Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (revised text) · Chapter 96
iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe 'gastyatīrthavarṇano nāma pañcanavatitamo 'dhyāyaḥ ||
RKS adhyāya 96
mārkaṇḍeya uvāca:
athānandeśvaraṃ gacchet sarvadevanamaskṛtam /
rudrasya paramānando yatra jāto yudhiṣṭhira
tattīrthaṃ kathayiṣyāmi sūryapāpakṣayaṃ karam /
yudhiṣṭhira uvāca:
ānandaś caiva saṃjāto rudrasya dvijasattama
kathayasva mahābhāga saṃkṣepān munisattama /
mārkaṇḍeya uvāca:
kathayāmi nṛpaśreṣṭha ānandeśvaram uttamam
dānavānāṃ vadhaṃ kṛtvā devadevaś ca śaṅkaraḥ /
pūjito daivataiḥ sarvaiḥ kinnarair yakṣapannagaiḥ
ānandaṃ paramaṃ prāpya nanarta vṛṣavāhanaḥ /
bhairavaṃ rūpam āsādya gaurī cārddhāṅgadhāritā
bhūtavetālakaṅkālair bhairavair bhairavo vṛtaḥ /
narmadāyottare tīre dakṣiṇe pāṇḍunandana
tuṣṭair marudgaṇais tatra sthāpitaḥ kamalāsanaḥ /
tadā prabhṛti vai deva ānandeśvara ucyate
aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ paurṇamāsyāṃ narādhipa /
vidhiṃ snātvārcayed devāṃ sugandhena vilepayet
brāhmaṇān pūjayet tatra yathāśaktyā yudhiṣṭhira /
godānaṃ tatra kartavyaṃ vastradānaṃ tathaiva ca
vasantasya trayodaśyāṃ śrāddhaṃ tatraiva kārayet /
iṅgudair badarair bilvair akṣatena jalena vā
pretānāṃ kārayec chrāddham ānandeśvaratīrthake /
pretā ānanditāḥ syus te yāvad āhūta samplavam
santatirdhanasaukhyaṃ ca saptajanmani jāyate /
ānandaś ca bhavet teṣāṃ janma janma yudhiṣṭhira
mārkaṇḍeya uvāca:
tato gacchet tu rājendra mātṛtīrtham anuttamam /
saṅgamasya samīpasthaṃ narmadādakṣiṇe taṭe
mātaras tatra rājendra saṃjātā narmadātaṭe /
umayā yācitas tatra vyālayajñopavītakaḥ
uvāca yoginīvṛndaṃ kaṣṭaṃ kaṣṭaṃ na śobhanam /
uvāca varadaś cāsmi yogivṛndavarapradaḥ
yoginya ūcuḥ:
ajeyāḥ sarvadevānāṃ tvat prasādān maheśvara /
tīrthānāmabhisaṃkhyāne prakhyātā vasudhātale
evaṃ bhavatu yoginyas tatraivāntaradhīyata
mārkaṇḍeya uvāca:
tasmiṃs tīrthe tu yo martyo navamyāṃ vijitendriyaḥ /
upoṣya parayā bhaktyā pūjayen mātṛmaṇḍalam
tasya tā mātaraḥ prītāḥ prīto 'yaṃ vṛṣavāhanaḥ /
bandhyāyā mṛtavatsāyā aputrāyā yudhiṣṭhira
snapanaṃ cārabhet tatra mantrajñair brāhmaṇottamaiḥ /
sahiraṇyena kumbhena pañcaratnaphalānvitam
snāpayet putrakāmā ca kāṃsyapātreṇa mantrataḥ /
putrān sā labhate nārī vīryayuktān guṇānvitān
yaṃ yaṃ kāmam abhidhyāyet taṃ taṃ sā labhate nṛpa /
mātṛtīrthāt paraṃ tīrthaṃ nāsty anyat pāṇḍunandana
tasyaivānantaraṃ tāta jalamadhyeśvaraṃ param /
liṅgeśvaramiti khyātaṃ surāsuranamaskṛtam
yudhiṣṭhira uvāca:
atyaktā sā tu revā yā kathaṃ tyaktā ca śambhunā /
jalamadhye hi tiṣṭheta śūlapāṇiḥ pinākadhṛk
tadahaṃ śrotum icchāmi tava vākyād dvijottama /
mārkaṇḍeya uvāca:
āścaryabhūtā loke 'smin pratiṣṭhā pāṇḍunandana
paṇḍito vṛddhabhāvena kathayāmi nṛpottama /
