Subhāṣitaratnakośa · Chapter 34

uddāma-dviradāvalūna-bisinī-saurabhya-saṃbhāvita vyomānaḥ kalahaṃsa-kampita-garut-pālī-marun-māṃsalāḥ
dūrottāna-taraṅga-laṅghana-jalā-jaṅghāla-garva-spṛśaḥ karpūra-drava-śīkarair iva diśo limpanti pampānilāḥ //

andhrī-nīrandhra-pīna-stana-taṭa-luṭhanāyāsamanda-pracārāś cārūnnullāsayanto draviḍa-vara-vadhū-hāri-dhammilla-bhārān
jighrantaḥ siṃhalīnāṃ mukha-kamala-malaṃ keralīnāṃ kapolaṃ cumbanto vānti mandaṃ malaya-parimalā vāyavo dākṣiṇātyāḥ //

latāṃ puṣpavatīṃ spṛṣṭvā kṛta-snāno jalāśaye
punas tat-saṅga-śaṅkīva vāti vātaḥ śanaiḥ śanaiḥ //

kāntā-karṣaṇa-lola-kerala-vadhū-dhamilla-mallī-rajaś caurāś coḍa-nitambinī-stana-taṭe niṣpandatām āgatāḥ
revā-śīkara-dhāriṇo 'ndhra-murala-strī-māna-mudrābhidoaḥ vātā vānti navīna-kokila-vadhū-hūṅkāra-vācālitāḥ //

dhunānaḥ kāverī-parisara-bhuvaś campaka-tarūn marun mandaṃ kunda-prakara-makarandān avakiran
priya-premākarṣa-cyuta-racanam āmūla-saralaṃ lalāṭe lāṭīnāṃ luṭhitam alakaṃ tāṇḍavayati //

vahati lalita-mandaḥ kāminī-māna-bandhaṃ ślathayitum ayam eko dakṣiṇo dākṣiṇātyaḥ
vitarati ghana-sārāmodam antar-dhunāno jaladhi-jala-taraṅgān khelayan gandha-vāhaḥ //

bhuktvā ciraṃ dakṣiṇa-dig-vadhūm imāṃ vihāya tasyā bhayataḥ śanaiḥ śanaiḥ
sa-gandha-sārādi-kṛtāṅga-bhūṣaṇaḥ prayāty udīcīṃ dayitām ivānilaḥ //

vāti vyasta-lavaṅga-lodhra-lavalī-kuñjaḥ karañja-drumān ādhunvann upabhuktam uktamuralātoyormi-mālā-jaḍaḥ
svairaṃ dakṣiṇa-sindhu-kūla-kadalī-kacchopakaṇṭhodbhavaḥ kāverī-taṭa-tāḍi-tāḍana-taṭatkārottaro mārutaḥ //

cumbann ānanam āluṭhan stana-taṭīm āndolayan kuntalaṃ vyasyann aṃśuka-pallavaṃ manasija-krīḍāṃ samullāsayan
aṅgaṃ vihvalayan mano vikalayan mānaṃ samunmūlayan nārīṇāṃ malayānilaḥ priya iva pratyaṅgam āliṅgati //

alīnāṃ mālābhir viracita-jaṭā-bhāra-mahimā parāgaiḥ puṣpāṇām uparacita-bhasma-vyatikaraḥ
vanānām ābhoge kusumavati puṣpoccaya-paro marun mandaṃ mandaṃ vicarati parivrājaka iva //

śaṣpa-śyāmalitāla-vāla-nipatat-kulyājala-plāvita krīḍodyāna-niketanājira-juṣām aspṛṣṭa-bhū-reṇavaḥ
suptaṃ saṃprati bodhayanti śanakaiś ceto-bhuvaṃ kāmināṃ pratyagra-sphuṭa-mallikā-surabhayaḥ sāyanṃtanā vāyavaḥ //

adyābhogini gāḍha-marma-nivahe harmāgra-vedī-juṣāṃ sadyaś candana-śoṣiṇi stana-taṭe saṅge kuraṅgī-dṛśām
prāyaḥ praślathayanti puṣpa-dhanuṣaḥ puṣpākare niṣṭhite nirvedaṃ nava-mallikā-surabhayaḥ sāyaṃ nayā vāyavaḥ //

