સ્કન્દપુરાણ: રેવાખણ્ડ (સંશોધિત પાઠ) · અધ્યાય 90

ઇતિ શ્રીસ્કન્દપુરાણે રેવાખણ્ડે દીર્ઘતપાખ્યાનો નામૈકોનનવતિતમો ઽધ્યાયઃ ॥
ર્ક્સ્ અધ્યાય 90
ઉત્તાનપાદ ઉવાચ:
દૃષ્ટ્વા તત્તીર્થમાહાત્મ્યં ચિત્રસેનો નરેશ્વરઃ ।
વિપુલં તીક્ષ્ણધારં ચ કણ્ઠે ચાસિ નૃપોત્તમ

દેવાન્ સર્વાન્ હૃદિ ધ્યાયન્ બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાન્ ।
વિનિક્ષિપન્નથાત્માનૌ પ્રત્યક્ષૌ વિષ્ણુશઙ્કરૌ

કરે ધૃત્વા તુ રાજાનં રુદ્રો વચનમ્ અબ્રવીત્ ।
હર ઉવાચ:
પ્રાણત્યાગં મહારાજ અકાલે મા કુરુષ્વ હ

અદ્યાપિ તુ યુવાસિ ત્વં ન યુક્તં મરણં તવ ।
સ્વસ્થાનં ગચ્છ વૈ શીઘ્રં ભોગાન્ ભુઙ્ક્ષ્વ યથેપ્સિતાન્

ભુઙ્ક્ષ્વ નિષ્કણ્ટકં રાજ્યં નાકં શક્ર ઇવાપરઃ ।
ચિત્રસેન ઉવાચ:
ન રાજ્યં કામયે દેવ ન પુત્રાન્ ન ચ બાન્ધવાન્

ન ભાર્યાં ન ચ કોશં ચ ન ગાશ્ચ ન તુરઙ્ગમાન્ ।
મુઞ્ચસ્વ માં મહાદેવ અવિઘ્નં ક્રિયતાં મમ

સ્વર્ગપ્રાપ્તિર્ મમાદ્યૈવ ત્વત્પ્રસાદાન્ મહેશ્વર ।
દેવ ઉવાચ:
યસ્યાગ્રતો ભવેદ્ વિષ્ણુર્બ્રહ્મા રુદ્રસ્ તથૈવ ચ

સ્વર્ગેણ તસ્ય કિં કાર્યં ગતો ઽસૌ કિં કરિષ્યતિ ।
તુષ્ટાવ ત્વાં ત્રયો દેવા વૃણીષ્વ વરમ્ ઉત્તમમ્

યથેપ્સિતં મહારાજ સત્યમ્ એતન્ન સંશયઃ ।
ચિત્રસેન ઉવાચ:
યદિ તુષ્ટાસ્ ત્રયો દેવા બ્રહ્મવિષ્ણુમહેશ્વરાઃ

અદ્ય પ્રભૃતિ યુષ્માભિઃ સ્થાતવ્યમ્ ઇહ સર્વદા ।
ગયાશિરં યથા પુણ્યં કૃતં યુષ્માભિર્ એવ ચ

તથૈવેદં તુ કર્તવ્યં શૂલભેદં ચ પાવનમ્ ।
યત્ર યત્ર સ્થિતા યૂયં તત્ર તત્ર વસામ્ય્ અહમ્

ગણાનામ્ ઇહ સર્વેષામ્ અવધ્યો ઽહં સુરેશ્વર ।
ઈશ્વર ઉવાચ:
અદ્ય પ્રભૃતિ તિષ્ઠામ શૂલભેદે નરેશ્વર

કલાંશેન ત્રયો દેવાસ્ ત્રિકાલં નિવસામહે ।
નન્દિસંજ્ઞો ગણશ્ ચ ત્વં ભવિષ્યસિ ન સંશય

ભવિષ્યત્ય્ અગ્રપૂજા તે મત્સમીપે સદા નૃપ ।
પ્રક્ષિપ્ય ચ નિજાસ્થીનિ યથા દીર્ઘતપા યયૌ

સકુટુમ્બો વિમાનસ્થઃ સ્વર્ગે તિષ્ઠતિ તત્કુરુ ।
એવં દેવા વરં દત્ત્વા ચિત્રસેનાય પાર્થિવ

કુણ્ડમૂર્ધનિ યાસ્યામસ્ત્રયો દેવાસ્ તદા સ્થિતાઃ ।
પરસ્પરં વદન્ત્ય્ એવમ્ ઇદં તીર્થં તથા શુભમ્

યથા ગયાશિરં પુણ્યં સર્વમાસિ ચ પઠ્યતે ।
તથા રેવાતટે પુણ્યં શૂલભેદં ન સંશયઃ

બ્રહ્મોવાચ:
ઇદં તીર્થં મહારાજ યથાપુણ્યં ગયાશિરઃ ।
સ્નાત્વા ચૈવોદકે તસ્મિન્ નરો નિર્મલતાં વ્રજેત્

