Subhāṣitaratnakośa · Chapter 32

deva svasti vayaṃ dvijās tata itas tīrtheṣu sisnāsavaḥ kālindī-sura-sindhu-saṅga-payasi snātuṃ samīhāmahe
tad yācemahi sapta-piṣṭapa-śucībhāvaikatāna-vrataṃ saṃyaccha svayaśaḥ sitāsita-payo-bhedād viveko 'stu naḥ //

kiṃ vṛttāntaiḥ para-gṛha-gataiḥ kiṃtu nāhaṃ samarthas tūṣṇīṃ sthātuṃ prakṛti-mukharo dākṣiṇātya-svabhāvaḥ
deśe deśe vipaṇiṣu tathā catvare pāna-goṣṭhyām unmatteva bhramati bhavato vallabhā hanta kīrtiḥ //

sā candrād api candanād api dara-vyākoṣa-kundād api kṣīrābdher api śeṣato 'pi phaṇinaś caṇḍīśa-hāsād api
karṇātī-sita-danta-patra-mahaso 'py atyantam uddyotinī kīrtis te bhuja-vīrya-nirjita-ripor loka-trayaṃ bhrāmyati //

tvad-yaśo-rāja-haṃsasya pañjaraṃ bhuvana-trayam
amī pānaka-raṅkābhāḥ saptāpi jala-rāśayaḥ //

yat kṣāraṃ ca malīmasaṃ ca jaladher ambhas tad ambhodharaiḥ kṛtvā svādu ca nirmalaṃ ca nihitaṃ yatnena śuktau tathā
yenānarghatayā ca sundaratayā cedaṃ yaśobhis tava spardhām etya virājate nanu pariṇāmo 'dbhuto bhautikaḥ //

dṛṣṭaṃ saṃgara-sākṣibhir nigaditaṃ vaitālika-śreṇibhir nyastaṃ cetasi khañjanaiḥ sukavibhiḥ kāvyeṣu saṃcāritam
utkīrṇaṃ kuśalaiḥ praśastiṣu sadā gītaṃ ca nākeṣadāṃ dārer ujjayinī-bhujaṅga bhavataś candrāvadātaṃ yaśaḥ //

utkallolasya lakṣmīṃ lavaṇa-jalanidhir lambhitaḥ kṣīra-sindhoḥ ko vindhyaḥ kaś ca gaurī-gurur iti marutām abhyudasto vivekaḥ
nītāḥ karkatvam arka-pravahaṇa-harayo hāritotsaṅga-lakṣmā rājann uddāma-gaurair ajani ca rajanī-vallabhas tvad-yaśo bhoḥ //

nirmukta-śeṣa-dhavalair acalendra-mantha saṃkṣubdha-dugdha-maya-sāgara-garbha-gauraiḥ
rājann idaṃ bahula-pakṣa-dalan-mṛgāṅka cchedojjvalais tava yaśobhir aśobhi viśvam //

svasti kṣīrābdhi-madhyān nija-dayita-bhujābhyantara-sthābja-hastā kṣmāyām akṣāma-kīrtiṃ kuśalayati mahā-bhūbhujaṃ bhojya-devam
kṣemaṃ me 'nyad yugāntāvadhi tapatu bhavān yad-yaśo-ghoṣaṇābhiḥ devo nidrā-daridraḥ saphalayati harir yauvana-rddhiṃ mameti //

tvat-kīrtir jāta-jāḍyeva saptāmbhonidhi-majjanāt
pratāpāya jagannātha yātā mārtaṇḍa-maṇḍalam //

kā tvaṃ, kuntala-malla-kīrtir, ahaha kvāsi sthitā, na kvacit sakhyas tās tava kutra kutra vada vāg lakṣmīs tathā kāntayaḥ
vāg yātā caturānanasya vadanaṃ lakṣmīr murārer uraḥ kāntir maṇḍalam aindavaṃ mama punar nādyāpi viśrāma-bhūḥ //

