Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (revised text) · Chapter 85

85.1

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe 'ndhakopākhyāne caturaśītitamo 'dhyāyaḥ ||
RKS adhyāya 85
mārkaṇḍeya uvāca:
śaṅkhaṃ cakraṃ gadāṃ pāśaṃ saṃgṛhya parameśvaraḥ /
utthitaḥ śayanāt tūrṇaṃ devānāṃ ca jayapradaḥ

85.2

keśava uvāca:
pātāle yadi vā svarge martye vā yadi vā surāḥ /
andhakaṃ taṃ vadhiṣyāmi yena santāpitās surāḥ

85.3

gacchantu svagṛhaṃ devās santoṣe bhāvitātmanaḥ /
viṣṇos tu vacanaṃ śrutvā brahmādyās tu savāsavāḥ

85.4

svaṃ svaṃ yānaṃ samāruhya hṛdi tuṣṭā divaṃ yayuḥ /
tato devo mādhavas tu yatra tiṣṭhati cāndhakaḥ

85.5

tatra gatvā hṛṣīkeśa āgneyāstraṃ mumoca ha /
dṛṣṭvā jvalantaṃ cāgneyaṃ keśavena visarjitam

85.6

visarjayāmāsa tadā vāruṇaṃ cāstram uttamam /
vāruṇāstreṇa bāṇena āgneya śoṣitaṃ tadā

85.7

andhakaś cintayāmāsa kena bāṇo visarjitaḥ /
kasyeyaṃ pauruṣī śaktiḥ ko yāsyati yamālayam

85.8

tato 'ndhakaḥ kopayukto bāṇamārgasya saṃcaran /
dṛṣṭvā yuddhapathe prāptaṃ devaṃ taṃ cāndhako 'bravīt

85.9

na śarma prāpnuṣe cātra mama dṛṣṭyā nirīkṣitaḥ /
tathā na śaknuṣe tvaṃ tu śārdūlād gavayo hare

85.10

āgataṃ ca yathābhakṣaṃ mārjārasya ca mūṣakam /
tathā na śaknuṣe tvaṃ tu saṃsthito 'pi mamāgrataḥ

85.11

tatas tu deva deveśaṃ śaṅkhacakragadādharam /
caturbhujāvadāt taṃ ca dvandvayuddhapradāyinam

85.12

dṛṣṭvā gadādharaṃ devaṃ sāṣṭāṅgaṃ praṇato bhuvi /
andhaka uvāca:
jaya kṛṣṇa parastvaṃ hi viṣṇo jiṣṇo namo namaḥ

85.13

hṛṣīkeśāya keśāya jagaddhātre 'cyutāya ca /
namaḥ paṅkajanābhāya namaḥ paṅkajamāline

85.14

janārdanāya devāya pītāmbaradharāya ca /
govindāya namo nityaṃ namaścodadhiśāyine

85.15

namaḥ karālavaktrāya nṛsiṃhāya ninādine /
śārṅgiṇe smitavaktrāya śaṅkhacakragadābhṛte

85.16

namo vāmanarūpāya krāntalokatrayāya ca /
namo varāharūpāya yajñarūpāya te namaḥ

85.17

vāsudeva namastubhyaṃ namaḥ kaiṭabhanāśine /
vasudevasutaśceśa namaste suranāyaka

85.18

viṣṇo devādhideveśa jagaddhātaḥ prajāpate /
praṇāmaṃ ye 'pi kurvanti tebhyaś cāpi namo namaḥ

85.19

samastabhūtadevāya vāsudevāya dhīmate /
tasmai yajñavarāhāya viṣṇave 'mitatejase

85.20

guṇānāṃ hi vidhānāya namaste 'stu punaḥ punaḥ /
deva uvāca:
tuṣṭo hy ahaṃ dānavendra varaṃ vṛṇu yathepsitam

85.21

dadāmi te varaṃ cādya yācamānasya sāmpratam /
andhaka uvāca:
yadi tuṣṭo 'si me deva varaṃ dātum ihecchasi

