Language

ENहिગુ
Scripture Library

Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (revised text) · Chapter 76

76.1

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe devatīrthamahimānuvarṇano nāma pañcasaptatitamo 'dhyāyaḥ ||
RKS adhyāya 76
mārkaṇḍeya uvāca:
tatogacchec ca rājendra guhāvāsīti cottamam /
yatra siddho mahādevo guhāvāsīti śaṅkaraḥ

76.2

yudhiṣṭhira uvāca:
kena kāryeṇa viprendra guhāvāsīti śaṅkaraḥ /
etad vistarataḥ sarva kathayasva mamānagha

76.3

śrotum icchāmy ahaṃ deva sarvaṃ kautūhalaṃ hi me /
mārkaṇḍeya uvāca:
mahāpraśnaḥ kṛto māṃ yo mahāprājña nareśvara

76.4

purāṇe vistaro 'py asya na śakyo hi mayādhunā /
vṛddhabhāvāt kathayitum ahaṃ ca bahukālikaḥ

76.5

pūrva dāruvane viprā vasanti sma suraiḥ samāḥ /
brahmacārī gṛhasthaś ca vānaprastho yatis tathā

76.6

svadharmaniratānāṃ ca kathitaṃ paramaṃ padam /
tāvadvasantasamaye kasmiṃścit kāraṇāntare

76.7

vimānastho mahādevo gamyamānomayā saha /
dadarśa ca janāvāsaṃ vedadhvaninināditam

76.8

agatāgatasaṃvāsaṃ sarvapāpakṣayaṃ karam /
taddṛṣṭvā muditāṃ devīṃ harṣagadgadayā girā

76.9

uvāca vacanaṃ devo dṛṣṭvā tāpasayoṣitaḥ /
nānyaṃ devaṃ na vai dharmaṃ dhyāyanti himanandini

76.10

etac chrutvā paraṃ vākyaṃ devadevena bhāṣitam /
kautūhalasamāviṣṭā śaṅkaraṃ punar abravīt

76.11

yat tvayoktaṃ mahādeva patidharmaparāstriyaḥ /
tāsām anaṅgo bhūtvā tvaṃ caritraṃ kṣobhaya prabho

76.12

mahādeva uvāca:
tvayoktaṃ vacanaṃ devi na caitad rocate priye /
brāhmaṇā hi mahābhāgā na teṣāṃ vipriyaṃ caret

76.13

manyupraharaṇā viprāś cakrapraharaṇo hariḥ /
cakrāt tīkṣṇataro manyus tasmād vipraṃ na kopayet

76.14

na te devā na te lokās te nāgā nāsurās tathā /
dṛśyante ca tribhir lokair etair uṣṭair na vañcitāḥ

76.15

teṣāṃ kṣobhakaraḥ prāyaḥ svargabhogaphalacyutaḥ /
yeṣāṃ tuṣṭā mahābhāgā brāhmaṇāḥ kṣitidevatāḥ

76.16

teṣāṃ dharmas tathārthaś ca kāmo mokṣo na saṃśayaḥ /
evaṃ jñātvā mahābhāge āgrahastyajyatām ayam

76.17

etal lokaviruddhaṃ hi yadīcchasi vaśe sukham /
devy uvāca:
nāhaṃ te dayitā deva nāhaṃ te vaśavartinī

76.18

anyāyadharṣaṇāṃ cātra sarvāsāṃ kuru suvrata /
lokāloke mahādeva aśakyaṃ nāsti te vibho

76.19

kriyatāṃ mama devaitatparaṃ kautūhalaṃ prabho /
evam ukto mahādevo devyāḥ priyahite rataḥ

76.20

kṛtvā kāpālikaṃ rūpaṃ yayau dāruvanaṃ prati /
mahāhināṃ jaṭājūṭaṃ niyamya śaśibhūṣaṇaḥ

76.21

kaṅkatrāṇaṃ paraṃ kṛtvā tathā sauvarṇakuṇḍale /
vyāghracarmaparīdhāno hārakeyūrabhūṣitaḥ