āsīd uptaṃ yad etad raṇa-bhuvi bhavatā vairi-mātaṅga-kumbhān muktā-bījaṃ tad etat trijagati janayāmāsa kīrti-drumaṃ te
śeṣo mūlaṃ prakāṇḍaṃ hima-girir udadhir dugdha-pūrālavālaṃ jyotsnā śākhā-pratānaḥ kusumam uḍu-cayo yasya candraḥ phalaṃ ca //

adya svarga-vadhū-gaṇe guṇamaya tvat-kīrtim indūjjvalām uccair gāyati niṣkalaṅkima-daśām ādāsyate candramāḥ
gītā-karṇana-moda-mukta-yavasa-grāsābhilāṣo vada svāminn aṅka-mṛgaḥ kiyanti hi dināny etasya vartiṣyate //

abhayam abhayaṃ deva brūmas tavāsilatāvadhūḥ kuvalayadalaśyāmā śatror uraḥsthalaśāyinī
samayasulabhāṃ kīrtiṃ bhavyām asūta sutām asāv api ramayituṃ rāgāndheva bhramaty akhilaṃ jagat //

dyām āvṛṇoti dharaṇī-talam ātanoti pātāla-mūla-timirāṇi tiraskaroti
hārāvalī-hariṇa-lakṣma-harāṭṭa-hāsa heramba-danta-hari-śaṅkha-nibhaṃ yaśas te //

deva tvad-yaśasi prasarpati śanair lakṣmī-sudhoccaiḥ-śravaś candrairāvata-kaustubhāḥ sthitim ivāmanyanta dugdhodadhau
kiṃ tv ekaḥ param asti dūṣaṇa-kaṇo yan nopayāti bhramāt kṛṣṇaṃ śrīḥ śiti-kaṇṭham adri-tanayā nīlāmbaraṃ revatī //

airāvaṇanti kariṇaḥ phaṇino 'py aśeṣāḥ śeṣanti hanta vihagā api haṃsitāraḥ
nīlotpalāni kumudanti ca sarva-śailāḥ kailāsituṃ vyavasitā bhavato yaśobhiḥ //

rāmaḥ sainya-samanvitaḥ kṛta-śilā-setur yad ambhonidheḥ pāraṃ laṅghitavān purā tad adhunā nāścaryam utpādayet
ekākiny api setu-bandha-rahitān saptāpi vārāṃ nidhīn helābhis tava deva kīrti-vanitā yasmāt samullaṅghati //

na tac citraṃ yat te vitata-karavālogra-rasano mahī-bhāraṃ voḍhuṃ bhuja-bhujaga-rājaḥ prabhavati
yad udbhūtenedaṃ nava-visalatā-tantu-śucinā yaśo-nrimokeṇa sthagitam avanī-maṇḍalam abhūt //

śrīkhaṇḍa-pāṇḍima-rucaḥ sphuṭa-puṇḍarīka ṣaṇḍa-prabhā-paribhava-prabhavās tudanti
tvat-kīrtayo gagana-dig-valayaṃ tad-antaḥ piṇḍībhavan-niviḍa-mūrti-paramparābhiḥ //

apanaya mahā-mohaṃ rājann anena tavāsinā kathaya kuhaka-krīḍāścaryaṃ kathaṃ kva ca śikṣitam
yad ari-rudhiraṃ pāyaṃ pāyaṃ kusumbha-rasāruṇaṃ jhagiti vamati kṣīrāmbhodhi-pravāhasitaṃ yaśaḥ //

tvaṃ kāmboja virājase bhuvi bhavat-tāto divi bhrājate tat-tātas tu vibhūṣaṇaḥ sa kim api brahmaukasi dyotate
yuṣmābhis tribhir ebhir arpita-tanus tvat-kīrtir ujjṛmbhiṇī māṇikya-stavaka-traya-praṇayinīṃ hārasya dhatte śriyam //

janānurāga-miśreṇa yaśasā tava sarpatā
dig-vadhūnāṃ mukhe jātam akasmād ardha-kuṅkumam //

indor lakṣma tripura-jayinaḥ kaṇṭha-mūlaṃ murārir dig-nāgānāṃ mada-jalam asībhāñji gaṇḍa-sthalāni
adyāpy urvī-valaya-tilaka śyāmalimnāvaliptāny ābhāsante vada dhavalitaṃ kiṃ yaśobhis tvadīyaiḥ //