Language

ENहिગુ
Scripture Library

Subhāṣitaratnakośa · Chapter 45

45.1*(1542)

śrutvā dāśarathī suvela-kaṭake sānandam ardhe dhanuṣ ṭaṅkāraiḥ paripūrayanti kakubhaḥ proñchanti kaukṣeyakān
abhyasyanti tathaiva citra-phalake laṅkā-pates tat punar vaidehī-kuca-patra-valli-valanā-vaidagdhyam ardhe karāḥ //

45.2*(1543)

saṃtuṣṭe tisṛṇāṃ purām api ripau kaṇḍūla-dor-maṇḍala krīḍā-kṛtta-punaḥ-prarūḍha-śiraso vīrasya lipsor varam
yācñā-dainya-parāñci yasya kalahāyante mithas tvaṃ vṛṇu tvaṃ vṛṇv ity abhito mukhāni sa daśagrīvaḥ kathaṃ kathyate //

45.3*(1544)

eko bhavān mama samaṃ daśa vā namanti jyā-ghoṣa-pūrita-viyanti śarāsanāni
tal loka-pāla-sahitaḥ saha lakṣmaṇena cāpaṃ gṛhāṇa sadṛśaṃ kṣaṇam astu yuddham //

45.4*(1545)

re vṛddha-gṛdhra kim akāṇḍam iha pravīra dāvānale śalabhatāṃ labhase pramatta
lakpāvasāna-pavanollasitasya sindhor ambho ruṇaddhi kim u saikata-setubandhaḥ //

45.5*(1546)

āskandhāvadhi kaṇṭha-kāṇḍa-vipine drāc candrahāsāsinā chettuṃ prakramite mayaiva tarasā truṭyac-chirāsaṃtatau
asmeraṃ galitāśru-gadgada-padaṃ bhinna-bhruvā yady abhūd vaktreṣv ekam api svayaṃ sa bhagavān tan me pramāṇaṃ śivaḥ //

45.6*(1547)

devo yady api te guruḥ sa bhagavān ardhendu-cūḍāmaṇiḥ kṣoṇī-maṇḍalam ekaviṃśatim idaṃ vārān jitaṃ yady api
draṣṭavyo 'sy amum eva bhārgava-baṭaḥ kaṇṭhe kuṭhāraṃ vahan paulastyasya puraḥ praṇāma-racita-pratyagra-sevāñjaliḥ //

45.7*(1548)

rudrādes tulanaṃ svakaṇṭha-vipina-cchedo harer vāsanaṃ kārāveśmani puṣpakasya ca jayo yasyedṛśaḥ kelayaḥ
so 'haṃ durjaya-bāhu-daṇḍa-sacivo laṅkeśvaras tasya me kā ślāghā ghuṇa-jarjareṇa dhanuṣā kṛṣṭena bhagnena vā //

45.8*(1549)

vīra-prasūr jayati bhārgava-reṇukaiva yat tvāṃ triloka-tilakaṃ sutam abhyasūta
śakrebha-kumbha-taṭa-khaṇḍana-caṇḍa-dhāmā yenaiṣa me na gaṇito yudhi candrahāsaḥ //

45.9*(1550)

rāme rudra-śarāsanaṃ tulayati smitvā sthitaṃ pārthivaiḥ śiñjā-sañjana-tatpare 'vahasitaṃ dattvā mithas tālikāḥ
āropya pracalāṅgulī-kisalaye mlānaṃ guṇāsphālane sphārākarṣaṇa-bhagna-parvaṇi punaḥ siṃhāsane mūrcchitam //

45.10*(1551)

pṛthvi sthirā bhava bhujaṅgama dhārayaināṃ tvaṃ kūrmarāja tad idaṃ dvitayaṃ dadhīthāḥ
dik-kuñjarāḥ kuruta tat-tritaye didhīrṣāṃ rāmaḥ karotu hara-kārmukam ātatajyam //

45.11*(1552)

lāṅgūlena gabhastimān valayitaḥ protaḥ śaśī maulinā jīmūtā vidhutāḥ śaṭābhir uḍavo daṃṣṭrābhir āsāditāḥ
uttīrṇo 'mbu-nidhir dṛśaiva viṣadais tenāṭṭahāsormibhir laṅkeśasya ca laṅghito diśi diśi krūraḥ pratāpānalaḥ //