85.22

tadā dadasva me deva yuddhaṃ paramaśobhanam /
śrībhagavān uvāca:
kathaṃ dadāmi te yuddhaṃ toṣito 'haṃ tvayā punaḥ

85.23

na tvāṃ prati bhavet kopaḥ kathaṃ yudhye 'ham andhaka /
yadi te vartate buddhir yuddhaṃ prati na saṃśayaḥ

85.24

tarhi tvaṃ gaccha śīghraṃ vai devaṃ prati maheśvaram /
andhaka uvāca:
prasādāt tasya devasya vijayī bhuvanatraye

85.25

kathaṃ yuddhaṃ care tena śaṅkareṇa vadasva naḥ /
etac chrutvā dānavasya bhagavān abravīd idam

85.26

ahaṃ te kathayiṣyāmi yena yuddhaṃ tvayā saha /
kailāsaśikharaṃ gatvā dhunu taṃ ca punaḥ punaḥ

85.27

dhunite parvate tasmin kampitaṃ bhuvanatrayam /
patanti śikharāgrāṇi śīryamāṇānyanekaśaḥ

85.28

catvāraḥ sāgarā rājannekībhūtāḥ samantataḥ /
umayā sahito rudro viṣayāsaktacetanaḥ

85.29

kampamānaś ca patitaḥ pārvatyā saha śaṅkaraḥ /
gāḍhamāliṅgya deveśam umā vacanam abravīt

85.30

kimarthaṃ kampate śailaḥ kathaṃ vai kampate dharā /
pātālāni tu saptaiva kampate svargasaptakam

85.31

kiṃ vā yugakṣayo deva tan mamākhyātum arhasi /
maheśvara uvāca:
kasyaiṣā durmatir jātā 'pi pārśvacarasya nu

85.32

lalāṭe ced ayaṃ bhagnaḥ prayāsyati yamālayam /
kailāse saṃsthito dhyāne supto 'haṃ pratibodhitaḥ

85.33

vadhiṣye taṃ na sandehaḥ ṣaṇmukho vā bhaved yadi /
tataḥ sa cintayāmāsa jānātītyandhako 'py ayam

85.34

upāyaṃ cintayāmāsa yenāsau vadhyate kṣaṇāt /
tatas samāgatā devā indrabrahmapurogamāḥ

85.35

rathaṃ devamayaṃ kṛtvā sarvalakṣaṇasaṃyutam /
kecid devāḥ sthitāś cakre kecit tuṇḍāgrasaṃsthitāḥ

85.36

kecidakṣe sthitā rājan yugaraśmiṣu saṃsthitāḥ /
rathastambhe dhvajāgre tu kecid anyatra saṃsthitāḥ

85.37

evaṃ devamayaṃ kṛtvā samārūḍho jagatprabhuḥ /
niryayau dānavo yatra krodhenā 'pi maheśvaraḥ

85.38

dānavānardayāmāsa ākāśaṃ cāśumān iva /
na tatra dṛśyate sūryo na kāṣṭhā na ca candramāḥ

85.39

tato dānavarājena āgneyāstraṃ suyojitam /
dahyamānaṃ śarais tatra sarvaṃ gīrvāṇamaṇḍalam

85.40

dahyamānāḥ śaraiś caivaṃ devaṃ śaraṇamāyayuḥ /
tato devādhidevena vāruṇāstraṃ visarjitam

85.41

vāruṇāstreṇa tenaiva āgneyāstraṃ praśāmitam /
dānavena tato muktaṃ vāyavyāstraṃ nṛpottama

85.42

pannagāstraṃ ca devo 'pi kopāviṣṭaḥ pramuktavān /
māruto bhakṣitaḥ sarpaiḥ krodhāviṣṭair na saṃśayaḥ

85.43

dānavena tadā muktaṃ garuḍāstraṃ balīyasā /
tena tac chatadhā nītaṃ pannagāstraṃ na dṛśyate

85.44

tato devādhidevena nārasiṃhaṃ visarjitam /
astrairastrāṇi saṃvārya yudhyete ca parasparam

