Subhāṣitaratnakośa · Chapter 28
kiṃ svarbhānur asau vilimpati jagad dehaprabhāvistaraiḥ tīvrāṃśoḥ patataḥ pataty atha karālambāvakṛṣṭaṃ nabhaḥ
kiṃ sāmbhodhikulābalāṃ vasumatīṃ svasmin vidhatte hariḥ saṃkalpān iti māṃsalaṃ vitanute kādambanīlaṃ tamaḥ //
niṣyandasphuritābhir oṣadhirucāṃ śailāḥ śikhābhaktibhiḥ śabdaiḥ prāṇabhṛto gṛhītasumanovāsair marudbhir drumāḥ
dhvānte limpati mattakokilavadhūkaṇṭhābhinīle jagad lakṣyante bhavanāni jālavivaroddhāntaiḥ pradīpāṃśubhiḥ //
drākparyastagabhastir astamayate māṇikyaśoṇo raviḥ sāndhyaṃ dhāma nabhoṅgaṇaṃ kulayati dvitrisphurattārakam
śocyante vayasāṃ gaṇair ita itaḥ paryantacaityadrumāḥ kiṃ cābhyarṇaparākrameṇa tamasā prorṇūyate rodasī //
cakṣurlagnam ivātimāṃsalamasīvarṇāyate yan nabhaḥ pārśvasthā iva bhānti hanta kakubho niḥsandhiruddhāntarāḥ
vinyastātmapadapramāṇakam idaṃ bhūmītalaṃ jñāyate kiṃ cānyat karasaṃgamaikagamakaḥ svāṅge 'pi saṃpratyayaḥ //
ghanatamatimiraghuṇotkarajagdhānām iva patanti kāṣṭhānām /
chidrair amībhir uḍubhiḥ kiraṇavyājena cūrṇāni //
rahaḥ-saṃketa-stho ghanatama-tamaḥ-puñja-pihita vṛthonmeṣaṃ cakṣur muhur upadadhānaḥ pathi pathi
sa-ḍatkārād alpād api nibhṛta-saṃprāpta-ramaṇī bhrama-bhrāmyad-bāhur dama-damikayottāmyati yuvā //
hā kaṣṭaṃ ka iha kṣamaḥ pratikṛtau kasyaitad āvedyatāṃ grastaṃ hanta niśācarair iva tamaḥ-stobhaiḥ samastaṃ jagat
kālaḥ so 'pi kim asti yatra bhagavān udgamya śīta-dyutir dhvāntaughād bhuvam uddhariṣyati hariḥ pātāla-garbhād iva //
utsārito hasita-dīdhitibhiḥ kapolād ekāvalībhir avadhūta iva stanebhyaḥ
aṅgeṣv alabdha-paribhoga-sukho 'ndhakāro gṛhṇāti keśa-racanāsu ruṣeva nārīḥ //
vyomnas tāpiccha-gucchāvalibhir iva tamo-vallarībhir vriyante paryantāḥ prānta-vṛttyā payasi vasumatī nūtane majjatīva
vātyāsaṃvega-viṣvag-vitata-valayita-sphīta-dhūmyāprakāśaṃ prārambhe 'pi triyāmā taruṇayati nijaṃ nīlimānaṃ vaneṣu //
atyutsārya bahir-viṭaṅga-vaḍabhī-gaṇḍa-sthala-śyāmikāṃ bhinnābhinna-gavākṣa-jāla-virala-cchidraiḥ pradīpāṃśavaḥ
ārūḍhasya bhareṇa yauvanam iva dhvāntasya naktaṃ mukhe niryātāḥ kapilāḥ karāla-virala-śmaśrū-prarohā iva //
tanu-lagnā iva kakubhaḥ kṣmā-valayaṃ caraṇa-cāra-mātram iva /
viyad iva cālika-daghnaṃ muṣṭi-grāhyaṃ tamaḥ kurute //
uttaṃsaḥ keki-picchair marakata-valaya-śyāmale doḥ-prakāṇḍe hāraḥ sārendra-nīlair mṛgamada-racito vaktra-patra-prapañcaḥ
nīlābjaiḥ śekhara-śrī-rasita-vasanatā cety abhīkābhisāre saṃpraty eṇekṣaṇānāṃ timira-bhara-sakhī vartate veśa-līlā //
Original text: Subhāṣitaratnakośa · Edition: D.D. Kosambi and V.V. Gokhale. Cambridge, Massachusetts 1957 (Harvard Oriental Series, 42) · Data entry Harunaga Isaacson · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0