Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (revised text) · Chapter 72

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe dvīpeśvaravarṇano nāmaikasaptatitamo 'dhyāyaḥ ||
RKS adhyāya 72
mārkaṇḍeya uvāca:
narmadāsaṅgamaṃ puṇyaṃ surasiddhaniṣevitam /
tatra snātvā divaṃ yānti pūjayitvā maheśvaram

āgacchantī purā loke narmadā bharatarṣabha /
stutā pūrvaṃ namaskṛtya devair brahmarṣibhis tathā

tvayā pavitritaṃ puṇyaṃ martyalokaṃ carācaram /
apāṃ rūpagatā revā harasya paramā kalā

umā kātyāyanī gaṅgā yamunā ca sarasvatī /
cāmuṇḍā carcikā devī revā tvaṃ saptakalpagā

śivajā pravahā puṇyā mekalādrisutā stutā /
yajñayūpā ca mūrdhā ca svargamokṣapradā tathā

tāriṇī sarvabhūtānāṃ pāpaghnī ca taraṅgiṇī /
lakṣmīḥ svāhā svadhā caiva puruhūtā yaśasvinī

tvayā vyāptaṃ jagatkṛtsnam apāṃ rūpeṇa suvrate /
saṅgamaṃ siddhaliṅgaṃ ca surāsuranamaskṛtam

atra dattaṃ hutaṃ sarvam etad bhavati cākṣayam /
atyadbhutaṃ mahārāja narmadāsnānam arcanam

anekāni sahasrāṇi vimānāni yudhiṣṭhira /
nānāratnaprabhājālaiḥ sūryakoṭisamāni ca

gatāni dharmarājasya purīṃ vīṇādiniḥ svanaiḥ /
nādayanti divaṃ bhūmiṃ vedanirghoṣaṇādibhiḥ

ekasmin samaye dṛṣṭvāścaryaṃ vaivasvato nṛpaḥ /
atriś caiva vaśiṣṭhaś ca pulastyaḥ pulahaḥ kratuḥ

ityādyāḥ sapta munayo dharmādharmavicārakāḥ /
śivena sthāpitāḥ pūrvaṃ hariṇā brahmaṇā tathā

yudhiṣṭhira uvāca:
akṣīṇakarmabandhus tu puruṣo munisattama /
paraṃ padam avāpnoti tan me kathaya kalpaga

mārkaṇḍeya uvāca:
viṣṇunā kathitaṃ pūrvaṃ brahmaṇe ca mahātmane /
prapadye puṇḍarīkākṣaṃ devaṃ nārāyaṇaṃ harim

lokanāthaṃ sahasrākṣam akṣaraṃ paramaṃ padam /
bhagavantaṃ prapadye 'haṃ bhūtabhavyabhavatprabhum

sraṣṭāraṃ sarvabhūtānām anantabalapauruṣam /
padmanābhaṃ hṛṣīkeśaṃ prapadye satyam avyayam

hiraṇyagarbhaṃ bhūgarbham amṛtaṃ viśvatomukham /
anaśvaramanāthaṃ ca prapadye bhāskaradyutim

sahasraśirasaṃ devaṃ vaikuṇṭhaṃ tārkṣyavāhanam /
prapadye sūkṣmam acalaṃ vareṇyam abhayapradam

nārāyaṇaṃ hariṃ caiva yogātmānaṃ sanātanam /
śaraṇyaṃ sarvalokānāṃ prapadye dhruvamīśvaram

yaḥ prabhuḥ sarvabhūtānāṃ yena sarvam idaṃ tatam /
yaḥ saṃhārakaro devaḥ sa me viṣṇuḥ prasīdatu

yasmāj jātaḥ purā brahmā padmayoniḥ prajāpatiḥ /
prasīdatu sa me viṣṇuḥ pitāmahaparaḥ prabhuḥ

purā laye tu saṃprāpte naṣṭe loke carācare /
ekas tiṣṭhati yogātmā sa me viṣṇuḥ prasīdatu

jayed yaḥ pṛthivīṃ satyaṃ kālo dharmaḥ kriyāphalam /
gaṇākāraḥ sa tāṃ vāco vāsudevaḥ prasīdatu

yogāvāsa namastubhyaṃ sarvāvāsa varaprada /
yajñabhogin pañcabhogin nārāyaṇa namo 'stu te

caturmūrte jagaddhāma lakṣmīvāsa varaprada /
viśvāvāsa namaste 'stu sākṣībhūta jagatpate

ajeyaḥ ṣaḍvibhāgaikaviśvamūrtir vṛṣākapiḥ /
mṛgādhipaś ca kālaś ca namas te jñānasāgara

avyaktādaṇḍam utpannam avyaktād aparaḥ prabhuḥ /
yasmāt parataraṃ nāsti tam asmi śaraṇaṃ gataḥ

cintayanto hi yaṃ nityaṃ brahmeśānādayaḥ prabhum /
ekāṃśena jagatsarvaṃ yo viṣṭabhya vibhuḥ sthitaḥ

agrāhyo nirguṇaḥ śāstā tam asmi śaraṇaṃ gataḥ /
divākarasya somasya madhye jyotir iva sthitam

kṣetrajña iti yaṃ prāhuḥ sa mahātmā prasīdatu /
sāṃkhyayogena ye cānye siddhāś caiva maharṣayaḥ

yaṃ viditvā vimucyante sa mahātmā prasīdatu /
namaste sarvatobhadra sarvato 'kṣiśiromukha

nirvikāra namaste 'stu ādikalpa hṛdi sthita /
atīndriya namastubhyaṃ paramātman namo 'stu te

ye ca tvām abhijānanti saṃsāre na vasanti te /
rāgadveṣavinirmuktā lobhamohavivārjitāḥ

aśarīraḥ suguptaḥ san sarvadeheṣu tan mayaḥ /
avyaktabuddhy ahaṃkāramahābhūtendriyāṇi ca

tvayi tāni na teṣu tvaṃ te ca tāni na tu svayam /
avyakto nātikūṭastho guṇānāṃ prabhurīśvaraḥ

āvarto hetur ahitaḥ prabhuḥ svātmavyavasthitaḥ /
namaste puṇḍarīkākṣa vāsudeva namo 'stu te

īśvaro 'si jagannātha kim ataḥ paramucyate /
bhaktānāṃ muktidas tvaṃ ca guruś ca tridaśeśvaraḥ

same bhūtapatis tvaṃ hi prabhur janmani janmani /
ahaṃkāreṇa baddho vā tathā sattvādibhir gaṇaiḥ

pṛthivīṃ yātu me ghrāṇaṃ yātu me rasanājalam /
cakṣurhutāśanaṃ yātu sparśo me yātu mārutam

śabdaś cākāśam āyātu mano vai kāraṇaṃ tathā /
ahaṃkāraś ca me buddhiṃ tvayi buddhir mamāstv iti

viyogaḥ sarvakaraṇair guṇair bhūtais tathā 'stu me /
sattvaṃ rajastamaś caiva prakṛtiṃ svāṃ viśantu me

prabhoḥ prabhumanavadyaṃ prapadye 'haṃ naraḥ prabhum /
sahasraśirasaṃ devaṃ maharṣiṃ bhūtabhāvanam

brahmayoniś ca viśvasya sa me viṣṇuḥ prasīdatu /
brahmapatnyāṃ pralīyante naṣṭe sthāvarajaṅgame

āhūtasaṃplave caiva līyate prakṛtau mahat /
hūyate ca punas tābhyāṃ sa me viṣṇuḥ prasīdatu

agnisomārkadevānāṃ brahmarudrendrayoginām /
yaste jayati tejāṃsi sa me viṣṇuḥ prasīdatu

ajastvaṃ jagataḥ panthā amūrtirvīśvamūrtijit /
navaṃ pradhānaṃ ca mahān puruṣaś cetano 'lasaḥ

agopyo yaḥ parataras tam eva śaraṇaṃ gataḥ /
somasūryopamas tejo yo 'vatārayati svayam

vijāyante diśo yasmāt sa mahātmā prasīdatu /
guṇavān nirguṇaś caiva cetano 'cetano svagaḥ

sūkṣmaḥ sarvagato dehaḥ sa mahātmā prasīdatu /
sūryamadhye sthitaḥ somas tasya madhye tu saṃsmṛtaḥ

bhūtatvād yo 'calo dīptaḥ sa mahātmā prasīdatu /
ekatvāt tava nānātvaṃ ye viduryānti te param

samaḥ sarveṣu bhūteṣu pradveṣyātmajanapriyaḥ /
samaṃ bhajaty anākāṅkṣī bhajate nānyacetasaḥ

yo 'yaṃ sarvātmanā jñeyaḥ sa me viṣṇuḥ prasīdatu /
carācaram idaṃ sarvaṃ bhūtagrāmaṃ caturvidham

tvayi taṃ tantuvat protaṃ sūtre maṇigaṇā iva /
na te dharmo hy adharmo 'sti na garbho janma vā punaḥ

jarājanmavimokṣārthaṃ tam eva śaraṇaṃ gataḥ /
indriyāṇi guṇaś caiva śvāsocchvāsaś ca yoniṣu

kevalaṃ dāruvad dehaṃ naśyaṃ yat paramāpadam /
svayam ekākibhāvo me janmato 'tra punarbhavaḥ

tvad buddhis tvad gataprāṇā tvad bhaktas tvat parāyaṇaḥ /
tvām evāhaṃ smariṣyāmi maraṇe paryupasthite

pūrvadehe kṛtā ye tu vyādhayaḥ praviśantu mām /
vātādayaś ca duḥkhāni ṛṇaṃ tan muñcatāt prabho

śreyasāṃ ca paraṃ śreyas tv anyeṣāṃ ca yaśasvinām /
sarvapāpaviśuddhyarthaṃ puṇyaṃ yatparamaṃ padam

prātar utthāya satataṃ madhyāhne ca dinakṣaye /
ajasraṃ ca tathā japyaṃ sarvapāpopaśāntidam

hariṃ kṛṣṇaṃ hṛṣīkeśaṃ vāsudevaṃ janārdanam /
praṇato 'smi jagannāthaṃ sa me pāpaṃ vyapohatu

govardhanadharaṃ devaṃ gobrāhmaṇahite ratam /
praṇato 'smi gadāpāṇiṃ sa me pāpaṃ vyapohatu

śaṅkhinaṃ cakriṇaṃ viṣṇuṃ śārṅgiṇaṃ madhusūdanam /
praṇato 'smi patiṃ lakṣmyāḥ sa me pāpaṃ vyapohatu

dāmodaraṃ mudā yuktaṃ puṇḍarīkākṣam avyayam /
praṇato 'smi sthitaṃ sthityai sa me pāpaṃ vyapohatu

nārāyaṇaṃ naraṃ saumyaṃ mādhavaṃ ca janārdanam /
śrīvatsaṃ śrīvapuḥ śrīmac chrīdharaṃ śrīniketanam

praṇato 'smi śriyaḥ kāntaṃ sa me pāpaṃ vyapohatu /
yam īśaṃ sarvabhūtānāṃ dhyāyanti ca tamakṣaram

vāsudevamanirdeśyaṃ tam asmi śaraṇaṃ gataḥ /
sarvabandhavinirmukto yaṃ praviśya punarbhavam

puruṣo naiva prāpnoti tam asmi śaraṇaṃ gataḥ /
kṛtvā brahmavapuḥ sarvaṃ sadevāsuramānuṣam

yaḥ karoti punaḥ sṛṣṭiṃ tam asmi śaraṇaṃ gataḥ /
brahmarūpadharaṃ devaṃ yonirūpaṃ janārdanam

sṛṣṭitve saṃsthitaṃ nityaṃ praṇato 'smi janārdanam /
yasmān nānyat paraṃ kiṃcid yasmin sarvam idaṃ jagat

yaḥ sarvamadhyago 'nantaḥ sarvagaṃ taṃ namāmy aham /
yo 'sti bhūteṣu sarveṣu sthāvare jaṅgameṣu ca

viṣṇur eva sa vai pāpaṃ mamāśeṣaṃ praṇaśyatu /
na vṛttaṃ nirvṛtaṃ karma viṣṇor yatkarma vā kṛtam

anekajanmakarmotthaṃ pāpaṃ naśyati me tathā /
niśāyāṃ ca tathā prātar madhyāhṇe cāparāhṇayoḥ

ajñānāc ca kṛtaṃ pāpaṃ karmaṇā manasā girā /
yatkṛtaṃ cāśubhaṃ kiṃcit tatsarvaṃ naśyatu kṣaṇāt

tatsarvaṃ vilayaṃ yātu toyeṣu lavaṇaṃ yathā /
parapīḍāṃ ca nindāṃ ca kurvato janma nārjitam

paradravyaparakṣetravāñchā krodhodbhavaṃ ca yat /
tatsarvaṃ vilayaṃ yātu toyeṣu lavaṇaṃ yathā

viṣṇave vāsudevāya haraye keśavāya ca /
janārdanāya kṛṣṇāya namo bhūyo namo namaḥ

nābhāgo nāma rājarṣir narmadātīrasaṅgame /
cakāra stotram atulaṃ vaiṣṇavaṃ tu prajāpatiḥ

brahmaṇo 'ṅgirasā prāptaṃ tasmād indreṇa bhārata /
vaśiṣṭhaḥ śrāvayāmāsa nābhāgaṃ rājasattamam

snātvā ca narmadātoye dattvā dānāny anekaśaḥ /
kāmikaṃ yānamāruhya nābhāgaḥ svapurīṃ yayau

stauti nāmasahasreṇa yaḥ stavena janārdanam /
na tasya punarāvṛttirghore saṃsārasāgare