ādau kṛtayuge tāta dānavo baladarpitaḥ
kālabāṣpa iti prokto durjayo devadānavaiḥ /
tapaś cacāra vipulaṃ narmadāyā jale śubhe
ārādhayan mahādevam ugreṇa tapasā bhṛśam /
tatas tutoṣa bhagavān sapatnīko maheśvaraḥ
īśvara uvāca:
bho bho vatsa varaṃ brūhi tuṣṭo 'haṃ tava bhaktitaḥ /
devasya vacanaṃ śrutvā kālabāṣpo 'bravīd vacaḥ
devāś caiva mayā bhagnāḥ prasādāt tava śūlinaḥ /
saṃgrāme ca viṣaṇṇo 'haṃ tasmād ārādhanaṃ kṛtam
hastaṃ śirasi yasyaiva dāsyāmi ca maheśvara /
na sa jīvet pumāṃl loke varam etaṃ dadasva me
īśvara uvāca:
yat te 'bhilaṣitaṃ daitya tat tathaiva bhaviṣyati /
iti śrutvā vaco daityaḥ śambhum evābhidudruve
hastaṃ te mūrdhni dāsyāmi na tatsatyaṃ vacas tava /
rudraḥ palāyitas tena keśavaṃ śaraṇaṃ gataḥ
nivedya keśavaṃ sarvaṃ tasminn eva nyalīyata /
keśava uvāca:
hanmy ahaṃ taṃ mahādeva duṣṭaṃ daityajaneśvaram
hastaṃ śirasi tasyaiva dāpayāmi maheśvara /
tatas tvaritamāpannaḥ praviṣṭo namadātaṭe
kṛṣṇaḥ strīveṣadhārī ca daityasaṃmukham āgataḥ /
dvātriṃśallakṣaṇopetā niyuktā kāmasāyakaiḥ
madhumāthavake śambhuṃ dhyātvā sarvatra kaiśavī /
vanaṃ babhrāma sarvatra suśīlā vaṭapādapam
kṣobhayantīva cittāni sā reme dharmanandana /
riṅgamāṇaś ca daityo 'sau kālabāṣpaḥ sudurjanaḥ
praviṣṭaḥ sa vane ramye yatra sā śubhalocanā /
ahaṃ bhavāmi te bhartā durjayo devadānavaiḥ
trailokyasvāminī tvaṃ ca prasīda mama sundari /
śrīkṛṣṇa uvāca:
yadi māṃ manyase bhāryāṃ pratyayaś ca bhaven mama
dānava uvāca:
svayaṃ bhavāmi tanvaṅgi śapathaṃ mama sādhanam /
tad ahaṃ ca kariṣyāmi iti me satyabhāṣitam
stryuvāca:
kuruṣva tvaṃ mahābhāga śiro haste pradīyatām /
mārkaṇḍeya uvāca:
kāmāndhenaiva rājendra nikṣipto mastake karaḥ
tatkṣaṇād abhavad bhasma dagdhas tṛṇacayo yathā /
keśavasyopari tadā puṣpavṛṣṭiḥ papāta ha
gatāḥ sarve divaṃ devāḥ svasthānaṃ vigatajvarāḥ /
kṣaurābdhim agamad viṣṇuḥ kālabāṣpe nipātite
ya idaṃ śṛṇuyād bhaktyā caritaṃ dānavasya ca /
śrāddhaṃ tatraiva yaḥ kuryāt kāmakrodhavivarjitaḥ
uddhṛtās tena sarve vai narakāc ca pitāmahāḥ /
kṣetre tasmiṃs tu yo dadyād brāhmaṇe vedapārage
tasya dānaphalaṃ sarvaṃ kurukṣetrād viśiṣyate /
sparśate ya idaṃ liṅgaṃ śaṅkareṇa ca nirmitam
sparśamātro manuṣyas tu rudravāso 'bhijāyate /
etasmāt kāraṇād rājaṃl lokapālāśca devatāḥ
durgādevī tathā caiva madhuhantā caturbhujaḥ /
dānavādyāś ca sarve 'pi rakṣaṇe ceśvarasya ca
rakṣante ca sadākālaṃ gṛhavyāpārarūpataḥ /
putrabhrātṛsamā bhūtvā svāmisambandharūpiṇaḥ
liṅgeśvaraṃ tu rājendra devairadyā 'pi rakṣyate
Original text: Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (RKS) · Edition: Giri, Oṅkārānanda (ed.) - atha bṛhat śrīnarmadāpurāṇam revākhaṇḍam (parivardhita tṛtīya saṃskaraṇa). Jñānasatra Prakāśana Nyāsa, Hośaṅgābāda: 1994. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0