Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (revised text) · Chapter 86
iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe 'ndhakavarapradāno nāma pañcāśītitamo 'dhyāyaḥ ||
RKS adhyāya 86
mārkaṇḍeya uvāca:
andhakasya varaṃ dattvā tenaiva saha śaṅkaraḥ /
umayā sahitaścāpi kailāsaṃ parvataṃ gataḥ
tatas samāgatā devā brahmādyās saha vāsavāḥ /
hṛṣṭapuṣṭāś ca te sarve maheśa taṃ praṇemire
deva uvāca:
svāgataṃ vo mahābhāgā ye kecit tv iha cāgatāḥ /
nihato dānavas tatra bhavadarthe na saṃśayaḥ
raktena tasya me śūlaṃ nirmalaṃ ca na dṛśyate /
kartavyaṃ kiṃ mayā cādya kathyatāṃ hi pitāmaha
sutas tu bhavato brahman yaścā 'sau nihato mayā /
kartumicchāmyahaṃ samyak tīrthayātrāṃ na saṃśayaḥ
utthāya gamyatāṃ sarve ye kecit tv iha cāgatāḥ /
tatas sarvaiḥ suraiḥ sārdhaṃ prabhāsaṃ prati niryayau
prabhāsād yāni tīrthāni gaṅgāsāgarasaṅgame /
avagāhya tu sarvāṇi nirmalatvaṃ na vidyate
nīlībhūtaṃ yathāvastraṃ sitatvaṃ naiva gacchati /
tathā kṛṣṇatriśūlasya nirmalatvaṃ na jāyate
narmadā tu tato gatvā devo devaiḥ samanvitaḥ /
uttaraṃ dakṣiṇaṃ kūlam avagāhya prayatnataḥ
gatvā tu dakṣiṇe kūle parvate bhṛgusaṃjñite /
tatra sthitvā mahādevo devaiḥ saha dharāpate
manoharaṃ tu tatsthānaṃ sarveṣāṃ hi divaukasām /
jñātvā tīrthaviśeṣaṃ tu sthito devo maheśvaraḥ
giriṃ bibheda śūlena tena bhinnaṃ rasātalam /
nirmalaṃ cābhavac chūlaṃ na lepo dṛśyate kvacit
pātālān niḥsṛtā gaṅgā nāmnā bhogavatīti sā /
tatra tīrthaṃ samutpannaṃ śūlabhedeti viśrutam
sūrye rāhugate tatra mahāpuṇyā sarasvatī /
dvitīyaṃ saṅgamaṃ tatra yathā veṇī sitāsitam
tatra brahmā svayaṃ devo brahmeśaṃ liṅgam uttamam /
yasya yāmyadiśābhāge svayaṃ devo janārdanaḥ
vidyate ca svayaṃ tatra viṣṇuḥ pīṭheṣu saṃsthitaḥ /
śūlena ca kṛtā rekhā tatra toyavahā nṛpa
tat toyaṃ ca gataṃ tatra yatra revā nadījalam /
tatra liṅgaṃ mahāpuṇyaṃ cakratīrtheti viśrutam
śūlabhede ca deveśaḥ snānaṃ kṛtvā yathā vidhi /
ātmānaṃ manyate śuddhaṃ na kiṃcit kaluṣaṃ tanau
tasya caivottare bhāge deva devaṃ jagadgurum /
śūlapāṇiṃ tataḥ prāpya pūjayāmāsa yatnataḥ
sarvatīrtham ayaṃ tīrthaṃ sarvatīrthādhikaṃ param /
sarvapuṇyādhikaṃ puṇyaṃ sarvadruḥkhaghnam uttamam
tatra tīrthaṃ pratiṣṭhāpya devadevo jagadguruḥ /
rakṣakāṃs tu tato muktvā tatra sthāpya vināyakam
kṣetrapālaśataṃ cāṣṭau tīrthaṃ rakṣanti yatnataḥ /
vighnāni tasya kurvanti yas tatra sthātum icchati
kecit kuṭumbacintāṃ tu kecic cintāṃ kṛṣīṣu ca /
sevāṃ ca kurvate kecid dravyārjanaparāyaṇāḥ
parokṣavādaṃ kurvanti anye hisāratā janāḥ /
paradārān prasarpanti anye ca vittacintakāḥ