76.22

nūpurārāvanirghoṣaiḥ kampayaṃś ca vasundharām /
mahāḍamarughoṣeṇa vīraghaṇṭāninādinā

76.23

prabhātasamaye prāpte tatra dāruvanaṃ gata /
tāvad viprajanaḥ sarvaḥ puṣpamūlaphalāśanaḥ

76.24

nirgato bahubhiḥ sārdhaṃ paṭhyamāna itas tataḥ /
taddṛṣṭvā mahadāścaryarūpaṃ devasya bhārata

76.25

yuvatījanaḥ pramattaś ca kāmena kaluṣīkṛtaḥ /
surūpaṃ paramaṃ dṛṣṭvā sarvās tāś ca varānanāḥ

76.26

kleśabhāvaṃ tadāgacchan yāś ca dāruvane striyaḥ /
vikārā bahavas tāsāṃ devaṃ dṛṣṭvā manojavam

76.27

saṃjātā viprapatnīnāṃ tāṃ śṛṇuṣva nṛpottama /
paridhānaṃ na jānanti paribhraṣṭaṃ karodyatāḥ

76.28

dātukāmā tathā bhaikṣyaṃ ceṣṭituṃ naiva śakyate /
kācid dṛṣṭvā mahādevaṃ rūpayauvanagarvitā

76.29

utsaṅge saṃsthitaṃ vālaṃ patitaṃ vyasmarat tataḥ /
kāmabāṇahatā cānyā bāhubhyāṃ pīḍati stanau

76.30

niḥśvasantī tathā cānyā na kiṃcit parijalpate /
evam akṣobhayat sarvā maheśaḥ patidevatāḥ

76.31

cālitāstā viditvā tu nirjagmur dvārisatvarāḥ /
saṃcitāḥ paramaṃ kṛtvā sarvā devo maheśvaraḥ

76.32

kṣobhayitvā gaṇaṃ strīṇāṃ gataś cādarśanaṃ ca tam /
tato vipragaṇaḥ sarvaḥ samāyāto dadarśa ha

76.33

kṣobhitaṃ strījanaṃ sarvaṃ hareṇa krodhamāviśat /
krodhāviṣṭo dvijaḥ kaścid daṇḍam udyamya dhāvati

76.34

kuṭhārahasto hy aparas tathānyo darbhamuṣṭimān /
itaścetaśca te sarve bhramitvā tac ca kānanam

76.35

ekībhūtā mahātmāno vyājahuś ca ruṣā giram /
yadi dattaṃ hutaṃ kiṃcid guravastoṣitā yadi

76.36

tena satyena devasya liṅgaṃ patatu bhūtale /
evaṃ satyaprabhāveṇa vacanena dvijanmanām

76.37

devasya paśyato liṅgaṃ patitaṃ dharaṇītale /
hāhākāro mahānāsīl lokāloke tu bhārata

76.38

devasya patitaṃ liṅgaṃ jagaty eva mahākṣayam /
patamānasya liṅgasya śabdo 'bhūt tatra dāruṇaḥ

76.39

patanti parvatāgrāṇi śoṣam āyānti sāgarāḥ /
devasya patite liṅge vimānair devadānavāḥ

76.40

sametya sahitāḥ sarve brahmaṇā parameṣṭhinā /
kṛtāñjalipuṭā devaṃ stuvanti vividhaiḥ stavaiḥ

76.41

tatas tuṣṭo jagannātho devānāṃ varado 'bhavat /
devo 'pi patite liṅge śāpena dharaṇītale

76.42

gatvā dāruvanaṃ viprāṃs toṣayāmāsa bhārata /
viśvāmitro vaśiṣṭhādyā jābālir atha kāśyapaḥ

76.43

sametya sahitāḥ sarve tam ūcus tripurāntakam /
mahājano 'pi balavān nāvajñeyaḥ sureśvaraḥ