45.12*(1553)

yo yaḥ kṛtto daśamukha-bhujas tasya tasyaiva vīryaṃ labdhvā dṛpyanty adhikam adhikaṃ bāhavaḥ śiṣyamāṇāḥ
yady acchinnaṃ daśamukha-śiras tasya tasyaiva kāntau saṃkrāmantyām atiśayavatī śeṣa-vaktreṣu lakṣmīḥ //

45.13*(1554)

bhagnaṃ deva samasta-vānara-bhaṭair naṣṭaṃ ca yūthādhipaiḥ kiṃ dhairyeṇa puro vilokaya daśagrīvo 'yam ārād abhūt
itthaṃ jalpati saṃbhramolbaṇa-mukhe sugrīva-rāje muhus tenākekaram īkṣitaṃ daśa śanair bāṇān ṛjūkurvatā //

45.14*(1555)

bhramaṇa-java-samīraiḥ śerate śāla-ṣaṇḍā mama nakha-kuliśāgrair grāva-garbhāḥ sphuṭanti
ajagaram api cāhaṃ muṣṭi-niṣpiṣṭa-vaktraṃ nija-bhuja-taru-mūlasyālavālaṃ karomi //

45.15*(1556)

kṛṣṭā yena śiroruheṣu rudatī pāñcāla-rājātmajā yenāsyāḥ paridhānam apy apahṛtaṃ rājñāṃ gurūṇāṃ puraḥ
yasyoraḥ-sthala-śoṇitāsavam ahaṃ pātuṃ pratijñātavān so 'yaṃ mad-bhuja-pañjare nipatitaḥ saṃrakṣyatāṃ kauravāḥ //

45.16*(1557)

kapole jānakyāḥ kari-kalabha-danta-dyuti-muṣi smara-smeraṃ gaṇḍoḍḍamara-pulakaṃ vaktra-kamalam
muhuḥ paśyan śrutvā rajani-cara-senā-kalakalaṃ jaṭā-jūṭa-granthiṃ draḍhayati raghūṇāṃ parivṛḍhaḥ //

45.17*(1558)*

harir alasa-vilocanaḥ sagarvaṃ balam avalokya punar jagāma nidrām /
adhigata-pati-vikramāsta-bhītis tu dayitāpi vilokayāñcakāra //

45.18*(1559)

bhūyaḥ kāñcana-kenipāta-nikara-protkṣipta-dūrodgatair yat saṃkhyeṣu cakāra śīkara-kaṇair eva dviṣāṃ durdinam
kiṃ cākāṇḍa-kṛtodyamas tripathagāsañcārinaukā-gaṇoaḥ gīrvāṇendra-phaṇīndrayor api dadau śaṅkāṃ viśaṅko 'pi yaḥ //

45.19*(1560)

mainākaḥ kim ayaṃ ruṇaddhi gagane man-mārgam avyāhataṃ śaktis tasya kutaḥ sa vajra-patanād bhīto mahendrād api
tārkṣyaḥ so 'pi samaṃ nijena vibhunā jānāti māṃ rāvaṇaṃ vijñātaṃ sa jaṭāyur eṣa jarasā kliṣṭo vadhaṃ vāñchati //

45.20*(1561)

putras tvaṃ tripura-druhaḥ punar ahaṃ śiṣyaḥ kim etāvatā tulyaḥ so 'pi kṛtas tavāyam adhikaḥ kodaṇḍa-dīkṣā-vidhiḥ
tatrādhāra-nibandhano yadi bhaved ādheya-dharmodayasḥ tad bhoḥ skanda gṛhāṇa kārmukam idaṃ nirṇīyatām antaram //

45.21*(1562)

drāṅ niṣpeṣa-viśīrṇa-vajra-śakala-pratyupta-rūḍha-vraṇa granthy-udbhāsini bhaṅgaṃ ogham aghavan mātaṅga-dantodyame
bhartuḥnr nandana-devatā-viracita-srag-dāmni bhūmeḥ sutā vīra-śrīr iva yasya vakṣasi jagad-vīrasya viśrāmyatu //

Original text: Subhāṣitaratnakośa · Edition: D.D. Kosambi and V.V. Gokhale. Cambridge, Massachusetts 1957 (Harvard Oriental Series, 42) · Data entry Harunaga Isaacson · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc