Skandapurāṇa: Revākhaṇḍa (revised text) · Chapter 68

iti śrīskandapurāṇe revākhaṇḍe vāgīśvarākhyāna nāma saptaṣaṣṭitamo 'dhyāyaḥ ||
RKS adhyāya 68
mārkaṇḍeya uvāca:
pratigrahagrahagrastā lobhamohavimohitāḥ /
majjanti narake ghore yatra gatvā na nirgatāḥ

saphalā vedayajñāś ca tīrthayātrā ca bhārata /
tathā kliśyanti cātmānaṃ pratigrahaparā narāḥ

dātā ca yācakaś caiva karābhyām eva sūcitau /
atho gacched grahītā tu dātā gacchati corddhvataḥ

sahasrāvartakaṃ nāma tīrthaṃ pāpapraṇāśanam /
tatra snātasya vidhivad vṛṣotsargaphalaṃ bhavet

āsaptamaṃ kulaṃ caiva punīte nā 'tra saṃśayaḥ /
revāyā uttare kūle sahasrāyudhasaṃkhyayā

tataś cānte mahābhāga kārāyā vanam uttamam /
agniṣṭomaphalaṃ yatra snātvā svargaṃ ca gacchati

revāyā uttare bhāge tīrtha paramaśobhanam /
saugandhikaṃ vanaṃ nāma brahmacāriśucivratāḥ

siṣicuḥ pitaras tat tu brahmādyāḥ sutapodhanāḥ /
siddhacāraṇagandharvāḥ sakinnaramahoragāḥ

praviśya tad vanaṃ martyaḥ sarvapāpāt pramucyate /
tataḥ sarasvatī cāsti nadīnām uttamā nadī

lakṣyā devasutā rājan mahāpuṇyā prakīrtitā /
tatra snānaṃ prakurvīta mānavo nṛpate jale

tarpayitvā pitṝn devān aśvamedhaphalaṃ labhet /
īśānādhyuṣitaṃ nāma tatra tīrthaṃ sudurlabham

tatra snātvā vyatīpāte saṃkrāntau grahaṇe naraḥ /
sahasrakapilādāne vājimedhe ca yatphalam

sugandhāṃ chātakumbhāś ca pañcayajñāṃś ca bhārata /
abhigamya naraśreṣṭha svargaloke mahīyate

triśūlākhyaṃ tu tatraiva tīrtham āsādya bhārata /
tatrābhiṣekaṃ yaḥ kuryād arcayet pitṛdaivatam

gaṇeśatvaṃ sa labhate tyaktvā dehaṃ na saṃśayaḥ /
tato gacchen mahārāja brahmasthānam anuttamam

revāyā uttare kūle kāmabhogaphalapradam /
brahmodam iti vikhyātaṃ prakāśyaṃ bhuvi bhārata

tatra saptarṣayaḥ prāptāḥ snānārthaṃ bharatarṣabha /
kapiñjalo muniśreṣṭho havyavāhaś ca bhārata

bhagavān devayānaś ca viśvāvasumahāmuniḥ /
asya tīrthasya māhātmyād brahmalokam avāpnuyuḥ

pitaraḥ śrāddhadānena prayātā brahmaṇaḥ puram /
udumbarasya kṛtvā tu vidhivad darśanaṃ tataḥ

antarddhānam avāpnoti tapasā dagdhakilbiṣaḥ /
tato gacchen mahārāja śaṅkaraṃ lokaśaṅkaram

kṛṣṇapakṣe caturdaśyām abhigamya vṛṣadhvajam /
labhate sarvakāmāṃś ca svargalokaṃ hi gacchati

narmadāyāmyabhāge tu gopyād gopyatara mahat /
siddhaliṅgaṃ maṇimayaṃ na tatpaśyanti mānavāḥ

nāgendrasurasiddhaiś ca nāgakanyābhir arcyate /
sapādakoṭistīrthānāṃ śaṅkare kurunandana

vasūnāmāśramaṃ puṇyaṃ munīnāṃ brahmacāriṇām /
śivabhaktiparāṇāṃca kandamūlaphalāśinām

pitṝṇām akṣayā tṛptis tilatoyapradānataḥ /
mudā paramayā yukto dātā yāti śivālayam

dhruvo dharaś ca somaś ca sāvitraś cānalo 'nilaḥ /
pratyūṣaś ca prabhāsaś ca vasavo 'ṣṭau prakīrtitā

śaṅkarasya prasādena divi devatvam āgatāḥ /
kalpagāsaumyabhāge tu somatīrtham anuttamam

tatra snātvā naro rājan svargaloke mahīyate /
saptasārasvataṃ tīrthaṃ tato gacchen nṛpottama

brahmaṇā ca kṛtaṃ stotraṃ puṇyakīrte niśāmaya /
brahmovācā:
vākpatir vacasāṃ nityaṃ vāsudevo 'stu me gatiḥ

haṃsaḥ sureśo vaktā vā vasūnāmantarā vasan /
hotā diviṣadīśāno vāsudevo 'stu me gatiḥ

svāhākāraḥ svadhākāro vaṣaṭkāro haviṣyabhuk /
ṛṅmūrtiryajuṣāṃ mūrtirvāsudevo 'stu me gatiḥ

kṣetrajñaḥ paramaḥ sūkṣmo jagatāṃ tārako hariḥ /
īśvaro hṛdayāvāso vāsudevo 'stu me gatiḥ