śiśira-śīkara-vāhini mārute carati śīta-bhayād iva satvaraḥ
manasijaḥ praviveśa viyoginī hṛdayam āhita-śoka-hutāśanaḥ //

dīrghān muktaḥ sapadi malayādhitya-kāyāḥ prasaṅgād āviṣkurvan praṇaya-piśunaṃ saurabhaṃ candanasya
mandaṃ mandaṃ nipatati cirād āgato mādhavīṣu vyākurvāṇo bhayam iva paraṃ dākṣiṇo gandhavāhaḥ //

prabhāte sannaddha-stanita-mahimānaṃ jaladharaṃ spṛśantaḥ sarvatra sphuṭita-vana-mallī-surabhayaḥ
amī mandaṃ mandaṃ surata-samara-śrānta-taruṇī lalāṭa-svedāmbhaḥ-kaṇa-parimuṣo vānti marutaḥ //

surata-bhara-khinna-pannaga-vilāsinī-pāna-keli-jarjaritaḥ /
punar iha virahi-śvāsair malaya-marun māṃsalī-bhavati //

ete pallī-parivṛḍha-vadhū-prauḍha-kandarpa-keli kliṣṭāpīta-stana-parisara-sveda-saṃpad-vipakṣāḥ
vānti svairaṃ sarasi sarasi kroḍa-daṃṣṭrā-vimarda truṭyad-gundrā-parimala-guṇa-grāhiṇo gandhavāhāḥ //

nādhanyaiḥ śaṅkha-pāṇeḥ kṣaṇa-dhṛta-gatayaḥ prāṃśubhiś candrakānta prāsādair dvārakāyāṃ taralita-caramāmbhodhi-nīrāḥ samīrāḥ
sevyante nitya-mādyat-kari-kāṭhina-karā-sphāla-kāla-prabuddha krudhyat-pañcānanāgra-dhvani-bhara-vigalad-guggulūdgāra-garbhāḥ //

hima-sparśād aṅge ghana-pulaka-jālaṃ vidadhataḥ pika-troṭī-truṭyad-vikaca-sahakārāṅkura-lihaḥ
amī svairaṃ svairaṃ malaya-maruto vānti dinajaṃ dināpāye cakṣuḥ-klamam apaharanto mṛgadṛśām //

ayam uṣasi vinidra-drāviḍī-tuṅga-pīna stana-parisara-sāndra-sveda-bindūpamardī
sruta-malayaja-vṛkṣa-kṣīra-saurabhya-sabhyo vahati sakhi bhujaṅgī-bhukta-śesaḥ samīraḥ //

ye dolākelikārāḥ kim api mṛga-dṛśāṃ manyu-tantu-cchido ye sadyaḥ śṛṅgāra-dīkṣā-vyatikara-guravo ye ca loka-traye 'pi
te kaṇṭhe loṭhayantaḥ para-bhṛta-vayasāṃ pañcamaṃ rāga-rājaṃ vānti svairaṃ samīrāḥ smara-vijaya-mahā-sākṣiṇo dākṣiṇātyāḥ //

daronmīlac-cūḍa-prakara-mukulodgāra-surabhiḥ latālāsya-krīḍā-vidhi-niviḍa-dīkṣā-paricayaḥ
vibhindann udyānāny atanu-makaranda-drava-hara śrama-svairo vāyur manasija-śarair jarjarayati //

śrāntāś cūta-vanāni kuñja-paṭala-preṅkholanād unmiṣan mallī-kuḍmala-sāndra-saurabha-sarit-saṃsyanda-śṛṅgāriṇaḥ
ete saṃvasathopakaṇṭha-vilasad-vṛṣṭy-ambu-vīcī-cayon mīlad-bāla-tuṣāra-śīkara-kirau krīḍanti jhañjhānilāḥ //