anye 'pi ca vadanty evaṃ kathaṃ tīrtheṣu gamyate /
kṣudhayā pīḍyate bhāryā hy apatyāni tathaiva ca
mohajāle nipatitāḥ pāpācārāś ca ye narāḥ /
tebhyo rakṣanti tat tīrthaṃ devasya ca gaṇāḥ śubham
puṇyā janāḥ sthirā ye ca snānaṃ teṣāṃ ca jāyate /
payoṣṇyāṃ devanadyāṃ ca bhogavatyāṃ viśeṣataḥ
etac ca saṅgamaṃ puṇyaṃ yathā veṇyāṃ sitāsite /
dṛṣṭvā tīrthaṃ tu te sarve gīrvāṇā hṛṣṭamānasāḥ
devasya sannidho bhūtvā varṇayanti parasparam /
idaṃ tīrthaṃ ca deveśa gayātīrthasamaṃ viduḥ
guhyād guhyataraṃ tīrthaṃ na bhūtaṃ na bhaviṣyati /
śūlapāṇiṃ samabhyarcya brahmādyāś ca suraiḥ saha
ye gaṇāś caiva gandharvā yamo varuṇavāsavau /
nṛtyagītais tathā stotraiḥ sarve caiva surāsurāḥ
devena bhodito yatra śūlāgreṇa nṛpottama /
trayo gartās tu saṃjātās toyapūrṇā narādhipa
āryāvartā naraśreṣṭha mahākuliśalāñchitāḥ /
sarvapāpakṣayakarāḥ sarvaduḥkhāpahārakāḥ
tasmiṃs tīrthe naraḥ snātvā upavāsaparāyaṇaḥ /
dīkṣāmantravihīno 'pi mucyate bhavabandhanāt
yaḥ punar vidhivat snātvā mantraiḥ pañcabhir eva ca /
vedoktaiḥ pañcabhir mantraiḥ sahiraṇyair ghaṭais tathā
akṣarair daśabhiś caiva pañcākṣarais tribhis tathā /
pṛthagbhūtair dvijātīnāṃ tīrthaṃ śastaṃ narādhipa
brahmakṣatraviśāṃ vāpi śūdrasyātha striyās tathā /
dhyātvā devatrayaṃ rājan snānaṃ caiva yathāvidhi
daśākṣareṇa mantreṇa toyaṃ pibati yo naraḥ /
kedāre ca yathā pītaṃ tathā kuṇḍe na saṃśayaḥ
pañcarephasamāyuktaṃ kṣakārākṣarabhūṣitam /
oṃkāradvayasaṃyuktam etad atrānukīrtanam
yas tatra kurute snānaṃ vidhiyukto jitendriya /
tilamiśreṇa toyena tarpayet pitṛdevatāḥ
kulaṃ tārayate viṃśaddaśapūrvān daśāparān /
gaṅgāyāṃ pañcatīrthe ca śrāddhaṃ vai kurute tu yaḥ
sa tatra phalam āpnoti śūlabhede na saṃśayaḥ /
yas tatra vidhinā yukto dānaṃ dadyāc ca bhaktitaḥ
tadakṣayaṃ phalaṃ tatra kṛtasya sukṛto 'thavā /
gayākṣetre yathāpuṇyaṃ sarvakāryeṣu caiva hi
śūlabhede tathā puṇyaṃ snānadānāditarpaṇaiḥ /
bhaktyā ca yo dadāt yatra kāṃcanaṃ gāṃ mahīṃ jalam
annaṃ kṛṣībhavaṃ śayyāṃ vāsāṃsi bhūṣaṇāni ca /
annādibhir dhanaiś caiva gṛhaṃ pūrṇaṃ ca sarvataḥ
yugyayuglāṅgalaṃ mukhyaṃ navaṃ caiva dhurandharau /
dānāny etāni yo dadyād brāhmaṇe vedapārage
śrotriyaṃ ca kulīnaṃ ca śuciṃ ca vijitendriyam /
jñātvā dānaṃ ca yo dadyāt tasyānto naiva vidyate
trayodaśadineṣv ekaṃ trayodaśaguṇaṃ bhavet
Original text: Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (RKS) · Edition: Giri, Oṅkārānanda (ed.) - atha bṛhat śrīnarmadāpurāṇam revākhaṇḍam (parivardhita tṛtīya saṃskaraṇa). Jñānasatra Prakāśana Nyāsa, Hośaṅgābāda: 1994. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0