85.45

samaṃ yuddham abhūt tāta surāsurabhayaṅkaram /
cakreṇālīkanārācaistomaraiḥ khaḍgamudgaraiḥ

85.46

vatsadantais tathā bhallaiḥ karṇikāraiś ca śobhanaiḥ /
evaṃ na śakyate hantuṃ dānavair vividhāyudhaiḥ

85.47

tato daṃṣṭrākarālena khaḍganārācatomaraiḥ /
śvaśrūn dṛṣṭvā yathā yāti lajjamānā hy adhomukhī

85.48

na saṃspṛśanti gātrāṇi śastā gauḍavadhūryathā /
āyudhāni tatas tyaktvā bāhuyuddham upasthitau

85.49

karaiḥ karāṃs tu saṃgṛhya praharantau hi muṣṭibhiḥ /
bandhaiḥ karaprahārādyair yudhyete sma parasparam

85.50

dānavo 'pi ca taṃ devaṃ kakṣāntaram apīḍayat /
niśceṣṭaś ca tadā devo mūrchitas tu maheśvaraḥ

85.51

mūrcchāgataṃ tu taṃ jñātvā cintayāmāsa dānavaḥ /
hā hā kaṣṭaṃ kṛtaṃ vādya pāpena ca durātmanā

85.52

kiṃ nu kāryaṃ mayā cātra kathaṃ vāpi vrajāmy aham /
taṃ gṛhītvātha deveśaṃ gataḥ kailāsaparvatam

85.53

muktvā śayānammuccetam andhako 'pi yayau kṣaṇāt /
tatas sa cetano bhūtvā devadevo maheśvaraḥ

85.54

yāvat paśyati cātmānaṃ svakīye bhavane sthitam /
tāvat sa cintayāmāsa parābhūto durātmanā

85.55

krodhavegasamāviṣṭo niryayau dānavaṃ prati /
āyasaṃ laguḍaṃ dhṛtvā prabhur bhārasahasrakam

85.56

dānavaṃ dṛṣṭavān devaḥ prākṣipat tasya mūrdhani /
khaḍgena tāḍayāmāsa dānavaḥ prahasan raṇe

85.57

gṛhītvā deva deveśaḥ kauveraṃ bāṇamuttamam /
hṛdaye tāḍayāmāsa jvalitena ca tatkṣaṇāt

85.58

tatas sa dānavas tatra rudhirodgāramudgiran /
adhomukhas tato bhūtvā śūlena vidalīkṛtaḥ

85.59

śūlāgravikṣataḥ pāpaś cakravad bhramate tadā /
ye tu bhūmau patanti sma dehato raktabindavaḥ

85.60

tebhya udabhavan pāpā dānavāḥ śastrapāṇayaḥ /
vyākulaś ca tato devo dānavaiś ca punaḥ punaḥ

85.61

devena saṃsmṛtā durgā cāmuṇḍā bhīṣaṇā tadā /
āgatā bhīṣaṇā devī āyudhāyutasaṃyutā

85.62

mahādaṃṣṭrā mahākāyā piṅgākṣī lambakarṇikā /
uvāca devī deveśaṃ samādiśa maheśvara

85.63

deva uvāca:
piba tvaṃ rudhiraṃ bhadre yatheṣṭaṃ dānavasya ca /
patitaṃ ca pṛthivyāṃ tu durge yatnād gṛhāṇa tat

85.64

dānavasya vadhe cādya sahāyaṃ kartum arhasi /
tato hatāś ca te sarve khaḍgenāpi sahasraśaḥ

85.65

andhako 'pi ca tān dṛṣṭvā dānavān nidhanaṃ gatān /
tato vāgbhiḥ supuṣṭābhiḥ stuvan devaṃ maheśvaram

85.66

tiṣṭha tiṣṭheti deveśaṃ caṇḍīṃ prati mahābalaḥ /
śūlavikṣatarandhreṇa raktaṃ vai srāvayan bahu

85.67

pṛthivīṃ pūrayāmāsa catuḥ sāgaramekhalām /
antarikṣe sthitenāpi śūlāgre saṃsthitena ca