એકં ગયાશિરં મુક્ત્વા સર્વતીર્થાનિ શઙ્કર ।
શૂલભેદસ્ય તીર્થસ્ય કલાં નાર્હન્તિ ષોડશીમ્

કુણ્ડસ્ય દક્ષિણે ભાગે દશહસ્તપ્રમાણતઃ ।
ઐન્દ્રવારુણવાયવ્યાં પ્રમાણન્ત્વ્ એકવિંશતિઃ

એતત્ પ્રમાણં તીર્થસ્ય પિણ્ડદાનાદિકર્મસુ ।
નરાઃ પુણ્યાશ્ ચ તે સર્વે અત્ર દાનં કૃતં ચ યૈઃ

વિષ્ણુસ્ ત્રિનેત્રરૂપેણ બ્રહ્મરૂપી પિતામહઃ ।
તસ્મિંસ્ તીર્થે સ્થિતા નિત્યં પૂજાં ગૃહ્ણન્તિ ભક્તિતઃ

જાતં જાતં નિરીક્ષ્યન્તે સ્વપુત્રં હિ પિતામહાઃ ।
કદા યાસ્યતિ પુત્રો ઽસૌ કદા દાતા ભવિષ્યતિ

પઞ્ચસ્થાનેષુ યઃ શ્રાદ્ધં કુરુતે ભક્તિમાન્ નરઃ ।
સ્વકુલાનિ તુ સર્વાણિ પ્રેતભૂતાનિ તારયેત્

એકવિંશત્પિતૃપક્ષે માતૃપક્ષૈકવિંશતિમ્ ।
ભાર્યાયા એકાદશૈવેતિ સર્વાણ્ય્ એતાનિ તારયેત્

દ્વિજદેવપ્રસાદેન પિતૄણાં ચ તથૈવ હિ ।
શ્રાદ્ધદો વસતે તત્ર યત્ર દેવો મહેશ્વરઃ

આત્મનો ઘાતકા યે ચ ગોઘ્નાઃ સ્ત્રૈણહતાશ્ ચ યે ।
દંષ્ટ્રિભિર્ જલપાતેન વિદ્યુત્પાતેન યે હતાઃ

ન તેષામ્ અગ્નિસંસ્કારો ન શૌચં નોદકક્રિયા ।
તત્ર તીર્થે તુ યઃ શ્રાદ્ધં તેષાં કુર્યાત્ સ્વભક્તિતઃ

મોક્ષપ્રાપ્તિર્ ભવેત્ તેષાં ત્રિસ્થાનેષુ ન સંશયઃ ।
તૃપ્તિસ્ તુ જાયતે તેષાં વર્ષમ્ એકં ન સંશયઃ

અજાનતા કૃતં પાપં બાલભાવેષુ યત્કૃતમ્ ।
તત્સર્વં નશ્યતિ ક્ષિપ્રં સકૃત્સ્નાનેન ભૂપતે

રજકેન યથા ધૌતવસ્ત્રં નિર્મલતાં વ્રજેત્ ।
પાપોપલિપ્તસ્ તીર્થે ઽસ્મિન્ સ્નાતો નિર્મલતાં વ્રજેત્

સંન્યાસં કુરુતે યસ્ તુ તસ્મિંસ્ તીર્થે નરાધિપ ।
ધ્યાયમાનો મહાદેવં સ ગચ્છેત્ પરમં પદમ્

ક્રીડિત્વા ચ યથા કામં સ્વેચ્છયા શિવમન્દિરે ।
વેદવેદાઙ્ગતત્ત્વજ્ઞો જાયતે વિપુલે કુલે

રૂપવાન્ સુભગશ્ ચૈવ સર્વવ્યાધિવિવર્જિતઃ ।
સર્વધર્મસમોપેતઃ સર્વાચારસમન્વિતઃ

એતત્ તે કથિતં રાજંસ્ તીર્થસ્ય ફલમુત્તમમ્ ।
તચ્છ્રુત્વા માનવો નિત્યં મુચ્યતે સર્વપાતકૈઃ

યશ્ ચૈનં શ્રાવયેદ્ ભક્ત્યા આખ્યાનં દ્વિજસન્નિધૌ ।
શ્રાદ્ધે દેવગૃહે ચૈવ પઠેત્ પર્વણિ પર્વણિ

ગીર્વાણાસ્ તસ્ય તુષ્યન્તિ મનુષ્યાઃ પિતૃભિઃ સહ ।
પઠતાં શૃણ્વતાં ચૈવ નશ્યેદ્ વૈ પાપસંચયઃ

લિખિત્વા તીર્થમાહાત્મ્યં બ્રાહ્મણેભ્યો દદાતિ યઃ ।
જાતિસ્મરં સ લભતે પ્રાપ્નોત્ય્ અભિમતં ફલમ્