76.44

kṣāntiyukto 'pi bhūtvā ca bhaviṣyasi gataklamaḥ /
vidhvaṃsitā vipradārā yad etal liṅgam uttamam

76.45

patitaṃ te mahādeva etat puṇyaṃ bhaviṣyati /
tatpuṇyaṃ nāgnihotreṇa agniṣṭomair na labhyate

76.46

yaccharma rudra prāpsyanti mānavā liṅgapūjayā /
devānāṃ caiva yakṣāṇāṃ gandharvoragarakṣasām

76.47

vacanena tu viprāṇām etat puṇyaṃ bhaviṣyati /
brahmaviṣṇvindrarudrāṇāṃ darśanena ca yatphalam

76.48

tatphalaṃ tasya liṅgasya darśane sakalaṃ labhet /
evam ukto jagannāthaḥ praṇipatya dvijottamān

76.49

mudā paramayā yuktas tāṃś caiva pratyabhāṣata /
brāhmaṇā jaṅgamaṃ tīrthaṃ nirjalaṃ sarvakāmikam

76.50

yeṣāṃ vākyodayenaiva śuddhyanti malanā janāḥ /
kiṃcit tīrthaṃ na hi kṣetramūṣaraṃ gahvarāṇi ca

76.51

brāhmaṇāc chreṣṭham uddiṣṭaṃ yatra gatvā viśuddhyati /
pṛthivyāṃ yāni tīrthāni gaṅgādyāḥ saritas tathā

76.52

ekasyā vipravākyasya kalā nārhanti ṣoḍaśīm /
abhinandya dvijān sarvān anujñāto mahānṛṣiḥ

76.53

tato 'gāc ca mahādevo narmadātaṭam uttamam /
parama vratam āsthāya guhāvāsaṃ mahārbudam

76.54

maunaṃ cacāra bhagavāñjapadhyānarataḥ sadā /
samāpte niyame tāta sthāpayitvā maheśvaram

76.55

vandyamānaḥ suraiḥ sārdhaṃ kailāsam agamat prabhuḥ /
narmadāyās taṭe yena sthāpitaḥ parameśvaraḥ

76.56

tenaiva kāraṇenāsau narmadeśvaramuttamam /
yad yad ācarati śreṣṭhas tattad evetaro janaḥ

76.57

sa yatpramāṇaṃ kurute lokas tad anuvartate /
tatra tīrthe naraḥ snātvā vidhinā sujitendriyaḥ

76.58

arcayitvā mahādevam aśvamedhaphalaṃ labhet /
pitṛbhyo dadate yas tu tilapuṣpakuśodakam

76.59

trisaptapuruṣās tasya svarge pāṇḍava modante /
yas tu bhojayate viprān yathāśaktyā narottamaḥ

76.60

tasya tīrthaprabhāveṇa dattaṃ bhavati cākṣayam /
suvarṇaṃ rajataṃ vāpi brāhmaṇebhyo yudhiṣṭhira

76.61

dadate toyam āspṛśya so 'gniṣṭomaphalaṃ labhet /
aṣṭamyāṃ ca caturdaśyāṃ pūjayec ca viśeṣataḥ

76.62

narmadeśvaram āsādya avāptaṃ janmanaḥ phalam /
agniveśe jale vāpi anāśakamṛtaś ca yaḥ

76.63

anivartikā gatis tasya yathā me śaṅkaro 'bravīt /
etat kīrtayate yas tu narmadeśvaram uttamam

76.64

bhaktyā śṛṇoti yo rājann aśvamedhaphalaṃ labhet

Original text: Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (RKS) · Edition: Giri, Oṅkārānanda (ed.) - atha bṛhat śrīnarmadāpurāṇam revākhaṇḍam (parivardhita tṛtīya saṃskaraṇa). Jñānasatra Prakāśana Nyāsa, Hośaṅgābāda: 1994. · Data entry Jürgen Neuss · GRETIL (Göttingen) · CC BY-NC-SA 4.0

Esc