85.68

skandhe dhṛtena devena rudhiraughapravarṣiṇā /
pṛthivī pūritā tena saśailavanakānanā

85.69

rudhireṇa kaṭiṃ yāvad vārito 'pi maheśvaraḥ /
tato hṛdayaparyantaṃ devasya ca samāgamat

85.70

vyākulāś ca tato devāḥ praṇaṣṭāś ca diśaṃ gatāḥ /
sa tu svasya śarīrasya aṅgāny aṣṭau vyamardayat

85.71

aṣṭau bhairavarūpāś ca samutpannā maheśvarāt /
daṃṣṭrākarālinaḥ sarve hāhākāraṃ prakurvataḥ

85.72

kharparāgrakarās sarve khaḍginaḥ kartinas tathā /
pibantu rudhiraṃ sarvam ityāha parameśvara

85.73

pītaṃ tu taiś ca rudhiraṃ kṣīṇaṃ raktaṃ sthitaṃ sthalam /
śarīraṃ śoṣitaṃ tasya asthicarmāvaśeṣitam

85.74

dānavaś cāndhakaḥ prāha antarikṣacaras tathā /
andhaka uvāca:
jayadeva jagannātha umāṅgārdhaśarīrabhṛt

85.75

vṛṣabhāsanamārūḍha śaśāṅkakṛtaśekhara /
jayakhaṭvāṅgahastāya gaṅgāṃ śirasi dhāriṇe

85.76

smarapramathanāyeha īśvarāya namo 'stu te /
pūṣṇodantavināśāya gaṇanātha namo namaḥ

85.77

jaya surūpadehāya arūpāya namo namaḥ /
brahmottamāṅganāśāya viśveśvara sanātana

85.78

śmaśānavāsine nityaṃ nityaṃ bhairavarūpiṇe /
tvaṃ sarvagaś ca kartā tvaṃ tvaṃ hartā nānya eva ca

85.79

tvaṃ bhūmis tvaṃ diśaś caiva jyotis tvaṃ tejasas tathā /
tvaṃ vāyuḥ sarvabhūtānāṃ janturūpo maheśvaraḥ

85.80

tvaṃ somastvaṃ budhaś caiva tvaṃ gururbhārgavas tathā /
sauristvaṃ devadeveśa bhūmiputras tathaiva ca

85.81

ṛkṣāṇi yāni dṛśyante gagane śaśibhāskarau /
etāny eva ca sarvāṇi tvatprasādān maheśvara

85.82

evaṃ bahuvidhaṃ stutvā devadevaṃ sa dānavaḥ /
saṃhatābhyāṃ ca hastābhyāṃ taṃ praṇamya maheśvaram

85.83

śaṅkara uvāca:
sādhu sādhu mahāsattva varaṃ yācasva dānava /
dātāhaṃ yācakas tvaṃ tu dadāmīti yathepsitam

85.84

andhaka uvāca:
yadi tuṣṭo 'si deveśa yadi deyo varo mama /
tadātmanaḥ samīpe 'haṃ sthāpitavyo hi nānyathā

85.85

bhasmī jaṭī triśūlī ca trinetrī ca caturbhujaḥ /
vyāghracarmottarīyaś ca nāgayajñopavītakaḥ

85.86

etadicchāmy ahaṃ sarvaṃ yadi dāsyasi śaṅkara /
śūlāgrastho vadad yāvat tāvat tuṣṭo maheśvaraḥ

85.87

īśvara uvāca:
dadāmi te varaṃ cādya yas tvayā paribhāṣitaḥ /
mayā tvam uditaḥ pūrvaṃ bhṛṅgirīṭir bhaviṣyasi

Original text: Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (RKS) · Edition: Giri, Oṅkārānanda (ed.) - atha bṛhat śrīnarmadāpurāṇam revākhaṇḍam (parivardhita tṛtīya saṃskaraṇa). Jñānasatra Prakāśana Nyāsa, Hośaṅgābāda: 1994. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc