Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (revised text) · Chapter 90
iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe dīrghatapākhyāno nāmaikonanavatitamo 'dhyāyaḥ ||
RKS adhyāya 90
uttānapāda uvāca:
dṛṣṭvā tattīrthamāhātmyaṃ citraseno nareśvaraḥ /
vipulaṃ tīkṣṇadhāraṃ ca kaṇṭhe cāsi nṛpottama
devān sarvān hṛdi dhyāyan brahmaviṣṇumaheśvarān /
vinikṣipannathātmānau pratyakṣau viṣṇuśaṅkarau
kare dhṛtvā tu rājānaṃ rudro vacanam abravīt /
hara uvāca:
prāṇatyāgaṃ mahārāja akāle mā kuruṣva ha
adyāpi tu yuvāsi tvaṃ na yuktaṃ maraṇaṃ tava /
svasthānaṃ gaccha vai śīghraṃ bhogān bhuṅkṣva yathepsitān
bhuṅkṣva niṣkaṇṭakaṃ rājyaṃ nākaṃ śakra ivāparaḥ /
citrasena uvāca:
na rājyaṃ kāmaye deva na putrān na ca bāndhavān
na bhāryāṃ na ca kośaṃ ca na gāśca na turaṅgamān /
muñcasva māṃ mahādeva avighnaṃ kriyatāṃ mama
svargaprāptir mamādyaiva tvatprasādān maheśvara /
deva uvāca:
yasyāgrato bhaved viṣṇurbrahmā rudras tathaiva ca
svargeṇa tasya kiṃ kāryaṃ gato 'sau kiṃ kariṣyati /
tuṣṭāva tvāṃ trayo devā vṛṇīṣva varam uttamam
yathepsitaṃ mahārāja satyam etanna saṃśayaḥ /
citrasena uvāca:
yadi tuṣṭās trayo devā brahmaviṣṇumaheśvarāḥ
adya prabhṛti yuṣmābhiḥ sthātavyam iha sarvadā /
gayāśiraṃ yathā puṇyaṃ kṛtaṃ yuṣmābhir eva ca
tathaivedaṃ tu kartavyaṃ śūlabhedaṃ ca pāvanam /
yatra yatra sthitā yūyaṃ tatra tatra vasāmy aham
gaṇānām iha sarveṣām avadhyo 'haṃ sureśvara /
īśvara uvāca:
adya prabhṛti tiṣṭhāma śūlabhede nareśvara
kalāṃśena trayo devās trikālaṃ nivasāmahe /
nandisaṃjño gaṇaś ca tvaṃ bhaviṣyasi na saṃśaya
bhaviṣyaty agrapūjā te matsamīpe sadā nṛpa /
prakṣipya ca nijāsthīni yathā dīrghatapā yayau
sakuṭumbo vimānasthaḥ svarge tiṣṭhati tatkuru /
evaṃ devā varaṃ dattvā citrasenāya pārthiva
kuṇḍamūrdhani yāsyāmastrayo devās tadā sthitāḥ /
parasparaṃ vadanty evam idaṃ tīrthaṃ tathā śubham
yathā gayāśiraṃ puṇyaṃ sarvamāsi ca paṭhyate /
tathā revātaṭe puṇyaṃ śūlabhedaṃ na saṃśayaḥ
brahmovāca:
idaṃ tīrthaṃ mahārāja yathāpuṇyaṃ gayāśiraḥ /
snātvā caivodake tasmin naro nirmalatāṃ vrajet
ekaṃ gayāśiraṃ muktvā sarvatīrthāni śaṅkara /
śūlabhedasya tīrthasya kalāṃ nārhanti ṣoḍaśīm
kuṇḍasya dakṣiṇe bhāge daśahastapramāṇataḥ /
aindravāruṇavāyavyāṃ pramāṇantv ekaviṃśatiḥ
etat pramāṇaṃ tīrthasya piṇḍadānādikarmasu /
narāḥ puṇyāś ca te sarve atra dānaṃ kṛtaṃ ca yaiḥ
viṣṇus trinetrarūpeṇa brahmarūpī pitāmahaḥ /
tasmiṃs tīrthe sthitā nityaṃ pūjāṃ gṛhṇanti bhaktitaḥ
jātaṃ jātaṃ nirīkṣyante svaputraṃ hi pitāmahāḥ /
kadā yāsyati putro 'sau kadā dātā bhaviṣyati
pañcasthāneṣu yaḥ śrāddhaṃ kurute bhaktimān naraḥ /
svakulāni tu sarvāṇi pretabhūtāni tārayet
ekaviṃśatpitṛpakṣe mātṛpakṣaikaviṃśatim /
bhāryāyā ekādaśaiveti sarvāṇy etāni tārayet
dvijadevaprasādena pitṝṇāṃ ca tathaiva hi /
śrāddhado vasate tatra yatra devo maheśvaraḥ
ātmano ghātakā ye ca goghnāḥ straiṇahatāś ca ye /
daṃṣṭribhir jalapātena vidyutpātena ye hatāḥ
na teṣām agnisaṃskāro na śaucaṃ nodakakriyā /
tatra tīrthe tu yaḥ śrāddhaṃ teṣāṃ kuryāt svabhaktitaḥ
mokṣaprāptir bhavet teṣāṃ tristhāneṣu na saṃśayaḥ /
tṛptis tu jāyate teṣāṃ varṣam ekaṃ na saṃśayaḥ
ajānatā kṛtaṃ pāpaṃ bālabhāveṣu yatkṛtam /
tatsarvaṃ naśyati kṣipraṃ sakṛtsnānena bhūpate
rajakena yathā dhautavastraṃ nirmalatāṃ vrajet /
pāpopaliptas tīrthe 'smin snāto nirmalatāṃ vrajet
saṃnyāsaṃ kurute yas tu tasmiṃs tīrthe narādhipa /
dhyāyamāno mahādevaṃ sa gacchet paramaṃ padam
krīḍitvā ca yathā kāmaṃ svecchayā śivamandire /
vedavedāṅgatattvajño jāyate vipule kule
rūpavān subhagaś caiva sarvavyādhivivarjitaḥ /
sarvadharmasamopetaḥ sarvācārasamanvitaḥ
etat te kathitaṃ rājaṃs tīrthasya phalamuttamam /
tacchrutvā mānavo nityaṃ mucyate sarvapātakaiḥ
yaś cainaṃ śrāvayed bhaktyā ākhyānaṃ dvijasannidhau /
śrāddhe devagṛhe caiva paṭhet parvaṇi parvaṇi
gīrvāṇās tasya tuṣyanti manuṣyāḥ pitṛbhiḥ saha /
paṭhatāṃ śṛṇvatāṃ caiva naśyed vai pāpasaṃcayaḥ
likhitvā tīrthamāhātmyaṃ brāhmaṇebhyo dadāti yaḥ /
jātismaraṃ sa labhate prāpnoty abhimataṃ phalam
Original text: Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (RKS) · Edition: Giri, Oṅkārānanda (ed.) - atha bṛhat śrīnarmadāpurāṇam revākhaṇḍam (parivardhita tṛtīya saṃskaraṇa). Jñānasatra Prakāśana Nyāsa, Hośaṅgābāda: 1994. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0