śravaṇyaḥ śravaṇopāyaḥ puṇyaślokaḥ śuciśravāḥ /
varado vāsudevo 'gnir vāsudevo 'stu me gatiḥ

puruṣaḥ puṇḍarīkākṣaḥ purāṇo bhuvaneśvaraḥ /
ādityāntargato vahṇir vāsudevo 'stu me gatiḥ

kaṃsakāliyahantā ca subalo balamardanaḥ /
śiśupālanihantā 'gnir vāsudevo 'stu me gatiḥ

kālaneminihantā 'gniryaḥ kāle niyatāntakaḥ /
śatāsuraśarīraghno vāsudevo 'stu me gatiḥ

kaṅkāsuranihantā ca madhukaiṭabhanāśanaḥ /
śaṅkhacakragadāpāṇir vāsudevo 'stu me gatiḥ

śuklaḥ salilaśāyī ca viṣṇuḥ pāpakṣayāhvayaḥ /
indro vacanasatpālo vāsudevo 'stu me gatiḥ

hṛṣīkeśaś cendrapālopendro garuḍāsanaḥ /
sahasranāmā dharmajño vāsudevo 'stu me gatiḥ

śaṅkhī ca nandakī cakrī śārṅgadhanvā gadādharaḥ /
dhīro vapuṣmān medhāvī vāsudevo 'stu me gatiḥ

bṛhatsaṃkarṣaṇaḥ śambhuḥ svayambhūr bhūtabhāvanaḥ /
nipuṇo lakṣaṇaḥ śuddho vāsudevo 'stu me gatiḥ

traikālikastrikālajñastrayī kartā trilocanaḥ /
trisāmā devakīsūnur vāsudevo 'stu me gatiḥ

avyaktātmā mahātmā ca antarātmā janārdanaḥ /
prāṇaścendriyabhūtātmā vāsudevo 'stu me gatiḥ

paramātmā paraṃ brahma parameśaḥ parā gatiḥ /
parameṣṭhī paraṃ jyotir vāsudevo 'stu me gatiḥ

viśvātmā viśvakartā ca viśvasya patirātmavān /
dyāvāpṛthivyoḥ kartā ca vāsudevo 'stu me gatiḥ

sahasraśīrṣā bhagavān sahasrākṣaḥ sahasrapāt /
sahasrakoṭidhārī vā vāsudevo 'stu me gatiḥ

iti vāgīśvaro vāgmī pūjitaḥ parameśvaraḥ /
bhaktasya bhagavān viṣṇuḥ prīyatāṃ me janārdanaḥ

janmaprabhṛti yat kiṃcin mayā sukṛtamarjitam /
tatsamagraṃ phalaṃ cāstu śāśvataṃ puruṣottama

idam abhyasyato nityaṃ pūjitaḥ syāt sakeśavaḥ /
vināśayati pāpāni prakāśayati tat phalam

eṣa niṣkaṇṭakaḥ panthā yatra sampūjyate hariḥ /
kupathaṃ taṃ vijānīyād yatra nārādhyate hariḥ

vāsudevaparā vedā sudevaparākriyā /
vāsudevātmakā viprā vāsudevaparāśrayaḥ

sarve devā vāsudevaṃ yajante sarve devā vāsudevāt prasūtāḥ /
sarveṣāṃ vā vāsudevo 'pi devo nānyat kiṃcid avāsudevātiriktam

nānyaḥ puṇyataro devo nāsti viṣṇuparaṃ tapaḥ /
nāsti viṣṇuparaṃ jñānaṃ sarvaṃ viṣṇumayaṃ jagat

ye paṭhanti narā bhaktyā viṣṇunāmāṅkitastavam /
te yānti vaiṣṇavaṃ lokaṃ paraṃ brahma sanātanam

mārkaṇḍeya uvāca:
śrutvā stotram idaṃ devo brahmaṇaḥ samahātmanaḥ /
śriyā prabodhitaḥ kṛṣṇaḥ śayāno yoganidrayā

dṛṣṭvā 'bravīt surān sarvān nānārūpān bhayānakān /
kimasti vaḥ samutpannaṃ māṃ didṛkṣur ihāgatāḥ

uvāca vacanaṃ brahmā keśavaṃ prati bhārata /
tvāṃ vinātra jagannātha kas trātā devakaṇṭakaiḥ

dānavair veṣṭitā dhātrī svargaścaiva vināśitaḥ /
dharmakāmādikā yajñā vedā viplāvitās tathā

danubhārabharākrāntā rasātatatalaṃ gatā /
jaṭāsuraś ca jābālirdaityo mayasutas tathā

daśakoṭyas tu daityānāṃ samagrabalaśālinām /
śivaprasādayuktānāṃ svargaviplavakāriṇām

tasmāt pravartitaṃ cakramuddhara svavasundharām /
śrutvā vākyam idaṃ devo bhayārtaṃ prāṇapīḍitam

uvāca vacanaṃ devo bhayaṃ tyajata daityajam /
acireṇaiva kālena haniṣyāmi mahāsurān

vārāharūpamāsthāya preṣitaṃ kalpagājale /
daṃṣṭrāgreṇa dhṛtā dhātrī dānavānāṃ kṣayaḥ kṛtaḥ

punaḥ pravartitā sṛṣṭir yathāpūrvaṃ tathaiva ca /
brahmādyā muditā devāḥ pratijagmus triviṣṭapam

etat te kathitaṃ rājan vārāhaṃ kalpagātaṭe /
śravaṇāt kīrtanād asya hayamedhaphalaṃ labhet