને ઽપિ ન પ્રણયિની ભવતો ઽહમ્ આસમ્
ઇત્થં શ્રિયા કુપિતયેવ રિપૂન્ વ્રજન્ત્યા સંજઘ્નિરે સમર-કેલિ-સુખાનિ યસ્ય ॥

તે પીયૂષ-મયૂખ-શેખર-શિરઃ-સંદાન-મન્દાકિની કલ્લોલ-પ્રતિમલ્લ-કીર્તિ-લહરી-લાવણ્ય-લિપ્તામ્બરાઃ
સર્વ-ક્ષત્ર-ભુજોષ્મ-શાતન-કલા-દુઃશીલ-દોઃ-શાલિનો વંશે તસ્ય બભૂવુર્ અદ્ભુત-ગુણા ધારા-ધરિત્રી-ભુજઃ ॥

યન્ નિસ્ત્રિંશ-હતોદ્ગતૈર્ અરિ-શિરશ્ ચક્રૈર્ બભૂવ ક્ષણં લોકે ચાન્દ્રમસે વિધુંતુદ-ઘટાવસ્કન્દ-કોલાહલઃ
કિં ચામીભિર્ અપિ સ્ફુરન્-મણિતયા ચણ્ડાંશુકોટિ-ભ્રમં બિભ્રાણૈર્ ઉદપાદિ રાહુ-ભુવને ભૂયાન્ સુભિક્ષોત્સવઃ ॥

તેનેદં સુર-મન્દિરં ઘટયતા ટઙ્કાવલી-નિર્દલત્ પાષાણ-પ્રકરઃ કૃતો ઽયમ્ અખિલઃ ક્ષીણો ગિરીણાં ગણઃ
અર્થિભ્યો વસુ વર્ષતા પુનર્ અસૌ સંરૂઢ-રત્નાઙ્કુર શ્રેણિ-સ્મેર-શિરઃ-સહસ્ર-શિખરઃ સંવર્ધિતો રોહણઃ ॥

સુરાણાં પાતાસૌ સ પુનર્ અતિપુણ્યૈક-હૃદયો ગ્રહસ્ તસ્યાસ્થાને ગુરુર્ ઉચિત-માર્ગે સ નિરતઃ
કરસ્ તસ્યાત્યર્થં વહતિ શતકોટિ-પ્રણયિતાં સ સર્વસ્વં દાતા તૃણમ્ ઇવ સુરેશં વિજયતે ॥

જીવાકૃષ્ટિં સ ચક્રે મૃધ-ભુવિ ધનુષઃ શત્રુર્ આસીદ્ ગતાસુર્ લક્ષાપ્તિર્ માર્ગણાનામ્ અભવદ્ અરિ-બલે તદ્-યશસ્ તેન લબ્ધમ્
મુક્તા તેન ક્ષમેતિ ત્વરિતમ્ અરિ-ગણૈર્ ઉત્તમાઙ્ગૈઃ પ્રતીષ્ઠા પઞ્ચત્વં દ્વેષિ-સૈન્યે સ્થિતમ્ અવનિ-પતિર્ નાપ સંખ્યાન્તરં સઃ ॥

યેષાં કલ્પ-મહીરુહાં મરકત-વ્યાજેન તૈર્ અર્થિભિર્ વ્યક્રીયન્તે શલાટવો ઽપિ મણયસ્ તે પદ્મરાગાદયઃ
તેષુ પ્રૌઢ-ફલોપમર્દવિ-નમચ્-છાખા-મુખારોહિભિસ્ ત્યાગાદ્વૈતમ્ અહર્નિશં સુકૃતિનો યસ્યામરૈર્ ગીયતે ॥

યો મૌર્વીકિણ-કૈતવેન સકલ-ક્ષ્માપાલ-લક્ષ્મી-બલાત્ કારોપગ્રહ-વાચ્યતામકિનિતૌ બિભ્રદ્ ભુજૌ ભૂપતિઃ
લોકાન્ વાચયતિ સ્મ વિક્રમ-મયિમ્ આખ્યાયિકામ્ આત્મનઃ ક્વાપિ ક્વાપ્ય્ અનુગચ્છદ્-અર્જુન-કથા-સંભાર-લમ્ભાવતીમ્ ॥

ક્રુધ્યદ્-ગન્ધ-કરીન્દ્ર-દન્ત-મુષલ-પ્રેઙ્ખોલ-દીપ્તાનલ જ્વાલા-પાતિત-કુમ્ભ-મૌક્તિક-ફલ-વ્યુત્પન્ન-લાજાઞ્જલૌ
હસ્તેનાસિમ-યૂખ-દર્ભ-લતિકા-બદ્ધેન યુદ્ધોત્સવૈઃ રાજ્ઞા યેન સલીલમ્ ઉત્કલ-પતેર્ લક્ષ્મીઃ પુનર્-ભૂઃ કૃતા ॥